Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng.
Một năm đầy bản lĩnh giữa nhiều thách thức bủa vây
Năm 2025 tiếp tục là năm đầy biến động của kinh tế thế giới. Xung đột địa chính trị kéo dài, lạm phát toàn cầu dai dẳng, chính sách tiền tệ thắt chặt tại nhiều nền kinh tế lớn, cùng với tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu đã tạo áp lực lớn lên điều hành kinh tế vĩ mô. Trong nước, yêu cầu vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa giữ vững ổn định vĩ mô đặt ra bài toán khó cho chính sách tài khóa.
Trong bối cảnh đó, ngành Tài chính đã thể hiện rõ vai trò là “người gác kho” trung thành và “bộ não” điều phối nguồn lực của nền kinh tế. Dưới sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu các kịch bản tăng trưởng linh hoạt, điều hành chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, góp phần quan trọng đưa tăng trưởng GDP năm 2025 ước đạt khoảng 8,02%, cao hơn dự báo đầu năm.
Một trong những điểm sáng nổi bật nhất của ngành Tài chính năm 2025 là công tác thu - chi ngân sách Nhà nước. Tổng thu ngân sách đạt khoảng 2,65 triệu tỷ đồng, vượt trên 34% dự toán và tăng hơn 30% so với năm 2024. Đáng chú ý, cơ cấu thu ngày càng bền vững, với tỷ trọng lớn từ sản xuất - kinh doanh, phản ánh sức phục hồi và phát triển của cộng đồng doanh nghiệp.
Ở chiều ngược lại, chi ngân sách được điều hành chặt chẽ, tiết kiệm, ưu tiên cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Tổng chi ngân sách đạt khoảng 94% dự toán, trong đó chi đầu tư phát triển được đẩy mạnh, tạo dư địa quan trọng cho tăng trưởng trung và dài hạn. Bội chi và nợ công tiếp tục được kiểm soát trong ngưỡng an toàn, góp phần củng cố niềm tin của thị trường và các nhà đầu tư.
Năm 2025 cũng ghi dấu ấn đậm nét về hoàn thiện thể chế. Bộ Tài chính đã tham mưu trình Quốc hội và ban hành khối lượng lớn văn bản pháp luật, tháo gỡ nhiều “nút thắt” kéo dài nhiều năm. Tư duy quản lý dần chuyển sang tư duy kiến tạo phát triển, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Việc cung cấp hàng trăm dịch vụ công trực tuyến toàn trình, gắn với Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư, đã góp phần giảm chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp.
Đặc biệt, công tác đầu tư công tiếp tục được xác định là một động lực tăng trưởng quan trọng. Năm 2025 ghi nhận quy mô bố trí vốn đầu tư công lớn nhất từ trước đến nay, với nhiều dự án hạ tầng chiến lược được khởi công, hoàn thành, tạo không gian phát triển mới cho nền kinh tế.
Bên cạnh ngân sách và đầu tư công, các thị trường tài chính tiếp tục được củng cố và phát triển theo hướng minh bạch, bền vững. Dấu mốc quan trọng của năm 2025 là việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn dài hạn, chất lượng cao từ quốc tế.
Môi trường đầu tư - kinh doanh được cải thiện rõ nét, với số lượng doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động đạt mức kỷ lục, gần 300.000 doanh nghiệp trong năm 2025 cho thấy niềm tin của khu vực tư nhân đang từng bước được củng cố, đúng với tinh thần coi doanh nghiệp là trung tâm, là chủ thể và động lực của tăng trưởng.
Nhìn thẳng vào những tồn tại để đi xa hơn
Bên cạnh những kết quả tích cực, ngành Tài chính cũng thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế. Giải ngân vốn đầu tư công dù có cải thiện nhưng vẫn chưa đạt kỳ vọng ở một số địa phương, một số dự án trọng điểm còn vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục.
Áp lực điều hành chính sách tài khóa trong bối cảnh vừa phải hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ kỷ luật tài chính ngày càng lớn. Một số nhiệm vụ cải cách, đề án mới chưa theo kịp yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của nền kinh tế.
Chính việc nhận diện đúng những “điểm nghẽn” này đã giúp ngành Tài chính rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quan trọng: giữ vững đoàn kết, kỷ cương; nắm chắc tình hình để phản ứng chính sách kịp thời; phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa với tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác; lấy hiệu quả thực chất làm thước đo.
Bước sang năm 2026, năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh yêu cầu “đột phá, bứt phá”, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng hai con số. Với ngành Tài chính, Thủ tướng đã khái quát phương châm hành động bằng 24 chữ: “Khát vọng hùng cường - Thể chế tiên phong - Điều hành hiệu quả - Số hóa đi đầu - Thu chi đột phá - Tài chính bền vững.”
Tinh thần xuyên suốt là biến thể chế từ “điểm nghẽn” thành “đột phá”, đưa đầu tư công thực sự trở thành động lực tăng trưởng, với nguyên tắc “vốn chờ dự án, không để dự án chờ vốn”. Đồng thời, chính sách tài khóa phải tiếp tục mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm, bảo đảm an ninh tài chính Quốc gia.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định, toàn ngành Tài chính bước vào năm 2026 với quyết tâm cao nhất, đổi mới tư duy và cách làm trên tất cả các lĩnh vực công tác. Ngành Tài chính không chỉ đặt mục tiêu hoàn thành tốt nhiệm vụ thu - chi ngân sách, mà còn chủ động đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số của cả nền kinh tế, thông qua việc khơi thông nguồn lực, thúc đẩy đầu tư, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.
Giai đoạn 2026–2030 là giai đoạn đất nước tăng tốc, bứt phá, hiện thực hóa khát vọng trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045. Đảng bộ Bộ Tài chính bày tỏ sự thống nhất cao với các mục tiêu, tầm nhìn và nhiệm vụ trọng tâm nêu tại dự thảo Nghị quyết Đại hội XIV, trong đó nổi bật là mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10%/năm trở lên, bảo đảm phát triển bền vững, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 8.500 USD vào năm 2030 và tổng vốn đầu tư toàn xã hội bình quân khoảng 40% GDP.
Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ tài chính Nguyễn Văn Thắng trình bày tham luận tại Đại hội XIV của Đảng
