Trong 3 năm tới, ngành ngân hàng Việt Nam có thể sẽ chứng kiến những “Dark Factory” – mô hình vận hành gần như không có sự hiện diện trực tiếp của con người, mọi khâu đều do robot đảm nhiệm. Đây là nhận định của ông Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TPHCM, tại tọa đàm “Chuyển đổi số trong quản trị - Kinh nghiệm thực thi ESG từ doanh nghiệp ngành tài chính” do báo Dân trí tổ chức ngày 30/9.
Nhiều Ngân hàng đã tiến hành robotic, tự động hoá bằng robot
Ông Trung cho rằng, chuyển đổi số trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng không đơn thuần là đưa dịch vụ lên ứng dụng di động, mà là cuộc cách mạng bao trùm mọi hoạt động. Ông nhấn mạnh bốn khía cạnh quan trọng: kênh phân phối và trải nghiệm khách hàng, dịch vụ tài chính số, vận hành – quy trình nghiệp vụ, và văn hóa chuyển đổi số.
Với kênh phân phối, nhờ công nghệ eKYC, khách hàng có thể mở tài khoản từ xa; các ứng dụng super-app cho phép thực hiện hầu hết giao dịch tài chính, từ thanh toán, tiết kiệm đến đặt vé máy bay. Đáng chú ý, nhiều ngân hàng thương mại đã triển khai thành công mô hình omni-channel (đa kênh đồng bộ), tạo trải nghiệm liền mạch từ ATM, mobile banking đến internet banking.
Ở khía cạnh dịch vụ, ngân hàng ứng dụng machine learning và dữ liệu lớn (big data) để hỗ trợ cho vay, thiết kế sản phẩm tiết kiệm, bảo hiểm số. Thanh toán qua QR code thông qua hệ thống Napas được coi là một trong những thành công nổi bật, giúp thúc đẩy xu hướng không tiền mặt tại Việt Nam.
Trong vận hành, nhiều ngân hàng đã áp dụng robotic để tự động hóa quy trình, từ xử lý khoản vay ban đầu đến đối soát giao dịch. Các quyết định nghiệp vụ ngày càng dựa trên dữ liệu, thay vì chỉ dựa vào con người.
Cuối cùng, chuyển đổi số cũng đã trở thành câu chuyện văn hóa của doanh nghiệp tài chính. Các ngân hàng đầu tư mạnh vào an ninh mạng, bảo mật dữ liệu, đồng thời thay đổi từ văn hóa truyền thống sang linh hoạt, thích ứng nhanh với nhu cầu thị trường.
Theo ông Trung, mức độ chuyển đổi số của ngành ngân hàng có sự phân hóa thành ba nhóm: tiên phong (các ngân hàng đầu tư công nghệ sớm, đang dẫn đầu), tăng tốc (có lợi thế về quy mô, khách hàng, tài chính mạnh), và mới triển khai (nguồn lực hạn chế nhưng nỗ lực theo kịp thị trường).
Ông nhận định: “Kinh nghiệm từ Thái Lan và Trung Quốc cho thấy khoảng ba năm nữa, Việt Nam sẽ xuất hiện những Dark Factory trong ngành ngân hàng, nơi robot vận hành toàn bộ, con người chỉ đứng phía sau điều chỉnh”.
Ông Nguyễn Đức Trung – Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TPHCM (Ảnh: Nam Anh).
Ba lựa chọn công nghệ: Tự xây, mua hoặc thuê
Dù lạc quan về triển vọng, ông cũng thừa nhận ngành ngân hàng vẫn đối mặt thách thức lớn về công nghệ và nguồn nhân lực – hai yếu tố then chốt quyết định mức độ thành công của quá trình chuyển đổi số.
Về công nghệ, ông Trung cho rằng doanh nghiệp có 3 lựa chọn là tự xây, đi mua hoặc đi thuê. Nếu tự xây doanh nghiệp phải có đội ngũ nhân sự tốt. Nếu mua từ các nền tảng bên ngoài thì có thể dẫn đến nguy cơ mất bản quyền. Còn nếu đi thuê thì doanh nghiệp có thể bị lệ thuộc vào đơn vị cho thuê.
"Khó nhất là tìm hướng đi phù hợp để lựa chọn công nghệ tối ưu. Chúng ta cũng không có đủ tiềm lực để thuê các chuyên gia nước ngoài", ông Trung chia sẻ.
Ông Trung cũng nhận định, nếu chuyển đổi số thành công, khách hàng sẽ có trải nghiệm tốt hơn, họ sẽ nhớ và trung thành với doanh nghiệp hơn. Chính họ sẽ là người quảng cáo tốt nhất để doanh nghiệp mở rộng thị phần, tiết kiệm được chi phí và tối ưu hoá lợi nhuận.
Ông nhận định ngành ngân hàng vốn đi trước nền kinh tế trong chuyển đổi số nhưng vẫn cần tăng tốc hơn nữa. “Trong vòng ba năm tới, thay đổi sẽ rất nhanh chóng. Nếu không đặt mục tiêu cao, chúng ta sẽ tụt hậu,” ông nói thêm.
