Sau giai đoạn trầm lắng đầu năm, hoạt động phát hành trái phiếu của nhóm ngân hàng đang thay đổi nhanh chóng về quy mô huy động lẫn mặt bằng lãi suất.
Theo số liệu của Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam, các nhà băng chào bán khối lượng trái phiếu hơn 61.000 tỷ đồng trong 5 tháng đầu năm. Riêng tháng trước, giá trị lên đến 33.000 tỷ đồng. Còn theo thống kê của VnExpress, một tháng qua, có không dưới 30 lô trái phiếu ngân hàng chào bán thành công.
MBBank vừa "chốt sổ" 10 lô trái phiếu để huy động gần 6.000 tỷ đồng trong một tháng với lãi suất dao động 8,3-8,4% một năm. HDBank cũng phát hành 4 đợt, còn OCB thực hiện 3 đợt để huy động 3.000 tỷ đồng với mức lãi cao nhất đến 8,6%.
Đầu tháng này, VPBank huy động 1.000 tỷ đồng trái phiếu với lãi suất cố định 8,6% cho kỳ hạn 3 năm, tăng một điểm phần trăm so với cuối năm ngoái.
Tại phiên họp thường niên hồi tháng 4, Tổng giám đốc VPBank Nguyễn Đức Vinh nhận định tình hình thanh khoản trong quý đầu năm tương đối "căng", dẫn đến xu hướng tăng lãi suất huy động (gồm tiền gửi và trái phiếu) của hầu hết ngân hàng. VPBank cũng "áp dụng lãi suất khá cao" do nhu cầu tín dụng và chấp nhận tăng chi phí vốn để hỗ trợ tăng trưởng của ngân hàng.
Ông Vinh khi đó dự báo lãi suất huy động có thể duy trì ở mức cao trong thời gian ngắn và giảm dần vào cuối quý II, đầu quý III.
Ở nhóm đầu ngành, Vietcombank chào bán một lô trái phiếu với lãi suất cố định 7,9%, cao hơn 3 điểm phần trăm so với lô phát hành cuối năm ngoái. Tương tự, lãi suất trái phiếu BIDV phát hành một tháng trở lại đây đều trên 8,1%.
Xét theo lãi suất, VietABank đang dẫn đầu thị trường khi trả lãi 9% một năm cho lô trái phiếu 100 tỷ đồng phát hành cách đây hai tháng. Mức này vượt xa lãi suất tiền gửi được niêm yết cùng thời điểm (6,1% một năm cho kỳ hạn 36 tháng).
Lý giải sự bùng nổ trái phiếu ngân hàng gần đây, bà Nguyễn Thảo Hạnh, Phó phòng Bộ phận Nghiên cứu và dịch vụ nhà đầu tư tại FiinRatings, cho rằng nguyên nhân chính đến từ sự mất cân đối ngày càng lớn giữa tốc độ huy động vốn và tăng trưởng tín dụng. Huy động vốn của tổ chức tín dụng trong ba tháng đầu năm tăng khoảng 0,4% so với cuối năm 2025, trong khi tín dụng là 2,1%.
Báo cáo tài chính quý I/2026 của một số nhà băng quy mô nhỏ lẫn lớn ghi nhận lượng tiền gửi sụt giảm. Chẳng hạn, BIDV, ngân hàng có lượng tiền gửi cao nhất hệ thống, giảm hơn 82.000 tỷ đồng trong 3 tháng đầu năm, tức gần 4% so với cuối năm ngoái. MBBank, Sacombank, Techcombank, ACB, TPBank... đều giảm trên 10.000 tỷ đồng.
Cách đây nửa năm các ngân hàng từng có một đợt sóng phát hành trái phiếu nhằm tối ưu cơ cấu vốn và chuẩn bị cho kế hoạch tăng trưởng năm tiếp theo. Theo bà Thảo Hạnh, đợt sóng khi đó mang tính chủ động, còn "sóng" gần đây thể hiện áp lực vốn rõ nét. "Trong bối cảnh huy động dân cư khó khăn và kênh liên ngân hàng tiệm cận ngưỡng giới hạn, trái phiếu trở thành kênh bổ sung vốn quan trọng", bà Hạnh nhận định.
Giao dịch ở chi nhánh một ngân hàng thương mại tại Hà Nội, tháng 2/2025. Ảnh: Giang Huy
Đồng quan điểm, ông Cao Việt Hùng, Giám đốc Phân tích ngành tài chính ngân hàng tại Công ty Chứng khoán ACB (ACBS), nói áp lực cạnh tranh nguồn vốn và nhu cầu cân đối tăng trưởng tín dụng khiến ngân hàng chấp nhận chi phí phát hành cao hơn. Theo ông, các ngân hàng buộc tăng mạnh lãi suất trái phiếu để thu hút vốn trong lúc Ngân hàng Nhà nước giám sát chặt lãi tiền gửi và yêu cầu các tổ chức tín dụng tuân thủ quy định trần tiết kiệm.
Dữ liệu của FiinRatings và ACBS cùng chỉ ra lãi suất trên 8,3% dần trở thành mức phổ biến đối với trái phiếu ngân hàng, thay vì chỉ xuất hiện ở một số đợt phát hành kỳ hạn 7-10 năm như trước đây. Thị trường đã có ba tháng liên tiếp ghi nhận lãi suất bình quân trên mức này, tăng khoảng 3% so với cùng kỳ năm ngoái và 1,5% so với đợt sóng cách đây nửa năm.
Các chuyên gia cũng cho rằng "có mối liên hệ tương đối chặt chẽ" giữa lãi suất liên ngân hàng, tiền gửi và trái phiếu ngân hàng do cùng chịu tác động từ thanh khoản và nhu cầu vốn của hệ thống. Áp lực này thể hiện rõ nhất ở các ngân hàng quy mô vừa và nhỏ, nhóm hạn chế khả năng tiếp cận nguồn vốn nhanh từ thị trường liên ngân hàng. Với cơ sở khách hàng và uy tín thương hiệu hạn chế, nhóm này phải trả lãi suất cao hơn để thu hút vốn.
Mặt khác, lãi suất trái phiếu thả nổi của các ngân hàng quy mô nhỏ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ mức lãi tiền gửi, do công thức tính neo vào lãi suất kỳ hạn 12 tháng của 4 ngân hàng quốc doanh. Trước đây, biên độ cộng thêm thường dao động 1-2,3%. Hiện tại, một số lô trái phiếu mới phát hành áp dụng biên độ đến 3,8%, đồng nghĩa lãi suất kết hợp có thể xấp xỉ 10%.
Theo bà Nguyễn Thảo Hạnh, ngoài mặt bằng lãi suất cao hơn tiền gửi cùng kỳ hạn, trái phiếu ngân hàng đang hấp dẫn nhà đầu tư bởi nhiều yếu tố khác. Các ngân hàng là tổ chức có mức độ tín nhiệm cao hơn so với doanh nghiệp, được quản lý và giám sát chặt chẽ bởi Ngân hàng Nhà nước. Do đó, trái phiếu ngân hàng phù hợp với khẩu vị thận trọng của nhiều quỹ đầu tư, công ty chứng khoán và bảo hiểm, nhất là khi nhóm này phải tuân thủ yêu cầu quản trị rủi ro chặt chẽ.
Bên cạnh vai trò công cụ đầu tư, trái phiếu ngân hàng còn góp phần vào bộ đệm thanh khoản cho các định chế tài chính. Nhờ thanh khoản tương đối cao, chúng có thể được giao dịch hoặc sử dụng linh hoạt làm tài sản bảo đảm trong giao dịch vay vốn hoặc nhiều nghiệp vụ tài chính khác.
Dự báo về xu hướng phát hành thời gian tới, nhóm phân tích FiinRatings cho rằng, quy mô và mặt bằng lãi suất trái phiếu ngân hàng chưa có dấu hiệu hạ nhiệt. Điều này thể hiện qua kế hoạch chào bán quy mô lớn của nhiều ngân hàng trong nửa cuối năm. BIDV dẫn đầu khi dự kiến huy động tới 41.000 tỷ đồng, VPBank 30.000 tỷ, Sacombank 20.000 tỷ, còn Agribank 15.000 tỷ đồng.
"Nhu cầu vốn của các ngân hàng trong nửa cuối năm nhiều khả năng vẫn duy trì ở mức cao, cấp thiết khi chênh lệch giữa huy động và tín dụng chưa thể sớm thu hẹp, cộng thêm nhu cầu bổ sung vốn cấp 2 để đáp ứng các tỷ lệ an toàn theo quy định", chuyên gia FiinRatings nhận định.
