TS Bùi Ngọc Sơn
Từ đầu tháng 6 tới nay, giá vàng đã trả qua nhiều đợt tăng giảm liên tục. Có thời điểm giảm xuống 136 triệu đồng/lượng, thiết lập đáy mới trong năm nay. Tâm lý bi quan bao trùm thị trường, thậm chí, không ít ý kiến lo ngại vàng có thể lặp lại kịch bản năm 1985 khi từng mất tới 60% giá trị.
Tuy nhiên, chỉ sau hai phiên giao dịch, giá vàng trong nước nhanh chóng lấy lại mốc 150-151 triệu đồng/lượng. Đến ngày 20/6, giá vàng ghi nhận phiên tăng thứ mười ba kể từ đáy liên tiếp với tổng mức tăng khoảng 11 triệu đồng/lượng.
Đằng sau đợt phục hồi này là một câu hỏi lớn hơn: vàng đang chuẩn bị bước vào một chu kỳ tăng giá mới hay đây chỉ là nhịp hồi kỹ thuật trước một đợt điều chỉnh sâu hơn?
Trong chương trình “Fed rơi vào thế khó, vàng sắp biến động mạnh - Kịch bản 6.000 USD/ounce đang chờ?”, TS Bùi Ngọc Sơn, nguyên Trưởng phòng Kinh tế Quốc tế tại Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới , cho biết để trả lời câu hỏi trên, nhà đầu tư cần nhìn xa hơn những biến động giá vàng hàng ngày. Tâm điểm thực sự của thị trường hiện nay là lạm phát.
Theo quan sát của ông Sơn, lạm phát tại Mỹ vẫn ở mức tương đối cao. Mặc dù ông Kevin Walsh - Tân Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho rằng lạm phát có thể đã đạt đỉnh, nhưng với mức hiện tại, Fed khó có thể sớm hạ lãi suất. Một động thái nới lỏng quá sớm có thể tạo ra những tác động không mong muốn đối với nền kinh tế.
Trong khi đó, kinh tế Mỹ vẫn đang vận hành khá tốt. Vì vậy, vị chuyên gia cho rằng Fed chưa có lý do đủ mạnh để thay đổi chính sách ngay lập tức. Điều này đồng nghĩa vàng chưa có động lực bứt phá mạnh trong ngắn hạn. Tuy nhiên, cũng chưa xuất hiện những điều kiện đủ mạnh để hình thành một xu hướng giảm dài hạn.
“Trong suy nghĩ của nhiều người, lạm phát tăng thường đồng nghĩa với việc vàng tăng giá vì đây là tài sản giúp bảo toàn sức mua. Điều đó đúng nhưng chưa đầy đủ. Ở thời điểm hiện tại, lạm phát lại đang tạo áp lực lên vàng. Khi lạm phát cao, thị trường tin rằng Fed sẽ phải duy trì lãi suất cao lâu hơn, thậm chí có thể tiếp tục tăng lãi suất. Điều này làm trái phiếu chính phủ Mỹ hấp dẫn hơn và khiến chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng gia tăng.
Do vàng không tạo ra dòng tiền hay lãi suất, một phần dòng vốn có thể dịch chuyển sang các tài sản tài chính khác. Đây là lý do khiến giá vàng quốc tế từng rơi xuống dưới một số ngưỡng kỹ thuật quan trọng”, ông Sơn phân tích.
Giá vàng biến động mạnh từ vùng đáy lên mức 151 triệu đồng/lượng chỉ trong vài ngày. Ảnh: Giavang.org.
Tuy nhiên, vị chuyên gia nhấn mạnh đó mới chỉ là một nửa câu chuyện. Yếu tố quan trọng hơn nằm ở lợi suất thực. Nếu lạm phát tăng nhanh hơn tốc độ tăng lãi suất, lợi nhuận thực của các tài sản tài chính sẽ bị bào mòn.
Khi đó, dù lãi suất danh nghĩa vẫn cao nhưng sức hấp dẫn của trái phiếu và các công cụ tài chính truyền thống sẽ suy giảm. Đó chính là môi trường mà vàng thường phát huy vai trò của mình.
“Nói cách khác, lạm phát đang gây áp lực lên vàng ở hiện tại nhưng cũng có thể trở thành chất xúc tác cho một chu kỳ tăng giá mới trong tương lai. Đây là lý do nhiều chuyên gia cho rằng thị trường vàng hiện không đơn thuần đang trải qua một đợt tăng hay giảm ngắn hạn, mà đang trong giai đoạn tìm kiếm một trạng thái cân bằng mới”, ông nói.
TS Bùi Ngọc Sơn cho biết, bức tranh càng phức tạp hơn khi nền kinh tế Mỹ phải đối mặt với nhiều thách thức như nợ công tăng cao, thâm hụt ngân sách kéo dài và áp lực lạm phát chưa hoàn toàn biến mất.
Fed đang đứng trước một bài toán khó. Nếu tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ quá chặt chẽ, tăng trưởng kinh tế có thể chậm lại đáng kể. Nhưng nếu nới lỏng quá sớm, lạm phát có nguy cơ quay trở lại và làm suy giảm niềm tin vào đồng USD.
“Lịch sử cho thấy mỗi khi các nhà hoạch định chính sách rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan, vàng thường trở thành tài sản được chú ý nhiều hơn. Đó cũng là lý do vì sao dù trải qua những đợt điều chỉnh mạnh, giá vàng thế giới vẫn đang giao dịch ở vùng cao trong lịch sử”, ông Sơn cho biết.
Nên giữ kỷ luật khi đầu tư vàng
Tại Việt Nam, vàng miếng và vàng nhẫn cũng nhanh chóng lấy lại mốc 150,5 triệu đồng/lượng sau khi giảm sâu. Tuy nhiên, theo chuyên gia, điều đó không đồng nghĩa nhà đầu tư nên lao vào thị trường bằng mọi giá.
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng vàng vẫn là tài sản quan trọng đối với mục tiêu bảo toàn giá trị trong dài hạn. Tuy nhiên, sau những biến động mạnh vừa qua, nhà đầu tư cần tránh tâm lý mua đuổi hoặc dồn toàn bộ vốn vào vàng.
Theo ông Huy, những người có nhu cầu tích lũy dài hạn nên giải ngân từng phần và duy trì tỷ trọng vàng hợp lý trong tổng tài sản thay vì xem đây là kênh đầu tư duy nhất. Quan trọng hơn, điều nhà đầu tư cần xây dựng không phải là khả năng dự báo giá vàng ngày mai tăng hay giảm, mà là một chiến lược quản trị tài sản bền vững.
Trong bối cảnh kinh tế thay đổi nhanh chóng, một danh mục cân bằng giữa tiền gửi, trái phiếu, vàng, cổ phiếu và hoạt động sản xuất kinh doanh sẽ giúp giảm thiểu rủi ro tốt hơn nhiều so với việc đặt cược toàn bộ vào một tài sản duy nhất.
Đối với những nhà đầu tư lướt sóng, theo ông Huy, đây là giai đoạn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Khi giá vàng có thể tăng hoặc giảm hàng triệu đồng mỗi lượng chỉ trong vài phiên giao dịch, khả năng dự báo xu hướng ngắn hạn gần như bất khả thi. Chưa kể, chênh lệch giá mua - bán vẫn ở mức cao, khiến biên lợi nhuận thực tế bị thu hẹp đáng kể.
“Có lẽ vì vậy, câu hỏi quan trọng nhất hiện nay không phải là vàng sẽ tăng hay giảm vài triệu đồng trong vài tuần tới, mà là liệu thế giới có đang bước vào một giai đoạn mà lạm phát vượt khỏi khả năng kiểm soát của các ngân hàng trung ương hay không. Nếu điều đó xảy ra, vàng hoàn toàn có thể trở lại vai trò ngôi sao của thị trường. Ngược lại, nếu lạm phát được kiểm soát và lợi suất thực duy trì ở mức hấp dẫn, vàng vẫn sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức”, ông Huy nhấn mạnh.
Nhiều tổ chức tài chính vẫn duy trì quan điểm lạc quan với vàng. JPMorgan mới đây dự báo giá vàng có thể tiến sát 6.000 USD/ounce trong quý IV/2026 và lên khoảng 6.300 USD/ounce vào năm 2027.
Theo ngân hàng này, động lực chính không đến từ biến động ngắn hạn mà từ nhu cầu mua vàng quy mô lớn của các ngân hàng trung ương. World Gold Council ước tính các ngân hàng trung ương đã mua 244 tấn vàng trong quý I/2026, trong khi lượng giao dịch được báo cáo lên International Monetary Fund chỉ khoảng 16 tấn. JPMorgan cho rằng khoảng cách này cho thấy thị trường có thể đang đánh giá thấp nhu cầu thực tế.
Trong thời gian tới, tín hiệu từ Fed và hoạt động mua vàng của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc sẽ tiếp tục là những biến số quan trọng. Kịch bản vàng lên 6.000 USD/ounce được xây dựng trên giả định dòng tiền từ các ngân hàng trung ương, quỹ đầu tư dài hạn và các tổ chức lớn tiếp tục chảy mạnh vào thị trường.
Dù triển vọng giá vẫn là ẩn số, JPMorgan cho rằng thị trường vàng đang bước vào giai đoạn mà các yếu tố dài hạn có ý nghĩa lớn hơn nhiều so với những biến động ngắn hạn hàng ngày.
