Ngày 01/7/2026, Bộ Tài chính ban hành Thông tư số 94/2026/TT-BTC quy định về quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro trong quản lý thuế. Đây là bước chuyển quan trọng trong phương thức quản lý thuế, từ mô hình chủ yếu tập trung vào phát hiện và xử lý vi phạm sang mô hình khuyến khích, hỗ trợ người nộp thuế tự nguyện tuân thủ, đồng thời áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp với mức độ tuân thủ và mức độ rủi ro của từng người nộp thuế.
Theo Thuế TP Hà Nội, nếu trước đây theo Thông tư số 31/2021/TT-BTC của Bộ Tài chính, việc quản lý thuế chủ yếu dựa trên đánh giá rủi ro thì Thông tư 94/2026/TT-BTC đã bổ sung, nâng cấp thành mô hình: quản lý hành vi tuân thủ kết hợp quản lý rủi ro thống nhất.
Từ việc quản lý hành vi tuân thủ của người nộp thuế, Cơ quan thuế lập kế hoạch kiểm tra, giám sát trọng điểm, quản lý nợ, hoàn thuế, miễn giảm, hóa đơn điện tử tương ứng theo phân loại mức độ tuân thủ của người nộp thuế.
Đến Thông tư 94/2026/TT-BTC tiếp tục bổ sung, nhấn mạnh nguyên tắc áp dụng quản lý rủi ro:
Dữ liệu được phân tích trên cơ sở dữ liệu khách quan, toàn diện, cập nhật thường xuyên; ưu tiên ứng dụng công nghệ dữ liệu lớn (Big data), học máy (Machine learning), trí tuệ nhân tạo (AI) để tự động hóa khâu thu thập, xử lý, phân tích và phân loại rủi ro, dự báo và cảnh báo sớm.
- Kết quả đánh giá, phân loại tuân thủ và rủi ro phải được ghi nhận, theo dõi và truy vết được và sử dụng làm căn cứ xây dựng kế hoạch nâng cao tuân thủ, kế hoạch kiểm tra, giám sát trọng điểm và áp dụng các biện pháp quản lý thuế phù hợp.
- Việc quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro phải đảm bảo khách quan, minh bạch, đúng quy định pháp luật, không phân biệt đối xử giữa các người nộp thuế.
Thông tư 94/2026/TT-BTC thiết lập một kiến trúc quản lý tuân thủ - rủi ro trên nền tảng số, có phân hệ, sổ đăng ký rủi ro, tiêu chí và mô hình rõ ràng.
4 mức phân loại người nộp thuế
Thông tư 94/2026/TT/BTC phân loại mức độ tuân thủ của người nộp thuế thành 04 mức:
Mức 1: Tuân thủ tốt
Mức 2: Tuân thủ trung bình
Mức 3: Tuân thủ thấp
Mức 4: Không tuân thủ
Bốn mức độ trên vừa là cơ sở để phân loại rủi ro, vừa là căn cứ để xem xét, lựa chọn, khen thưởng và ưu tiên đối với người nộp thuế tuân thủ ở Mức 1 (Tuân thủ tốt) theo quy định tại Nghị định 252/2026/NĐ-CP của Chính phủ
Điểm mới về áp dụng quản lý phân loại rủi ro theo từng nghiệp vụ
Thông tư 94/2026/TT-BTC quy định việc áp dụng quản lý rủi ro trong một số nghiệp vụ:
Quản lý đăng ký thuế: bổ sung việc phân loại rủi ro áp dụng đối với trường hợp chấm dứt hiệu lực mã số thuế, trong đó:
- Trường hợp rủi ro cao: thực hiện kiểm tra thuế tại trụ nở người nộp thuế;
- Trường hợp rủi ro trung bình/thấp: áp dụng các biện pháp đôn đốc người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ thuế trước khi giải thể phá sản, ngừng hoạt động,
Hoàn thuế, khoản thu khác: Thông tư số 94/2026/TT-BTC quy định riêng việc đánh giá, phân loại mức độ rủi ro đối với hồ sơ hoàn thuế trên cơ sở kế thừa kết quả phân loại và kết quả kiểm tra hoàn thuế của kỳ trước liền kề; bổ sung cơ chế tạm dừng giải quyết đối với số tiền hoàn có dấu hiệu rủi ro và quy định các trường hợp thay đổi hình thức phân loại hồ sơ hoàn thuế nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát.
Kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế: Thông tư số 94/2026/TT-BTC tiếp tục áp dụng nguyên tắc lựa chọn tối đa 90% số trường hợp kiểm tra trên cơ sở phân tích rủi ro và tối đa 10% lựa chọn ngẫu nhiên. Tuy nhiên, việc lựa chọn phải bảo đảm tránh chồng chéo với hoạt động thanh tra, kiểm tra của các cơ quan có thẩm quyền.
Miễn giảm thuế: hồ sơ được xác định có mức rủi ro cao phải kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế trước khi ban hành quyết định; trong khi hồ sơ rủi ro trung bình và thấp được giải quyết theo trình tự quy định, đồng thời tiếp tục theo dõi để kịp thời xử lý khi phát sinh dấu hiệu rủi ro.
- Hóa đơn, chứng từ: Những trường hợp được xác định có rủi ro cao có thể không được chấp nhận đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, bị ngừng sử dụng hóa đơn hoặc áp dụng các biện pháp quản lý khác theo quy định. Đối với nhóm rủi ro thấp và trung bình được lựa chọn mẫu để rà soát, qua đó vừa nâng cao hiệu quả quản lý, vừa tạo điều kiện cho người nộp thuế thực hiện đúng quy định.
Lưu ý đối với Người nộp thuế
Việc tuân thủ đầy đủ, kịp thời các quy định của pháp luật thuế không chỉ là trách nhiệm mà còn mang lại nhiều lợi ích thiết thực cho người nộp thuế. Người nộp thuế có mức độ tuân thủ tốt sẽ giảm nguy cơ bị đưa vào diện kiểm tra, thanh tra hoặc giám sát trọng điểm; được cơ quan thuế ưu tiên áp dụng các biện pháp quản lý phù hợp, tạo thuận lợi trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính thuế; đồng thời góp phần nâng cao uy tín, hình ảnh và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Để duy trì mức độ tuân thủ tốt, Thuế TP Hà Nội lưu ý người nộp thuế cần:
- Thực hiện đăng ký thuế, kê khai thuế, nộp thuế đúng thời hạn theo quy định.
- Sử dụng hóa đơn điện tử đúng quy định, phản ánh trung thực các giao dịch phát sinh.
- Lưu giữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ kế toán, hóa đơn phục vụ việc giải trình khi cần thiết.
- Chủ động rà soát, tự phát hiện và kịp thời điều chỉnh các sai sót trong quá trình kê khai thuế.
- Phối hợp đầy đủ với cơ quan thuế trong việc cung cấp thông tin, giải trình, xác minh theo yêu cầu.
- Nâng cao nhận thức về quản trị rủi ro thuế, xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm phòng ngừa các sai phạm.
