Ngành dầu khí Syria đang âm thầm trở lại sau nhiều năm bị chiến tranh tàn phá. Từ các mỏ dầu trên bộ ở đông bắc đến vùng biển Địa Trung Hải, Damascus đang cố giành lại quyền kiểm soát tài nguyên, khôi phục sản xuất và mở cửa cho các tập đoàn phương Tây, vùng Vịnh tham gia.
Diễn biến này cũng cho thấy một thay đổi lớn, khi ảnh hưởng kinh tế - quân sự của Nga tại Syria thời hậu Assad đang bị thu hẹp.
Trước mắt, ưu tiên của chính quyền Damascus là đưa các mỏ dầu hiện có trở lại hệ thống quốc gia. Phần lớn mỏ đang khai thác nằm ở Deir ez-Zor và Hasakah, khu vực từng rơi khỏi tay chính phủ trong nội chiến và sau đó do Lực lượng Dân chủ Syria (SDF) do người Kurd dẫn dắt kiểm soát.
Sau chiến dịch quân sự hồi tháng 1, Damascus đã lấy lại nhiều tài sản quan trọng tại Deir ez-Zor, gồm mỏ Omar lớn nhất cả nước, mỏ Tanak và mỏ khí Conoco.
Ngay sau đó, Công ty Dầu khí Syria (SPC) bắt đầu vận chuyển dầu thô từ Omar và Tanak về nhà máy lọc dầu Baniyas. Việc dòng dầu đầu tiên quay lại nhà máy lọc dầu quốc gia được xem là bước ngoặt lớn với một nền kinh tế nhiều năm phụ thuộc vào nhập khẩu nhiên liệu.
Tại Hasakah, Damascus cũng đã giành lại quyền kiểm soát các tài sản dầu khí chủ chốt, trong đó có Rmeilan và Sweidiya. Từ tháng 3, dầu thô từ các khu vực này bắt đầu được chuyển tới hai nhà máy lọc dầu Homs và Baniyas.
HKN Energy của Mỹ cũng chuẩn bị tham gia vận hành các mỏ Rmeilan do chính phủ kiểm soát, trong khi Gulfsands cho biết SPC đã tiếp quản các mỏ Khurbet East và Yousefieh từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 3.
Không chỉ dầu, khí đốt cũng trở thành trụ cột trong nỗ lực hồi sinh kinh tế. Tháng 6, ConocoPhillips ký thỏa thuận với SPC và Novaterra Energy để khôi phục các mỏ khí hiện có và phát triển nguồn mới.
Mục tiêu trong năm đầu là tăng thêm 4-5 triệu mét khối khí đốt mỗi ngày. Với một quốc gia có hệ thống điện suy yếu sau hơn một thập kỷ chiến tranh, sản lượng khí bổ sung này có ý nghĩa lớn đối với phát điện và công nghiệp.
Song song với các mỏ trên bộ, Syria bắt đầu thu hút các tập đoàn quốc tế vào thăm dò ngoài khơi. Trước đây, Nga từng được kỳ vọng trở thành đối tác chủ chốt của Damascus tại vùng biển Địa Trung Hải.
Nhưng nội chiến kéo dài, sau đó là sự sụp đổ của chính quyền Assad, đã làm thay đổi bàn cờ. Những công ty đang nổi lên hiện nay chủ yếu đến từ Mỹ, Pháp và Qatar.
Tháng 2, Chevron ký thỏa thuận với SPC và Power International Holding của Qatar để đánh giá tiềm năng dầu khí ngoài khơi Syria. Đến tháng 5, TotalEnergies, QatarEnergy và ConocoPhillips tiếp tục đạt thỏa thuận với SPC nhằm nghiên cứu lô ngoài khơi Block 3 gần Latakia.
Đây là tín hiệu cho thấy Syria muốn tận dụng vị trí nằm trong bồn trũng Levant, khu vực từng ghi nhận nhiều phát hiện khí lớn ngoài khơi Israel và Ai Cập.
Trong khi các công ty phương Tây và vùng Vịnh tiến vào, Damascus cũng từng bước tháo dỡ nền tảng tài sản mà Nga có được dưới thời Assad.
Theo thỏa thuận mới, Syria sẽ lấy lại quyền kiểm soát các cơ sở dân sự liên quan đến căn cứ Hmeimim, cảng Tartous và một số hạ tầng thương mại. Các cơ sở quân sự còn lại của Nga sẽ được chuyển đổi thành trung tâm huấn luyện chung Syria - Nga, thay vì cho Moscow quyền tự chủ gần như trước đây.
Điều này không có nghĩa Nga bị đẩy khỏi Syria. Moscow vẫn giữ quan hệ quân sự với Damascus và tiếp tục hiện diện tại các điểm chiến lược. Tuy nhiên, khả năng hành động độc lập của Nga tại Hmeimim và Tartous đã bị thu hẹp đáng kể.
Một thay đổi đáng chú ý khác là cảng Tartous. Damascus đã hủy thỏa thuận năm 2019 với STG Stroytransgaz của Nga về quản lý và phát triển cảng thương mại này.
Sau đó, Syria ký thỏa thuận 30 năm trị giá 800 triệu USD với DP World của UAE để nâng cấp Tartous. Ngày 12/8, Syria bắt đầu tiếp nhận lúa mì và xi măng tại cầu cảng số 4, nơi trước đây do Nga sử dụng, trong khi nhân sự Nga được nhìn thấy rời các tòa nhà quanh khu vực.
Dù vậy, Nga vẫn còn một đòn bẩy quan trọng là dầu thô. Syria thời gian qua phụ thuộc nặng vào nguồn dầu Nga để duy trì hoạt động lọc dầu và phát điện.
Tuy nhiên, Damascus được cho là đã nói với Washington rằng họ sẵn sàng giảm mạnh nhập khẩu dầu Nga nếu Mỹ xóa bỏ các rào cản trừng phạt còn lại. Giới chức Syria cũng đang tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế.
Theo Oilprice
if (pageSettings.allow3rd) admicroAD.unit.push(function () { admicroAD.show('admzonek1fs4xky') });
