Ở độ cao gần 3.000m so với mực nước biển, hệ sinh thái rừng nguyên sinh của xã Ngọc Chiến (Sơn La) gần như còn nguyên vẹn. Khí hậu ẩm lạnh quanh năm, mây mù bao phủ là điều kiện lý tưởng để rêu phát triển dày đặc.
Sức hút của rừng rêu Ngọc Chiến không chỉ nằm ở cảnh quan, mà còn ở hành trình chinh phục đi kèm. Từ bản Nậm Nghẹp, du khách có thể lựa chọn cung đường qua bốn đỉnh núi nổi tiếng ở Tây Bắc: Tà Rông, Tà Tao, Háu Nả Tà, Tà Dê Đơ.
Theo người dân Nậm Nghẹp, mỗi cung đường là một thử thách khác nhau: Tà Rông nhẹ nhàng, phù hợp người mới; Tà Tao vừa sức nhưng giàu yếu tố văn hóa, tâm linh; Háu Nả Tà và Tà Dê Đơ đòi hỏi thể lực và kỹ năng.
Điểm đặc biệt là suốt hành trình, rừng rêu luôn đồng hành, biến mỗi chặng leo núi thành một trải nghiệm thị giác hiếm có. Không phải là những cung đường khô khốc, khắc nghiệt, mà là hành trình xuyên qua “khu rừng cổ tích”, nơi thiên nhiên vẫn giữ được vẻ nguyên sơ hiếm hoi.
Càng tiến sâu, lối mòn càng hẹp và dựng đứng. Ánh sáng yếu dần khi bị che khuất bởi tầng tầng lớp lớp tán cây già. Không gian trở nên tĩnh lặng, chỉ còn tiếng gió lùa qua kẽ lá, tiếng nước chảy từ những con suối đầu nguồn. Cảm giác như đang bước vào một khu rừng nguyên thủy chưa từng bị xáo trộn.
Một trong những điểm ấn tượng nhất là khu rừng rêu dưới chân đỉnh Tà Dê Đơ, cao gần 2.920m. Tại đây, ánh nắng hiếm hoi xuyên qua tán lá dày, kết hợp với màn sương giăng lối và lớp rêu phủ kín, tạo nên khung cảnh nửa thực, nửa mơ. Rêu không chỉ bám trên thân cây, rêu còn phủ kín những phiến đá, len lỏi qua từng gốc rễ, nhuộm cả không gian bằng sắc xanh trầm mặc, tạo nên khung cảnh kỳ ảo như trong truyện cổ.
Theo ông Nguyễn Cao Cường - Chủ tịch Hợp tác xã du lịch cộng đồng Ngọc Chiến, người Mông ở Nậm Nghẹp xem khu rừng này như báu vật. Những cây cổ thụ hàng trăm năm tuổi được gìn giữ gần như nguyên trạng. Không có dấu vết của khai thác gỗ hay can thiệp thô bạo của con người. Chính sự tôn trọng tự nhiên ấy đã giúp rừng rêu tồn tại như một “bảo tàng sống” của hệ sinh thái núi cao.
Không chỉ có rêu, hệ thực vật nơi đây còn phong phú với những cánh rừng hoa đỗ quyên cổ thụ, phong lá đỏ nổi bật giữa nền xanh, cùng nhiều loài cây bản địa quý hiếm. Vào mùa hoa, cả khu rừng bừng sáng với sắc đỏ, hồng, tím, tạo nên một bức tranh tương phản đầy mê hoặc. Xen giữa là những ghềnh đá dựng đứng, những dòng thác trắng xóa đổ xuống quanh năm, góp phần hoàn thiện vẻ đẹp vừa hùng vĩ, vừa nên thơ.
Ông Nguyễn Cao Cường cho biết, những năm gần đây, lượng khách trekking đến Ngọc Chiến tăng nhanh. Không ít người tìm đến chỉ để một lần bước vào khu rừng rêu, hít thở bầu không khí ẩm lạnh, lắng nghe nhịp thở của đại ngàn. Có người quay lại nhiều lần, bởi mỗi mùa, khu rừng lại mang một vẻ đẹp khác biệt.
Tuy nhiên, điều khiến Nậm Nghẹp khác với nhiều điểm đến khác là cách người dân địa phương tiếp cận du lịch. Thay vì khai thác ồ ạt, họ lựa chọn hướng đi bền vững: Làm du lịch gắn với bảo tồn rừng. Các hướng dẫn viên người bản địa vừa dẫn đường, vừa là “người gác rừng”, nhắc nhở du khách không xả rác, không làm tổn hại hệ sinh thái. “Giữa bối cảnh nhiều khu rừng nguyên sinh bị thu hẹp, sự tồn tại bền vững của rừng già ở Nậm Nghẹp là điều đáng quý. Nơi đây không chỉ là điểm đến du lịch, nơi đây còn là lời nhắc nhở về giá trị của tự nhiên rằng vẫn còn những khoảng rừng nguyên thủy cần được gìn giữ”, ông Nguyễn Cao Cường chia sẻ.
Nhờ đó, dù lượng khách tăng, rừng già vẫn giữ được vẻ nguyên vẹn. Những lớp rêu vẫn phủ dày, những thân cây cổ thụ vẫn sừng sững giữa sương mù như minh chứng cho sự trường tồn của tự nhiên.
