Mùa hè “đổ lửa” trên toàn cầu: 26 người chết ở Nam Á, châu Âu thiệt hại hàng chục tỷ euro vì nắng nóng bất thường

Nắng nóng bao trùm châu Á

Tại Nam Á, đợt nắng nóng gay gắt đang đẩy nhiệt độ tại Pakistan và Bangladesh lên ngưỡng 45-50 độ C, gây gián đoạn đời sống của hàng trăm triệu người. Ít nhất 10 trường hợp tử vong do các biến chứng liên quan đến nắng nóng tại Pakistan được ghi nhận trong tháng 5.

"Đây là một hiện tượng thời tiết bất thường đã khiến mùa xuân ở Pakistan hoàn toàn biến mất", cựu Bộ trưởng Biến đổi Khí hậu Pakistan Malik Amin Aslam nói với Al Jazeera. Ông Aslam cho biết nhiệt độ cao hơn bình thường từ 6-7°C. "Những gì chúng ta đang thấy chắc chắn là do biến đổi khí hậu", ông nói thêm.

Cục Khí tượng Ấn Độ (IMD) ngày 25/5 xác nhận tình trạng “sóng nhiệt nghiêm trọng” có khả năng kéo dài. Nắng nóng gay gắt bao trùm phần lớn Ấn Độ, với nhiệt độ tăng vọt trên khắp các bang miền bắc, miền trung và miền đông. Khu vực Brahmapuri của Vidarbha ghi nhận mức nhiệt độ thiêu đốt 47,2 độ C, trong khi hình ảnh từ camera tầm nhiệt ở Delhi cho thấy nhiệt độ bề mặt đã vượt quá 65 độ C dưới ánh nắng trực tiếp.

Trên khắp châu Á, Tổ chức Lao động Quốc tế ước tính rằng hơn 70% lực lượng lao động phải tiếp xúc với nhiệt độ quá cao vào một thời điểm nào đó trong công việc, trong đó người lao động phi chính thức là những người dễ bị tổn thương nhất. Điều này gây ảnh hưởng lớn ở các quốc gia như Ấn Độ, nơi gần 90% người lao động làm việc trong nền kinh tế phi chính thức.

Các bệnh viện đang chứng kiến sự gia tăng các ca mất nước, kiệt sức và sốc nhiệt. Giới chức ngày 24/5 cho biết ít nhất 16 người đã tử vong do sốc nhiệt ở miền nam Ấn Độ tính đến thời điểm hiện tại của mùa hè năm nay.

Trước đó ngày 22/5, Đài truyền hình NDTV của Ấn Độ đưa tin có hơn 31 học viên thuộc Quân đoàn Thiếu niên Quốc gia (NCCA) đã bị ốm nặng với các triệu chứng say nắng và mất nước.

Tại Trung Quốc liên tục ghi nhận mức tiêu thụ điện tăng mạnh do nhu cầu sử dụng điều hòa và thiết bị làm mát tăng đột biến. Một số khu vực, đối mặt với nguy cơ thiếu điện cục bộ trong giờ cao điểm vì tình trạng nắng nóng, làm gián đoạn hoạt động ổn định của đường truyền, theo Ycai Global.

Tại Việt Nam, theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia hôm 26/5, Hà Nội cùng với Nghệ An là hai địa phương nóng nhất cả nước với nhiệt độ 41,1 độ C.

Với Hà Nội, đây là ngày thứ tư liên tiếp thủ đô nằm trong nhóm những địa phương nóng nhất cả nước.

Châu Âu thiệt hại kinh tế vì nắng nóng

Theo CNN, các mức nhiệt độ kỷ lục đang liên tiếp bị phá vỡ trên khắp châu Âu khi nhiều khu vực của lục địa này oằn mình trong đợt nắng nóng cực đoan đến sớm đáng báo động trong năm.

Châu Âu hiện đang đối mặt với một “vòm nhiệt” mạnh – hệ thống áp suất cao kéo dài hoạt động như chiếc nắp trên nồi, giữ không khí nóng bên dưới và ép nó xuống mặt đất. Hiện tượng này có thể kéo dài nhiều ngày hoặc nhiều tuần và là kiểu thời tiết đang trở nên phổ biến cũng như khắc nghiệt hơn do biến đổi khí hậu do con người gây ra.

Hôm 25/5, Anh trải qua ngày tháng 5 nóng nhất lịch sử khi nhiệt độ tại Kew Gardens ở London tăng lên 34,8 độ C, phá vỡ kỷ lục cũ tới 2 độ C. Thông thường, các kỷ lục nhiệt độ chỉ bị vượt qua với mức chênh lệch vài phần nhỏ của độ C.

Khi nhiệt độ tăng cao hôm 25/5, một vụ cháy rừng đã bùng phát gần Arthur’s Seat – một ngọn đồi ở Edinburgh, Scotland – và hàng trăm ngôi nhà ở đông nam nước Anh bị mất nước do nhu cầu sử dụng tăng đột biến.

Pháp ghi nhận ngày nóng nhất trong tháng 5 từ trước đến nay hôm 26/5, theo cơ quan khí tượng của nước này, và Anh cũng ghi nhận mức nhiệt độ cao chưa từng có.

Một số khu vực ở Ý đã áp đặt các hạn chế đối với công việc ngoài trời, các bãi biển ở tây nam nước Pháp chật kín người sớm hơn thường lệ và nông dân báo cáo thu hoạch sớm hơn dự kiến khi nhiệt độ vượt quá 30 độ C trên toàn khu vực, France 24 đưa tin.

Một nghiên cứu do Đại học Mannheim của Đức và Ngân hàng Trung ương châu Âu thực hiện, công bố tháng 9/2025, cho thấy các đợt nắng nóng, hạn hán và lũ lụt trong mùa Hè năm 2025 đã gây thiệt hại khoảng 43 tỷ euro (49 tỷ USD) cho kinh tế châu Âu. Các nhà nghiên cứu cảnh báo tác động này có thể kéo dài trong nhiều năm, với tổng thiệt hại có khả năng tăng lên tới 126 tỷ euro (144 tỷ USD) vào năm 2029.

Theo nghiên cứu trên, Pháp là quốc gia chịu ảnh hưởng kinh tế lớn thứ ba tại châu Âu, sau Tây Ban Nha và Italy. Hai đợt nắng nóng và hạn hán trong mùa Hè năm 2025 được cho là đã khiến kinh tế Pháp thiệt hại khoảng 10,1 tỷ euro (11,6 tỷ USD), và con số này có thể tăng lên 34 tỷ euro (39 tỷ USD) vào năm 2029.

Tây Ban Nha là quốc gia chịu thiệt hại nặng nhất, với tổn thất kinh tế ước tính 12,2 tỷ euro (14 tỷ USD) trong năm 2025 và có thể lên tới 34,8 tỷ euro (40 tỷ USD) trong vài năm tới, tương đương khoảng 2,4% tổng giá trị gia tăng của nền kinh tế nước này trong năm 2024.

Các chuyên gia cho rằng chi phí kinh tế do nắng nóng hiện không còn chỉ giới hạn ở thiệt hại nông nghiệp hay chi tiêu y tế khẩn cấp. Các nghiên cứu mới đã tính tới những tác động gián tiếp như giảm năng suất lao động, gián đoạn hoạt động công nghiệp, đứt gãy logistics, áp lực lên hệ thống điện và suy giảm lượng khách du lịch.

Năng suất lao động được xem là lĩnh vực chịu tác động rõ nhất. Nhiệt độ quá cao làm giảm khả năng làm việc ngoài trời, khiến nhiều công trường phải hoạt động chậm lại, gia tăng tình trạng nghỉ việc và ảnh hưởng tới khả năng tập trung của người lao động, đặc biệt tại các văn phòng cách nhiệt kém hoặc không có điều hòa. Các lĩnh vực xây dựng, nông nghiệp, vận tải và logistics hiện nằm trong nhóm dễ tổn thương nhất trước các đợt nắng nóng kéo dài.

Tác động nghiêm trọng nhiều mặt

Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) nhận thấy độ nóng lên toàn cầu trong giai đoạn hiện nay tăng nhanh. Các nhà khoa học xác định hiện tượng El Nino kết hợp với biến đổi khí hậu do con người gây ra, đang khiến các đợt nóng kéo dài và dữ dội hơn so với trước đây.

Nhiều nghiên cứu khí hậu cho thấy các đợt nắng nóng từng được xem là bất thường nay đang xuất hiện thường xuyên, kéo theo nguy cơ cháy rừng, gia tăng số ca tử vong, khủng hoảng năng lượng và hư hại hạ tầng.

Báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO) và WMO ngày 22/4/2026 cảnh báo nắng nóng cực độ đang đẩy hệ thống nông nghiệp và lương thực toàn cầu đến bờ vực, đe dọa sinh kế và sức khỏe của hơn một tỉ người, đồng thời gây thiệt hại cho cây trồng, vật nuôi, thủy sản và rừng.

Các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra đang làm trầm trọng thêm những hiện tượng cực đoan này, với việc châu Âu ấm lên nhanh hơn mức trung bình toàn cầu và các đợt nắng nóng ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng hơn.

Theo tờ La Tribune, các đợt nắng nóng cực đoan tại châu Âu không chỉ tác động mạnh tới môi trường và y tế công cộng mà đang trở thành một cú sốc kinh tế cho nhiều quốc gia.

Bên cạnh đó, Cơ quan giám sát hạn hán Mỹ cho biết có hơn 48 tiểu bang đang cạn kiệt nước từ mức trung bình đến nghiêm trọng. Các nhà khí tượng học cũng cảnh báo đây là dấu hiệu đáng lo ngại đối với mùa cháy rừng, giá lương thực tăng cao và nguồn nước bị ảnh hưởng trong thời gian tới.