Từ ngày 9/2 tới, thị trường tài chính Việt Nam sẽ chính thức áp dụng Nghị định số 340/2025/NĐ-CP. Đây được xem là "lá chắn" pháp lý mạnh mẽ nhất từ trước đến nay nhằm chấn chỉnh các hoạt động vi phạm trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng, đặc biệt là thị trường vàng và ngoại hối vốn đang có nhiều biến động trong chu kỳ kinh tế mới.
Mức phạt cao nhất lên đến 400 triệu đồng
Điểm đáng chú ý nhất của Nghị định 340 là việc áp dụng mức phạt "kịch khung" từ 300 đến 400 triệu đồng đối với các hành vi sản xuất hoặc kinh doanh vàng miếng không có giấy phép. Mức phạt này cũng được áp dụng cho hoạt động xuất nhập khẩu vàng trái phép hoặc kinh doanh các loại vàng khác khi chưa được cơ quan quản lý chấp thuận.
Bên cạnh phạt tiền, cơ quan chức năng sẽ áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung nghiêm khắc như: Tịch thu tang vật (vàng vi phạm); Đình chỉ hoạt động mua bán vàng từ 6 đến 9 tháng; Thu hồi giấy phép kinh doanh trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng hoặc tái phạm nhiều lần.
Đáng chú ý, để thúc đẩy đề án thanh toán không dùng tiền mặt, Nghị định quy định mức phạt từ 10 đến 20 triệu đồng đối với hành vi mua bán vàng nhưng không thực hiện giao dịch qua tài khoản ngân hàng. Đây là bước đi đồng bộ với lộ trình thành lập sàn giao dịch vàng quốc gia mà Chính phủ đang quyết liệt triển khai.
Nhiều quy định mới đáng chú ý về mua bán, kinh doanh vàng từ năm 2026 (Ảnh: DT).
Mua bán ngoại tệ trái phiếu có thể bị phạt đến 250 triệu đồng
Trong lĩnh vực ngoại hối, Nghị định 340 thiết lập một hệ thống phân loại mức phạt dựa trên giá trị giao dịch và mức độ vi phạm. Mức phạt cao nhất cho cá nhân mua bán ngoại tệ trái phép hiện đã lên đến 250 triệu đồng.
Đối với các giao dịch nhỏ lẻ dưới 1.000 USD, người vi phạm lần đầu sẽ bị cảnh cáo. Tuy nhiên, nếu tái phạm, mức phạt sẽ từ 10 đến 20 triệu đồng. Các hành vi nghiêm trọng hơn như sử dụng vốn vay nước ngoài sai mục đích hoặc thực hiện giao dịch ngoại tệ trái phép giữa tổ chức tín dụng và khách hàng có thể bị xử phạt tới 200 triệu đồng.
Theo chuyên gia tài chính, Nghị định 340 không chỉ đơn thuần là tăng mức phạt tiền mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ về kỷ luật tài chính. Việc siết chặt quản lý vàng và ngoại hối giúp giảm thiểu tình trạng "vàng hóa", "đô la hóa" nền kinh tế, qua đó bảo vệ giá trị đồng nội tệ trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu còn nhiều ẩn số.
Đồng thời, quy định mới này cũng tạo ra sân chơi công bằng cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Những đơn vị tuân thủ tốt các quy định về niêm yết giá, báo cáo mạng lưới và công bố tiêu chuẩn chất lượng sẽ được bảo vệ, trong khi các cơ sở kinh doanh "chui" hoặc đầu cơ trái phép sẽ phải đối mặt với rủi ro pháp lý và tài chính cực lớn.
Giới phân tích nhận định, Nghị định 340 không chỉ đơn thuần là tăng mức phạt tiền mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ về kỷ luật tài chính. Việc siết chặt quản lý vàng và ngoại hối giúp giảm thiểu tình trạng "vàng hóa", "đô la hóa" nền kinh tế, qua đó bảo vệ giá trị đồng nội tệ trong bối cảnh địa chính trị toàn cầu còn nhiều ẩn số.
Đồng thời, quy định mới này cũng tạo ra sân chơi công bằng cho các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Những đơn vị tuân thủ tốt các quy định về niêm yết giá, báo cáo mạng lưới và công bố tiêu chuẩn chất lượng sẽ được bảo vệ, trong khi các cơ sở kinh doanh "chui" hoặc đầu cơ trái phép sẽ phải đối mặt với rủi ro pháp lý và tài chính cực lớn.
Việc Nghị định 340 có hiệu lực ngay trong quý I/2026 - thời điểm nhu cầu giao dịch vàng và ngoại tệ thường tăng cao - cho thấy quyết tâm của Chính phủ trong việc giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô ngay từ đầu năm.
