Giới phân tích nhận định đây là lần đầu tiên New Delhi trực tiếp ủng hộ các nỗ lực của Washington trong chiến dịch trấn áp “hạm đội bóng tối”, mạng lưới tàu chở dầu vận chuyển dầu bị cấm vận từ Nga, Iran và Venezuela.
Theo thông báo của Bảo vệ bờ biển Ấn Độ, 3 tàu bị chặn ngày 6/2 tại vị trí cách Mumbai khoảng 100 hải lý về phía tây bắc. Cơ quan này cho biết các tàu liên quan đến một “đường dây buôn lậu dầu quốc tế” thông qua hình thức chuyển tải giữa tàu với tàu (ship-to-ship transfer) nhằm che giấu nguồn gốc hàng hóa. Hiện các tàu đang neo đậu ngoài khơi Mumbai để phục vụ điều tra.
Dù phía Ấn Độ không nêu tên cụ thể, công ty an ninh hàng hải Vanguard Tech (Anh) xác định 3 tàu bị giữ gồm Al Jafzia, Asphalt Star và Stellar Ruby. Cả ba đều từng bị Bộ Tài chính Mỹ đưa vào danh sách trừng phạt năm ngoái, khi hoạt động dưới các tên gọi khác, với cáo buộc vận chuyển dầu Iran.
Diễn biến này diễn ra trùng thời điểm Ấn Độ và Mỹ công bố thỏa thuận thương mại mới. Theo đó, Washington giảm thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Ấn Độ từ 50% xuống còn 18%, đổi lại New Delhi cam kết dừng mua dầu Nga.
Các nhà phân tích cho rằng thời điểm bắt giữ ba tàu mang ý nghĩa chính trị rõ rệt, phản ánh sự “tan băng” trong quan hệ song phương sau nhiều tháng căng thẳng vì việc Ấn Độ mua dầu Nga với quy mô lớn kể từ sau xung đột Ukraine.
Trong giai đoạn cao điểm, hơn 65% lượng dầu Nga xuất sang Ấn Độ được vận chuyển bằng các tàu thuộc “hạm đội bóng tối”, theo Lloyd’s List. Đây là mạng lưới gần 1.300 tàu dầu cũ, thường xuyên thay đổi tên, treo cờ giả và che giấu chủ sở hữu để né lệnh trừng phạt. Việc Ấn Độ bắt giữ 3 tàu cho thấy nước này đang dần siết chặt giám sát và giảm phụ thuộc vào hệ thống vận tải rủi ro này.
Theo dữ liệu từ công ty phân tích hàng hóa Kpler, tàu Stellar Ruby vừa nhận một lô nhựa đường từ tàu Asphalt Star - con tàu được xác định xuất phát từ Iran. Trong khi đó, Al Jafzia chở naphtha, một sản phẩm phụ từ dầu thô, được bơm từ tàu Global Peak, cũng nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ. Công ty Dầu khí Quốc gia Iran (NIOC) đã phủ nhận mọi liên hệ với 3 tàu bị bắt.
Vụ việc xảy ra trong bối cảnh quan hệ Mỹ - Iran tiếp tục xấu đi. Washington gần đây cảnh báo khả năng sử dụng biện pháp quân sự nếu các cuộc đàm phán hạt nhân không đạt kết quả. Cùng lúc đó, các nước phương Tây gia tăng hoạt động chặn bắt tàu dầu nghi vi phạm lệnh cấm vận.
Ấn Độ từng ngừng mua dầu Iran sau khi Mỹ tái áp lệnh trừng phạt trong nhiệm kỳ đầu của Tổng thống Donald Trump. Năm nay, nước này cũng tuyên bố dừng đầu tư mới vào một cảng của Iran trong dự toán ngân sách. Những động thái đó cho thấy New Delhi đang điều chỉnh chiến lược năng lượng và đối ngoại theo hướng cân bằng lợi ích với phương Tây.
Giới chuyên gia cho rằng việc bắt giữ 3 tàu không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn là tín hiệu chiến lược. Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng của Ấn Độ tăng nhanh, New Delhi đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào dầu Nga và tránh rủi ro liên quan đến “hạm đội bóng tối”.
Theo WSJ
