Mỗi cuốc Grab, tài xế thực nhận bao nhiêu?

Từ mức hưởng cố định 70-75% cước xe trước đây, mức thực nhận của tài xế Grab có lúc chỉ còn hơn 50% sau khi nền tảng này chuyển sang cơ chế tính phí "linh hoạt".

8h sáng 12/9, anh Tuyền (Tây Mỗ, Hà Nội) nhận cuốc xe đầu tiên, muộn gần 2 giờ so với lịch chạy ngày thường. Ban đầu anh định nghỉ để hưởng ứng lời kêu gọi tắt app nhưng lại đổi ý "vì chuyến này thu nhập còn khá". Tổng giá cước 44.000 đồng cho quãng đường 2 km, anh nhận về 28.000 đồng, tức khoảng 64%.

Trong khi đó, gần đây, anh và nhiều đồng nghiệp cho biết tỷ lệ nhận về thông thường chỉ 50-60%.

VnExpress khảo sát dữ liệu từ phần mềm của tài xế trên 26 cuốc bike và car trong 10-12/9 cũng cho thấy, tỷ lệ thực nhận của tài xế xe ôm là 50-75%, đối tác xe bốn bánh khoảng 55-75%. Trong đó, phân nửa chuyến xe ôm ghi nhận tỷ lệ thực nhận 50-60% trên tổng cước xe, trên quãng đường 2-4 km. Nếu tính trung bình, tỷ lệ thực nhận của tài xế xe hai bánh vào khoảng 62%, bốn bánh là gần 66%.

Tỷ lệ thực nhận gần đây giảm và khó cố định đến từ việc, Grab đã không còn áp một tỷ lệ khấu trừ cố định như trước. Từ năm 2024, nền tảng này áp dụng cơ chế "phí sử dụng ứng dụng linh động". Theo giải thích của Grab, phí này thay đổi theo từng chuyến, thời điểm và một số yếu tố vận hành. Vì vậy, tỷ lệ tiền tài xế nhận so với tổng số khách trả có thể cao hoặc thấp tùy cuốc.

Nhưng theo phản ánh của nhiều người chạy GrabBike và Car, phần lớn thu nhập của họ trên cuốc xe thấp hơn trước.

Tỷ lệ thực nhận giảm còn do việc tăng phí nền tảng. Hai tháng trước, Grab tăng phí nền tảng thêm 1.000 đồng với xe hai bánh, và 1.000-5.000 đồng với xe bốn bánh. Khoản phí tăng ít nhưng vẫn ảnh hưởng tới tỷ trọng thu nhập của tài xế, đặc biệt với các cuốc ngắn, bởi nó bị loại khỏi công thức khi tính phí sử dụng ứng dụng.

Ba năm gần đây, Grab liên tục tăng mạnh phí nền tảng với các cuốc ôtô, từ mức 4.000 đồng lên 5.000-19.000 đồng, tức mức tối đa tăng gần gấp 5 lần.

Về lý thuyết, phí nền tảng sẽ áp lên phần chi trả của khách hàng. Tuy nhiên, ông Sana Ur Rehman, chuyên viên phân tích thị trường cấp cao tại EBC Financial Group, cho rằng Grab còn phải chịu sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các đối thủ, đặc biệt Green SM, khiến họ khó tăng giá cước. Do đó, theo ông, việc Grab điều chỉnh tỷ lệ phân chia doanh thu có thể đã tác động tới thu nhập tài xế.

Cơ cấu tiền của mỗi cuốc xe còn phức tạp bởi một loạt phí, phụ phí, gồm phụ phí thời tiết xấu, phí chờ quá 5 phút, phí bảo hiểm và trung hòa carbon (mang tính tự nguyện), phí thêm điểm dừng, đổi điểm đến... Tài xế cho biết họ không phải lúc nào cũng xác định được khoản nào phân bổ cho mình và khoản nào nền tảng giữ lại.

Điểm khiến nhiều tài xế băn khoăn là họ khó dự đoán được mức thu nhập được nhận.

Nhiều tài xế phản ánh cách tính của Grab khá "tù mù" với họ. Anh Duy Nam (phường Hoàng Liệt, Hà Nội) chỉ biết với các cuốc ngắn, chiết khấu còn phân nửa. Đơn cử một cuốc xe ôm anh từng nhận trong khu vực phố cổ, giá cước 18.000 đồng, anh nhận về 9.630 đồng, tức khoảng 53,5%. Các cuốc ngắn khu vực vùng ven cũng không khá hơn, khách trả 21.000 đồng cho cuốc xe 2,5km, nền tảng chia về cho anh 12.000 đồng.

Một tài xế khác tên Tuyền cho rằng các cuốc xe "ít tài xế muốn chạy", chiết khấu tự động điều chỉnh tốt hơn. Ví dụ, một cuốc xe khách đặt ở Xuân Phương (Hà Nội) bị ba tài xế trước đó bỏ qua vì quãng đường xa, khó có chiều về. Cuốc này sau đó tăng giá cước ở phía khách hàng, đồng thời giảm chiết khấu. Nhận cuốc này, anh thu về được 84.000 đồng cho quãng đường 8 km, tỷ lệ chiết khấu tới 83%.

Giữa "ma trận" các khoản phí trên nền tảng, chuyên viên cấp cao từ EBC Financial chỉ ra thách thức lớn nhất của tài xế nằm ở tính bất cân xứng về khả năng dự báo. Họ gánh nhiều chi phí vận hành, nhưng giá cước xe, phân bổ chuyến và khoản doanh thu mà nền tảng giữ lại ngày càng được quyết định linh hoạt bằng thuật toán. Khi mức biến động thu nhập quá lớn hoặc cơ chế tính toán khó hiểu, tài xế sẽ phải gánh thêm một dạng "rủi ro thu nhập", đặc biệt khi chi phí nhiên liệu tăng.

Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Rehman cho rằng giải pháp trọng tâm nên là tăng tính minh bạch và giải trình, hơn là ấn định cứng giá cước hay tỷ lệ chiết khấu. Ông đề xuất nền tảng cung cấp cho tài xế một bảng đối soát chuẩn cho từng chuyến, gồm giá khách trả, các loại phụ phí, thuế, số tiền họ giữ lại, số tiền tài xế nhận...

Trong khi đó, giới tài xế Việt Nam bày tỏ mong muốn Grab giảm chiết khấu.

"Tài xế cái gì cũng tự chịu, từ mua xe tới xăng, dầu, rồi sửa chữa. Chiết khấu hiện tại cao quá, tài xế không trụ được lâu nữa", anh Trí nói. Anh tính chuyện quay trở lại làm công nhân, bởi "chiết khấu không đổi thì chỉ có thể đổi việc, chứ sức người không theo nổi".