Dù được kỳ vọng phát lệnh khởi công vào cuối năm 2025, tuyến Metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương) hiện đứng trước nguy cơ chậm tiến độ do hàng loạt thủ tục, hồ sơ chưa được hoàn tất đúng hạn.
Mặt bằng metro số 2 đã được dọn sạch, tuy nhiên gặp vướng do thủ tục chậm trễ
Dài hơn 11 km, đi qua 6 quận gồm 1, 3, 10, 12, Tân Bình và Tân Phú, tuyến metro thứ hai của TP HCM đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối trung tâm thành phố với khu vực Tây Bắc, giảm tải giao thông trên các tuyến đường trục như Cách Mạng Tháng Tám, Trường Chinh, Cộng Hòa. Tuy nhiên, đến nay, tiến độ thực hiện các bước chuẩn bị vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra.
Theo báo cáo mới nhất từ Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP HCM (MAUR), việc điều chỉnh khối lượng và giá trị một số gói thầu tư vấn, vốn phải hoàn tất từ ngày 22-3, đến hết tháng 5 vẫn chưa hoàn thành, trễ hạn 69 ngày so với kế hoạch UBND thành phố giao. Tình trạng tương tự cũng xảy ra ở nhiều hạng mục khác, từ thủ tục bổ sung kế hoạch lựa chọn nhà thầu đến thẩm định hồ sơ dự toán.
Chẳng hạn, thủ tục phê duyệt bổ sung kế hoạch lựa chọn nhà thầu cho các gói tư vấn quan trọng như lập báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh, thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED), đấu thầu, giám sát khảo sát xây dựng và tư vấn luật đã trễ hơn 2 tháng so với dự kiến. Riêng hồ sơ dự toán cho gói "Tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi điều chỉnh, thiết kế FEED và đấu thầu" cũng chậm đến 51 ngày.
Ngoài ra, đề xuất các cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 188 của Quốc hội, trong đó bao gồm định hướng lựa chọn nhà thầu EPC và tư vấn – lẽ ra đã phải hoàn tất từ cuối tháng 3 nhưng hiện vẫn chưa được thông qua.
Bên cạnh vướng mắc về thủ tục, một điểm nghẽn khác đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ là việc chưa hoàn tất quy trình dừng sử dụng vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi từ nước ngoài
Bên cạnh vướng mắc về thủ tục, một điểm nghẽn khác đang ảnh hưởng nghiêm trọng đến tiến độ là việc chưa hoàn tất quy trình dừng sử dụng vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi từ nước ngoài.
Trước đó, Metro số 2 được hỗ trợ tài chính từ 3 tổ chức quốc tế gồm Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW) và Ngân hàng Đầu tư châu Âu (EIB). Tuy nhiên, do kéo dài thời gian triển khai, các khoản vay này đã hết hạn, buộc TP HCM phải chuyển hướng sang sử dụng vốn đầu tư công trong nước theo tinh thần Nghị quyết 188.
Hiện MAUR đã báo cáo toàn bộ tình hình lên UBND TP HCM, đồng thời kiến nghị các sở, ngành, đặc biệt là Sở Tài chính và Sở Xây dựng, sớm có ý kiến thống nhất để tháo gỡ các điểm vướng.
Theo lộ trình mà thành phố đặt ra, từ nay đến cuối năm 2025, Metro số 2 phải hoàn thành khảo sát và thiết kế tổng thể trong tháng 6, thẩm định báo cáo nghiên cứu tiền khả thi vào tháng 8, trình phê duyệt trong tháng 9 và tổ chức đấu thầu vào tháng 10 để kịp khởi công chính thức vào tháng 12. Song, với tiến độ hiện tại, khả năng lỡ hẹn ngày khởi công đang hiện hữu.
Metro số 2 được phê duyệt từ năm 2010 với tổng mức đầu tư ban đầu khoảng 1,3 tỉ USD. Sau nhiều lần điều chỉnh, đến năm 2019, tổng vốn tăng lên hơn 2 tỉ USD (tương đương 47.900 tỉ đồng). Đây là tuyến metro thứ hai tại TP HCM sau tuyến Metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên), đã đi vào khai thác thương mại cuối năm 2024.
