TS Sử Ngọc Khương nhận định, nhiều dự án NOXH đã hoàn thiện nhưng không có người dân chuyển đến sinh sống. Nguyên nhân đến từ 3 yếu tố: Hạ tầng chính – hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội và bài toán kinh tế đô thị chưa được đảm bảo.
Ông Sử Ngọc Khương.
Ông Khương cũng cho biết một số thị trường trên thế giới đã tập trung phát triển NOXH và có những chính sách cụ thể đối với vấn đề này để đảm bảo nguồn cung nhà ở cho thị trường. Tại Việt Nam, thời gian vừa qua Chính phủ đã cho thấy quyết tâm mạnh mẽ, đẩy mạnh phát triển NOXH thông qua Đề án NOXH và Quỹ nhà ở quốc gia. Tuy nhiên, nhu cầu nhà ở quá lớn, qũy đất lại hạn hẹp nên đây là bài toán rất khó.
Ngoài ra, vị chuyên gia cũng chỉ ra sự chênh lệch cung – cầu, cùng với quy hoạch chưa đồng bộ, khiến NOXH khó đến được tay người thực sự có nhu cầu. Theo tiêu chuẩn của Bộ Xây dựng, diện tích nhà ở bình quân nên đạt từ 25–30 m²/người ở các đô thị loại I, nhưng thực tế hiện tại vẫn chưa đáp ứng được.
Để phát triển NOXH bền vững, ông Khương khuyến khích cần xác định rõ quỹ đất và giao cho nhà đầu tư phát triển theo hình thức KPI (chỉ số đánh giá kết quả thực hiện công việc), giữa chính phủ và doanh nghiệp. Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp về thủ tục pháp lý, tín dụng và biên lợi nhuận.
“Nếu có thể gỡ bỏ được những yếu tố này, đặc biệt là việc hỗ trợ nguồn vốn vay, lãi suất cho doanh nghiệp cũng như người dân trong nhóm đối tượng được mua nhà và có những cơ chế đặc thù để họ vượt qua, thì mới đảm bảo được nguồn cung” - ông Khương nói.
Từ góc nhìn xã hội học, ông Khương cũng nhận định về những hệ lụy dài hạn nếu NOXH tiếp tục vượt khỏi khả năng tiếp cận của người dân: Khi người dân không có nơi để an cư, có thể tạo ra những tệ nạn xã hội rất cao. Đây là vấn đề đau đầu ở các nước đang phát triển.
Trong bối cảnh mục tiêu xây dựng 1 triệu căn NOXH đến năm 2030 đang được thúc đẩy, việc tháo gỡ các rào cản về pháp lý, quỹ đất và tài chính là điều kiện tiên quyết để thị trường phát triển đúng hướng.
Do đó, NOXH không chỉ là một giải pháp an sinh mà cần được nhìn nhận như một phần trong chiến lược phát triển đô thị bền vững – nơi người thu nhập thấp không chỉ có chỗ ở, mà còn được đảm bảo điều kiện sống, học tập và làm việc lâu dài. Nếu không có những bước đi mạnh mẽ và đồng bộ, bài toán an cư cho người lao động tại các đô thị lớn sẽ tiếp tục là thách thức kéo dài.
