Em gái yêu cầu chia đất sau khi mẹ mất, anh trai phản đối
Theo trình bày của bà H. (ngụ tỉnh Gia Lai), bố mẹ của bà có tài sản chung là 7 thửa đất với tổng diện tích hơn 1.700m2 tại tỉnh Quảng Ngãi. Nguồn gốc đất do ông bà để lại.
Gia đình bà H. có bốn anh chị em. Năm 2004, một người con trai của vợ chồng ông B. qua đời. Đến năm 2007, mẹ bà H. cũng qua đời.
Sau khi mẹ mất, cha của bà H. là ông B. trực tiếp quản lý, sử dụng toàn bộ diện tích đất. Năm 2010, đất được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên hộ ông B. Đến năm 2016, toàn bộ diện tích đất được tách thành 7 thửa.
Cho rằng một nửa diện tích đất là tài sản của cha mẹ, phần còn lại là di sản của mẹ, bà H. khởi kiện, yêu cầu Tòa án chia thừa kế phần di sản của người mẹ quá cố cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Bà H. đề nghị được nhận bằng hiện vật là thửa đất có diện tích 150m2.
Đáng nói, ông B. không phản đối việc chia thừa kế. Ông xác nhận một nửa diện tích đất là tài sản của mình, nửa còn lại là di sản của vợ. Ông đề nghị được nhận ba thửa đất; đồng thời đề nghị chia thửa đất 150m2 cho bà H., hai thửa đất cho hai người con còn lại và một thửa cho con trai của người con đã mất.
Tuy nhiên, ông V., anh trai của bà H., lại có quan điểm khác. Ông V. không đồng ý chia thừa kế, đề nghị giao toàn bộ 7 thửa đất cho ông B. quản lý, sử dụng, sau này dùng làm nơi thờ cúng cha mẹ.
Người cha được giao hơn 1.000m2 đất sau khi chia thừa kế
Tại phiên tòa sơ thẩm, Hội đồng xét xử TAND huyện Nghĩa Hành (nay là TAND khu vực 5, tỉnh Quảng Ngãi) xác định 7 thửa đất là tài sản chung của vợ chồng ông B. Theo đó, phần quyền sử dụng đất của mỗi người được xác định tương ứng 872m2; phần 872m2 của vợ ông B. được xác định là di sản thừa kế.
Do vợ ông B. mất không để lại di chúc, hàng thừa kế thứ nhất gồm ông B. và ba người con còn sống. Do một người con đã chết trước mẹ nên con của người này (cháu nội của ông B.) là người thừa kế thế vị. Như vậy, di sản được chia thành 5 kỷ phần, mỗi người tương ứng 174m2 đất.
Tòa án ghi nhận sự tự nguyện của các bên trong việc nhận thừa kế bằng hiện vật. Trong đó, bà H. được nhận thửa đất 150m2. Phần diện tích thừa so với kỷ phần được các bên thống nhất không yêu cầu thanh toán bằng tiền. Phần di sản thuộc kỷ phần của cháu nội ông B. được giao cho mẹ của cháu quản lý.
Đối với ông V., phần thừa kế của người này tương ứng diện tích đất 174m2. Do ông V. vắng mặt và chưa thể hiện ý kiến về việc nhận di sản, Tòa tạm giao phần diện tích thuộc kỷ phần của ông cho ông B. quản lý; khi có yêu cầu nhận di sản, ông V. có quyền yêu cầu giải quyết bằng vụ án khác.
Ông B. được nhận phần tài sản của mình trong khối tài sản chung cùng phần thừa kế từ vợ. Tổng diện tích ông được giao là 1.068m2, cao hơn 22m2 so với tổng diện tích được xác định theo kỷ phần; phần chênh lệch này được hai người con gái tự nguyện để ông B. hưởng và không yêu cầu thanh toán.
Về tài sản trên đất, Tòa sơ thẩm không xem xét những tài sản mà các bên xác định là tài sản riêng hoặc không yêu cầu giải quyết.
Bản án sơ thẩm chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà H., chấp nhận một phần yêu cầu của ông B. và yêu cầu của các bên liên quan. Các đương sự có trách nhiệm thực hiện thủ tục đăng ký biến động quyền sử dụng đất đối với phần diện tích được hưởng.
(Tham khảo Bản án số 02/2019/DS-ST ngày 20/2/2019 của TAND huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi, nay là TAND khu vực 5 - Quảng Ngãi)
