Mẹ đóng phí bảo hiểm, con qua đời, người thụ hưởng là bạn gái
Ngày 7/1/2022, ông Lê Việt K. và Công ty TNHH P. (TPHCM) thông qua đại lý bảo hiểm A. ký hợp đồng bảo hiểm, với tổng giá trị hơn 1,2 tỷ đồng, phí bảo hiểm định kỳ hơn 18,2 triệu đồng/năm. Hợp đồng có hiệu lực từ ngày 7/1/2022 đến ngày 7/1/2096.
Các sản phẩm bảo hiểm gồm quyền lợi bảo hiểm cơ bản 1,071 tỷ đồng, bảo hiểm tử vong và thương tật do tai nạn 100 triệu đồng, bảo hiểm miễn thu phí bệnh hiểm nghèo 16,219 triệu đồng, bảo hiểm toàn diện bệnh hiểm nghèo 100 triệu đồng và hỗ trợ chi phí nằm viện 300.000 đồng.
Khi ký hợp đồng, bà Nguyễn Thị B. cùng con trai đi làm thủ tục và bà là người đóng khoản phí bảo hiểm định kỳ hơn 18,2 triệu đồng.
Ngày 23/3/2022, ông K. qua đời. Bà D., bạn gái của ông K., sau đó yêu cầu Công ty P. chi trả tiền bảo hiểm với tư cách người thụ hưởng.
Biết sự việc, bà B. đề nghị Công ty P. không trả tiền cho bà D. với lý do bà là người trực tiếp đóng phí bảo hiểm. Bà B. cho rằng ông K. và bà D. chưa đăng ký kết hôn, bà D. không phải người thân thích hay người thừa kế của con trai nên không thuộc đối tượng được nhận tiền bảo hiểm.
Trong hồ sơ bảo hiểm, bà D. được ghi là người thụ hưởng và có quan hệ với người được bảo hiểm là “vợ”. Tuy nhiên, trên thực tế, ông K. và bà D. chưa đăng ký kết hôn.
Ngày 16/11/2022, Công ty P. đã chuyển cho bà D. tổng cộng hơn 1,073 tỷ đồng, gồm 1,071 tỷ đồng quyền lợi bảo hiểm tử vong và hơn 2,3 triệu đồng tiền hoàn trả chi phí bảo hiểm đã nộp sau khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.
Sau đó, bà B. khởi kiện yêu cầu tòa tuyên vô hiệu một phần hợp đồng bảo hiểm liên quan đến người thụ hưởng là bà D., đồng thời buộc Công ty P. chi trả cho mình số tiền hơn 1,073 tỷ đồng.
Công ty P. không đồng ý và cho rằng ông K. đã tự chỉ định bà D. là người thụ hưởng 100% tiền bảo hiểm. Việc ông K. kê khai bà D. là “vợ” không ảnh hưởng đến quyền chỉ định người thụ hưởng.
Công ty P. cũng cho rằng pháp luật về kinh doanh bảo hiểm không quy định người mua bảo hiểm phải chứng minh mối quan hệ với người thụ hưởng. Vì vậy, việc ông K. chỉ định bà D. là người thụ hưởng thể hiện đúng ý chí của ông tại thời điểm ký hợp đồng.
Hai cấp tòa đều bác yêu cầu của người mẹ
Bản án dân sự sơ thẩm của TAND Quận 1, TPHCM không chấp nhận yêu cầu của bà B. về việc tuyên một phần hợp đồng bảo hiểm vô hiệu và yêu cầu Công ty P. chi trả hơn 1,073 tỷ đồng cho bà.
Không đồng ý, ngày 6/9/2023, bà B. kháng cáo toàn bộ bản án, đề nghị cấp phúc thẩm chấp nhận yêu cầu của mình, tuyên vô hiệu phần hợp đồng ghi bà D. là người thụ hưởng và buộc Công ty P. trả số tiền hơn 1,073 tỷ đồng.
Tại phiên phúc thẩm, bà B. giữ nguyên yêu cầu khởi kiện và kháng cáo. Đại diện Viện kiểm sát đề nghị không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm.
HĐXX phúc thẩm nhận định ông K. là bên mua bảo hiểm và người được bảo hiểm, đồng thời đã chỉ định cụ thể bà D. là người thụ hưởng 100% quyền lợi bảo hiểm. Sau khi ông K. qua đời, Công ty P. chi trả quyền lợi bảo hiểm cho bà D. là phù hợp với thỏa thuận trong hợp đồng.
Tòa cho rằng việc chỉ định người thụ hưởng là ý chí của người mua bảo hiểm. Pháp luật không bắt buộc người được chỉ định phải là vợ, chồng, cha mẹ hoặc người có quan hệ thân thích với người mua bảo hiểm.
Đối với việc bà B. cho rằng mình là người trực tiếp đóng phí bảo hiểm, HĐXX nhận định nếu giữa bà B. và ông K. có quan hệ giao dịch liên quan đến việc đóng phí thì đó là quan hệ khác, không làm thay đổi quyền của người thụ hưởng đã được chỉ định trong hợp đồng.
Theo HĐXX, việc bà B. là người trực tiếp đóng phí không làm thay đổi quyền hưởng tiền bảo hiểm của người được ông K. chỉ định trong hợp đồng.
Về việc hồ sơ ghi bà D. là “vợ” ông K. trong khi hai người chưa đăng ký kết hôn, HĐXX cho rằng pháp luật không quy định người thụ hưởng phải có quan hệ vợ chồng với người mua bảo hiểm. Việc ghi thông tin này cũng không làm mất đi ý chí chỉ định bà D. là người thụ hưởng của ông K.
Do đó, HĐXX phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của bà B., giữ nguyên bản án sơ thẩm.
(Bài viết dựa trên Bản án số 332/2024/DS-PT ngày 22/4/2024 của TAND TPHCM)
