Những bức ảnh đời thực của ông ta, từ thời trẻ bảnh bao bên du thuyền cho tới gương mặt phờ phạc vì tiệc tùng, vừa được lan truyền trở lại, gợi nhớ về một trong những vụ lừa đảo tài chính đình đám nhất lịch sử nước Mỹ.
Bộ phim "Sói già phố Wall" huyền thoại của đạo diễn Martin Scorsese, với Leonardo DiCaprio thủ vai chính.
Từ một công ty môi giới nhỏ đến cỗ máy siêu lừa đảo
Năm 1989, Jordan Belfort cùng cộng sự Danny Porush lập ra công ty môi giới chứng khoán Stratton Oakmont trên đảo Long Island, New York. Điều đáng chú ý là công ty này không đặt trụ sở ngay tại phố Wall ở Manhattan, mà nằm trong một tòa nhà thấp tầng ở Long Island, một lựa chọn có chủ đích để tránh xa tầm mắt giám sát của giới quản lý tài chính.
Jordan Belfort - Nguyên mẫu "Sói già phố Wall" bằng da bằng thịt.
Ở thời kỳ đỉnh cao, Stratton Oakmont có hơn 1.000 nhân viên môi giới và quản lý số tài sản lên tới hàng tỷ USD của nhà đầu tư. Nhưng đằng sau vẻ thành công đó là một cỗ máy lừa đảo. Chiêu thức chính của công ty là "bơm và xả", trong tiếng Anh gọi là pump and dump. Cách làm đơn giản mà tàn nhẫn: đội ngũ môi giới dùng lời lẽ thuyết phục để đẩy giá các cổ phiếu rẻ tiền lên cao, dụ nhà đầu tư nhẹ dạ mua vào, rồi khi giá đã bị thổi phồng, chính công ty bán tháo số cổ phiếu nắm giữ để thu lời, để lại nhà đầu tư ôm mớ cổ phiếu mất giá.
Các công tố viên sau này ước tính những phi vụ của Stratton Oakmont đã gây thiệt hại khoảng 200 triệu USD cho hơn 1.500 nhà đầu tư.
Tiệc tùng, du thuyền và một lối sống vượt khỏi mọi giới hạn
Số tiền lừa được đổ vào một lối sống xa hoa đến mức khó tin. Belfort nổi tiếng với những bữa tiệc điên loạn, du thuyền và biệt thự, cùng thói quen tiêu xài không giới hạn được nuôi bằng tiền bẩn và ma túy. Chính sự phô trương thái quá ấy, khi lên phim, đã trở thành hình ảnh biểu tượng cho sự thừa mứa và trác táng của giới tài chính Mỹ thập niên 1990.
Nhưng cũng chính lối sống và những phi vụ gian lận đó cuối cùng đã khiến ông ta sa lưới. Sau nhiều năm bị cơ quan quản lý để mắt, Stratton Oakmont bị khai trừ khỏi hiệp hội môi giới chứng khoán năm 1996. Đến năm 1999, Belfort bị truy tố với tội danh lừa đảo chứng khoán và rửa tiền.
Cái giá phải trả và màn tái xuất gây tranh cãi
Belfort nhận tội, và một chi tiết ít được bộ phim nhắc tới là ông ta đã hợp tác với nhà chức trách, thậm chí đeo thiết bị ghi âm để thu thập bằng chứng chống lại các đồng sự cũ, đổi lấy mức án nhẹ hơn. Ông bị tuyên án bốn năm tù, nhưng thực tế chỉ ngồi tù 22 tháng, và bị buộc bồi thường khoảng 110 triệu USD cho các nạn nhân.
Chính trong thời gian ngồi tù, Belfort bắt đầu viết hồi ký. Cuốn sách đó về sau trở thành nền tảng cho bộ phim của Martin Scorsese năm 2013, một tác phẩm gặt hái doanh thu khoảng 392 triệu USD toàn cầu và năm đề cử Oscar. Bản thân Belfort tuyên bố nộp lại toàn bộ tiền bản quyền từ sách và phim để trả nợ bồi thường, nên ông ta không trực tiếp lãi lớn từ bộ phim. Dù vậy, tác phẩm vẫn gây tranh cãi khi nhiều người cho rằng nó tô hồng và biến một kẻ lừa đảo thành người hùng, gần như bỏ quên hoàn toàn những nạn nhân đã mất trắng tiền tiết kiệm.
Sau khi ra tù, Belfort tái xuất trong một vai trò hoàn toàn mới: diễn giả truyền động lực, tác giả sách, và người thường xuyên kể lại chính hành trình lên đỉnh rồi sụp đổ của mình, có thời điểm nhận tới 30.000 USD cho mỗi buổi nói chuyện. Nghịch lý nằm ở chỗ, người đàn ông kiếm tiền từ việc lừa đảo nhà đầu tư nay lại tiếp tục kiếm tiền từ chính câu chuyện lừa đảo đó.
Trong khi đó, phần lớn khoản bồi thường 110 triệu USD vẫn chưa bao giờ được trả đủ. Tính đến năm 2013, thời điểm bộ phim ra mắt, mới chỉ khoảng 10 triệu USD được thu hồi, tức chưa tới 9 xu trên mỗi đô la mà nạn nhân bị mất. Giới công tố nhiều lần lên tiếng vì chuyện này. Nhưng theo quy định giới hạn 20 năm của luật liên bang Mỹ, nghĩa vụ bồi thường theo lệnh tòa của ông ta đã chính thức hết hạn từ tháng 4/2026, một thông tin được công bố rộng rãi vào tháng 7 cùng năm khi bộ phim tài liệu mới về cuộc đời ông lên sóng. Nói cách khác, ông ta không còn bị buộc phải trả nốt số nợ với nạn nhân nữa, dù phần lớn số tiền họ mất vẫn không bao giờ quay về.
Jordan Belfort đã 64 tuổi.
Điều đọng lại phía sau một huyền thoại phố Wall
Câu chuyện của Jordan Belfort hấp dẫn đến mức được dựng thành phim bom tấn, nhưng đằng sau ánh hào quang điện ảnh là một bài học không hề cũ. Đó là lời nhắc về mặt tối của lòng tham trong thế giới tài chính, về việc những lời hứa hẹn lợi nhuận nhanh và cao bất thường thường đi kèm rủi ro mà nhà đầu tư nhỏ lẻ là người gánh chịu nặng nề nhất. Và có lẽ điều gây khó chịu nhất trong toàn bộ câu chuyện, chính là việc kẻ đứng sau vụ lừa đảo cuối cùng vẫn sống tốt, trong khi hàng nghìn người từng tin lời ông ta thì không.
Ảnh: FBNV/trillionaireflix
