Ngày 17-11, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 10, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh đã trình Quốc hội dự thảo Về một số cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để thực hiện đột phá phát triển giáo dục và đào tạo (GD-ĐT).
Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh. Ảnh: Phạm Thắng
Theo tờ trình của Chính phủ, Hiện pháp luật chưa cho phép Bộ GD-ĐT quyết định sử dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất, dẫn đến thiếu ổn định, tốn kém xã hội.
Do đó, tại dự thảo nghị quyết đã đề xuất Bộ trưởng Bộ GD-ĐT chủ trì tổ chức thực hiện và quyết định một bộ sách giáo khoa giáo dục phổ thông để áp dụng thống nhất toàn quốc bắt đầu từ năm học 2026 - 2027 bảo đảm an ninh, an toàn sách giáo khoa. Đến năm 2030 cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh.
Nhà nước bảo đảm nguồn lực để cung cấp miễn phí sách giáo khoa cho tất cả học sinh (hoàn thành vào năm 2030) và miễn học phí, giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh tại cơ sở giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp theo lộ trình do Chính phủ quy định, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách nhà nước, pháp luật liên quan và yêu cầu bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Dự thảo nghị quyết cũng quy định tỉ lệ chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đạt tối thiểu 20% tổng chi, trong đó bảo đảm tỉ lệ chi đầu tư phát triển và ưu tiên cho giáo dục mầm non, phổ thông, vùng khó khăn; ban hành cơ chế tài chính khuyến khích hợp tác công - tư, xã hội hóa; ưu đãi đặc thù về đất đai, thuế, tín dụng cho cơ sở giáo dục công lập và không vì lợi nhuận, bảo đảm công bằng và bền vững trong đầu tư cho giáo dục.
Cũng theo Chính phủ, hiện chưa có quy định thống nhất, cụ thể về ưu đãi tài chính và quỹ đất cho cơ sở giáo dục. Do đó, Chính phủ đề xuất cơ chế ưu đãi về đất, thuế, tín dụng, cho phép địa phương ưu tiên quỹ đất, huy động xã hội hóa, giảm chi phí đầu tư và bảo đảm nguồn lực ổn định cho cơ sở công lập và không vì lợi nhuận.
Có chính sách đặc thù trong các lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật, thể thao, sức khỏe; thiết lập cơ chế tài chính mới, bảo đảm ngân sách ổn định, ưu tiên cho thực hiện giáo dục bắt buộc hết trung học cơ sở đến năm 2030 và phấn đấu phổ cập trung học phổ thông và tương đương đến năm 2035.
Ưu tiên đặt hàng, giao nhiệm vụ đối với ngành, lĩnh vực trọng điểm và đặt hàng đào tạo giáo viên, giảng viên giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp từ ngân sách nhà nước; bảo đảm bố trí kinh phí cho hoạt động giáo dục văn hóa, xã hội, thể thao, quốc phòng - an ninh và ngoại ngữ phục vụ hội nhập quốc tế…
Theo Báo cáo thẩm tra do Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày, Ủy ban tán thành với sự cần thiết, mục đích, quan điểm xây dựng dự thảo Nghị quyết.
Về các chính sách cụ thể, Ủy ban Văn hóa và Xã hội cơ bản tán thành chính sách về hợp tác phát triển chương trình giáo dục, tuy nhiên, đề nghị làm rõ quy định các địa phương có điều kiện thì sẽ thực hiện miễn phí sách giáo khoa từ năm học 2026 - 2027, để tránh hiểu sai thành ưu tiên cung cấp miễn phí sách giáo khoa trước cho học sinh các địa phương có điều kiện thay vì ưu tiên cho học sinh vùng khó khăn.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị cân nhắc quy định cơ chế Nhà nước khuyến khích thu hút nguồn lực của xã hội và của địa phương có điều kiện hỗ trợ cho địa phương khó khăn để triển khai thực hiện chủ trương này…
Ủy ban cơ bản tán thành với nhiều cơ chế, chính sách quy định tại Điều 2, về phát triển nguồn nhân lực cho ngành giáo dục và lưu ý một số nội dung như Chính sách đặc thù về phụ cấp ưu đãi nghề với mức tối thiểu 70% đối với giáo viên, 30% đối với nhân viên; thực hiện cung cấp miễn phí sách giáo khoa, miễn học phí, giáo trình môn học Giáo dục quốc phòng và an ninh; đầu tư hạ tầng số, và nền tảng dùng chung, kết nối liên thông; chính sách hỗ trợ tín dụng, cấp học bổng cho đào tạo tiến sĩ.
