Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Khoa học thuốc nam cho biết, cây bằng lăng (bằng lăng nước, bằng lăng tím) có tên khoa học Lagerstroemia speciosa, thường được trồng làm cây cảnh tại nhiều đô thị. Ít ai biết rằng lá và vỏ cây này từ lâu đã được sử dụng trong y học dân gian và những năm gần đây bắt đầu thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu về tác động đối với đường huyết và chuyển hóa.
Trong dân gian, lá bằng lăng thường được nấu nước uống với mục đích hỗ trợ giảm đường huyết, giảm cân, giảm mỡ và thanh nhiệt, lợi tiểu nhẹ. Ngoài ra, hoa bằng lăng đôi khi còn được dùng trang trí món ăn, trong khi lá non có thể ăn kèm như rau ghém với các món gỏi, thịt luộc.
Theo các nghiên cứu hóa sinh, lá bằng lăng chứa nhiều hợp chất hoạt tính sinh học như acid corosolic, ellagitannin và flavonoid. Trong đó, acid corosolic được xem là thành phần nổi bật, có khả năng ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa glucose. Một số thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và trên động vật cho thấy hợp chất này có thể giúp tăng độ nhạy insulin, hỗ trợ tế bào hấp thu glucose hiệu quả hơn, đồng thời làm giảm hấp thu đường tại ruột.
Bên cạnh đó, các polyphenol như ellagitannin và flavonoid còn được ghi nhận có đặc tính chống oxy hóa, góp phần giảm stress oxy hóa – yếu tố liên quan đến nhiều rối loạn chuyển hóa, bao gồm đái tháo đường và béo phì. Một số nghiên cứu thực nghiệm cũng cho thấy chiết xuất từ lá bằng lăng có thể hỗ trợ hạn chế tích lũy mỡ trong điều kiện nhất định.
Ở góc độ lâm sàng, một số nghiên cứu quy mô nhỏ trên người ghi nhận việc sử dụng chiết xuất bằng lăng có thể giúp giảm đường huyết sau ăn và cải thiện chỉ số HbA1c ở mức độ nhất định. Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh rằng bằng chứng hiện nay vẫn còn hạn chế, cần thêm các nghiên cứu lớn, thiết kế chặt chẽ để khẳng định hiệu quả và độ an toàn.
“Các kết quả hiện tại cho thấy tiềm năng hỗ trợ, chứ chưa đủ cơ sở để coi đây là phương pháp điều trị chính cho bệnh đái tháo đường”, Tiến sĩ Ngô Đức Phương nhấn mạnh.
Chuyên gia cũng lưu ý, người có đường huyết thấp hoặc đang điều trị đái tháo đường cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng bằng lăng. Việc tự ý dùng thay thuốc có thể gây nguy cơ hạ đường huyết quá mức hoặc làm gián đoạn phác đồ điều trị.
Nếu sử dụng, người dân chỉ nên dùng ở mức độ vừa phải, không lạm dụng kéo dài. Tốt nhất nên tham khảo ý kiến bác sĩ, đặc biệt với những người có bệnh nền hoặc đang dùng thuốc điều trị chuyển hóa.
