Hàng Trung Quốc đang tràn ngập thị trường khu vực
Tình trạng dư thừa công suất tại Trung Quốc, trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng nội địa yếu và xuất khẩu sang Mỹ bị kìm hãm bởi thuế quan, đang khiến các doanh nghiệp nước này tìm mọi cách đẩy hàng ra nước ngoài. Nhiều nhà sản xuất lớn trong ngành thực phẩm, đồ hộp và nguyên liệu chế biến sẵn buộc phải hạ giá mạnh – có nơi tới 70% – để giải phóng hàng tồn.
Điển hình là doanh nghiệp Webuy Global tại Singapore – đơn vị nhập hàng chủ yếu từ Trung Quốc – cho biết khoảng 1/3 nhà cung cấp Trung Quốc đã giảm giá sâu vì không tiêu thụ nổi hàng trong nước. Cùng lúc, các nền tảng thương mại điện tử Trung Quốc như Pinduoduo cũng đang đẩy mạnh thâm nhập vào Đông Nam Á với hàng loạt đơn hàng vận chuyển hàng tuần.
Trung Quốc hiện vẫn đẩy mạnh đầu tư sản xuất, bất chấp rủi ro giá sản phẩm tiếp tục giảm và tình trạng giảm phát kéo dài. Điều này dẫn đến việc hàng Trung Quốc xuất hiện ngày càng nhiều tại các thị trường châu Á với mức giá thấp, gây lo ngại cho ngành sản xuất địa phương.
Nhân viên của Webuy, một nhà bán lẻ thực phẩm trực tuyến có trụ sở tại Singapore, đang dỡ các container chứa hàng hóa được vận chuyển từ Trung Quốc.
Hàng giá rẻ từ Trung Quốc: Áp lực hay cơ hội cho người tiêu dùng?
Trong khi nhiều quốc gia châu Á e ngại việc hàng giá rẻ làm méo mó cạnh tranh, thì một số chuyên gia lại nhìn thấy cơ hội kiểm soát lạm phát. Với những nền kinh tế bị “bào mòn” bởi chi phí sinh hoạt tăng cao như Úc, sự xuất hiện của hàng Trung Quốc giá rẻ có thể giúp người dân bớt gánh nặng chi tiêu và giảm áp lực lạm phát.
Theo các chuyên gia của Nomura, xu hướng này còn có thể mở ra cơ hội để các ngân hàng trung ương châu Á cắt giảm lãi suất, qua đó hỗ trợ phục hồi tăng trưởng. Dự báo cho thấy Ấn Độ có thể giảm thêm 100 điểm cơ bản, Philippines và Thái Lan mỗi nước 75 điểm, trong khi Úc và Indonesia có thể giảm 50 điểm, Hàn Quốc 25 điểm.
Tại Singapore, các nhà kinh tế nhận định lạm phát lõi có thể giảm xuống mức thấp hơn dự báo của Ngân hàng Trung ương, một phần nhờ dòng hàng giá rẻ từ Trung Quốc. Những tác động này đang lan rộng khắp châu Á và có thể là bước mở đầu cho một làn sóng giảm phát mới.
“Cú sốc Trung Quốc” mới có gì khác với lần trước?
Giai đoạn cuối thập niên 1990 và đầu 2000, thế giới từng chứng kiến một “China shock” – khi làn sóng hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc giúp kìm hãm lạm phát toàn cầu nhưng cũng khiến nhiều ngành sản xuất nội địa lao đao và mất việc làm hàng loạt.
Hiện nay, một “cú sốc” tương tự đang hình thành. Trung Quốc đẩy mạnh xuất khẩu để bù đắp cho tiêu dùng nội địa yếu. Chỉ trong 4 tháng đầu năm nay, xuất khẩu Trung Quốc sang khối ASEAN tăng 11,5%, trong khi xuất sang Mỹ giảm 2,5%. Riêng tháng 4, xuất khẩu sang ASEAN tăng tới 20,8%, trong khi sang Mỹ giảm hơn 21%.
Điều đặc biệt là các sản phẩm Trung Quốc ngày càng rẻ. Theo Goldman Sachs, hàng nhập từ Trung Quốc vào Nhật Bản trong hai năm qua đã rẻ hơn 15% so với hàng từ các nước khác – một mức chênh lệch không thể xem nhẹ trong bối cảnh lạm phát cao và sức mua giảm.
Trước sức ép từ hàng hóa giá rẻ, nhiều nước châu Á đã có động thái phòng vệ. Ấn Độ, Việt Nam và Indonesia đều đã áp dụng các biện pháp bảo hộ nhằm giảm áp lực cạnh tranh đối với các ngành sản xuất trong nước, nhất là các lĩnh vực dễ bị tổn thương bởi tình trạng dư cung từ Trung Quốc.
Tuy nhiên, hiệu quả và giới hạn của các biện pháp này còn chưa rõ ràng. Trong khi một số nước có thể hưởng lợi từ hàng rẻ để giảm lạm phát, thì cũng có nước rơi vào tình thế "lưỡi dao hai lưỡi". Theo Nomura, Thái Lan có thể là quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất – thậm chí rơi vào giảm phát trong năm nay. Ấn Độ, Indonesia và Philippines cũng được dự báo sẽ ghi nhận lạm phát thấp hơn mục tiêu của ngân hàng trung ương.
Câu hỏi đặt ra là liệu các quốc gia có thể vừa tận dụng hàng rẻ để kiểm soát lạm phát, vừa bảo vệ được ngành sản xuất nội địa? Đây sẽ là bài toán lớn với các nhà hoạch định chính sách trong thời gian tới.
