Theo số liệu Bộ Lao động Mỹ công bố ngày 12/5, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 3,3% của tháng trước và vượt dự báo 3,7% của các nhà kinh tế do The Wall Street Journal khảo sát. Đây cũng là mức tăng cao nhất trong 3 năm.
CPI lõi, không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng, tăng 2,8% so với cùng kỳ. Con số này cao hơn dự báo 2,7% và tăng so với mức 2,6% của tháng trước.
Joseph Brusuelas, nhà kinh tế trưởng của RSM, nhận định kinh tế Mỹ đã bước sang một giai đoạn mới, trong đó lạm phát dường như đang leo lên một nấc cao hơn. Ông dự báo lạm phát toàn phần có thể tiến sát mức 4% vào cuối năm nay.
Theo ông, các gia đình trung lưu Mỹ sẽ gặp nhiều khó khăn hơn khi bước vào nửa cuối năm, nhất là trong bối cảnh chi phí nhiên liệu, thực phẩm và dịch vụ đều chịu sức ép tăng.
Tính theo tháng, giá tiêu dùng tăng 0,6% trong tháng 4 so với tháng 3, đúng như dự báo của giới phân tích và thấp hơn mức tăng 0,9% của tháng trước. Tuy nhiên, điều khiến thị trường lo ngại là cấu phần tăng giá đang cho thấy tác động rõ rệt từ lĩnh vực năng lượng. Giá năng lượng đóng góp hơn 40% vào mức tăng hàng tháng của chỉ số giá tiêu dùng.
So với cùng kỳ năm trước, giá năng lượng tăng tới 18%. Trong đó, giá xăng tăng 28%, còn dầu sưởi tăng vọt 54%. Các dịch vụ không bao gồm dịch vụ năng lượng tăng 3,3%, riêng chi phí nhà ở tăng 3,3%, trong khi dịch vụ vận tải tăng 4,3%.
Dù một lệnh ngừng bắn mong manh trong xung đột với Iran đã được công bố tháng trước, hoạt động thương mại qua eo biển Hormuz vẫn gần như đình trệ. Đây là tuyến vận tải năng lượng trọng yếu của thế giới, nên bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể nhanh chóng đẩy giá dầu, khí đốt và các sản phẩm liên quan lên cao.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump hôm 11/5 đã bác bỏ phản hồi của Iran đối với đề xuất chấm dứt chiến tranh, đồng thời nói rằng trạng thái tạm dừng giao tranh đang ở trong tình thế “cực kỳ mong manh”.
Báo cáo lạm phát tháng 4 cũng làm thay đổi đáng kể triển vọng chính sách tiền tệ của Fed. Đầu năm nay, thị trường vẫn kỳ vọng Fed có thể tiếp tục hạ lãi suất để hỗ trợ một thị trường lao động có dấu hiệu suy yếu. Nhưng hiện nay, thị trường việc làm đã ổn định hơn, trong khi lạm phát lại tăng tốc. Điều đó khiến cuộc tranh luận trong nội bộ Fed dịch chuyển từ câu hỏi “khi nào cắt giảm lãi suất” sang “khi nào cần phát tín hiệu rằng tăng lãi suất cũng có khả năng xảy ra như cắt giảm”.
Đây là một bài toán khó đối với Kevin Warsh, người dự kiến tiếp quản vị trí Chủ tịch Fed, nhất là dưới thời một tổng thống đã nhiều lần thể hiện mong muốn lãi suất phải giảm. Với lạm phát nóng lên và cú sốc năng lượng chưa hạ nhiệt, Fed sẽ khó có nhiều dư địa để nới lỏng chính sách trong năm 2026.
Với người dân Mỹ, tác động của giá năng lượng không chỉ dừng ở xăng dầu. Giá nhiên liệu tăng làm chi phí vận tải đi lên, từ đó có thể khiến giá thực phẩm, quần áo và nhiều hàng hóa tiêu dùng khác trở nên đắt đỏ hơn trong những tháng tới.
Giá khí đốt tự nhiên tăng cũng đã đẩy chi phí phân bón lên cao, tạo thêm sức ép đối với giá lương thực. Nhiều sản phẩm tưởng như không liên quan, từ son môi đến bóng golf, cũng có thể chịu ảnh hưởng vì quy trình sản xuất sử dụng các dẫn xuất từ dầu mỏ.
Trong nỗ lực xoa dịu áp lực giá cả, ông Trump cho biết ông ủng hộ việc tạm ngừng thu thuế xăng liên bang. Theo AAA, giá trung bình 1 gallon xăng không chì thông thường trên toàn nước Mỹ hiện vào khoảng 4,50 USD, cao hơn nhiều so với mức 3,14 USD 1 năm trước.
Chính quyền ông Trump cũng từng lên kế hoạch tạm thời giảm thuế nhập khẩu thịt bò để hạ giá thực phẩm, nhưng sau phản ứng từ một số nghị sĩ Cộng hòa và giới chăn nuôi, kế hoạch này đã bị trì hoãn.
Trong khi đó, tâm lý người tiêu dùng Mỹ đã rơi xuống mức thấp kỷ lục trong tháng 4, chủ yếu do giá xăng tăng mạnh.
Theo WSJ
