Hai chú thằn lằn không tai (Lanthanotus borneensis). (Ảnh: Getty Images/Reptiles4all)
Thằn lằn không tai là loài bò sát giống rồng rất hiếm nên chúng được mệnh danh là "Chén thánh" trong ngành bò sát học (nghiên cứu về bò sát và lưỡng cư).
Loài này là loài duy nhất được biết đến trong họ Lanthanotidae. Điều này có nghĩa là các nhà nghiên cứu chưa tìm thấy bất kỳ loài nào khác giống chúng còn sống đến ngày nay. Tổ tiên chung gần đây nhất của loài thằn lằn này được cho là đã phân tách vào kỷ Phấn trắng (145 triệu đến 66 triệu năm trước).
Thằn lằn không tai dài tới 50 cm, với thân hình mảnh mai, các chi và đuôi nhỏ bé có thể nắm bắt mọi thông tin. Đầu của loài thằn lằn này không có tai ngoài, do đó chúng có biệt danh là thằn lằn không tai và mí mắt dưới của chúng đóng lại khi ở dưới nước.
Theo báo cáo năm 2014 của TRAFFIC, một tổ chức động vật hoang dã tập trung vào việc buôn bán các loài hoang dã, các nhà khoa học vẫn chưa biết nhiều về loài thằn lằn bí ẩn này, nhưng họ tin rằng sự thích nghi của loài động vật này phù hợp với lối sống dưới lòng đất.
Theo một bài báo năm 2013 đăng trên Herpetological Review, thằn lằn không tai đào hang bên dưới thảm thực vật và đá trên bờ suối đầy đá vào ban ngày và ra ngoài vào ban đêm để tìm thức ăn trên cạn và dưới nước. Bụi đất dính vào lớp vảy sần sùi của chúng nên khi chui ra ngoài chúng có khả năng ngụy trang.
Người ta cho rằng, thằn lằn không tai dùng đuôi làm mỏ neo, quấn quanh đá và rễ cây để tránh bị lũ cuốn trôi. Chúng giao phối trong nước và có những đợt giao phối kéo dài hàng giờ.
Theo Animal Diversity Web, ngoại hình bất thường của thằn lằn không tai khiến các nhà khoa học nghĩ rằng chúng có mối liên hệ giữa rắn và thằn lằn, nhưng điều này sau đó đã bị bác bỏ.
Thằn lằn không tai là loài đặc hữu của Borneo, nơi chúng bị đe dọa bởi nạn phá rừng và buôn bán thú cưng, theo Danh sách đỏ các loài bị đe dọa của IUCN.
