Trong khi Trung Quốc vừa khép lại kỳ họp “Tứ Trung toàn hội” để định hình kế hoạch phát triển 5 năm tới, thì tại Mỹ, một điều tương tự đang diễn ra theo cách ít chính thức hơn - khi “bàn tay Nhà Trắng” bắt đầu in đậm trên nền kinh tế.
Chính quyền Trump gần đây đã khiến giới tài chính chú ý khi tuyên bố kết thúc đàm phán thương mại với Canada chỉ vì một quảng cáo truyền hình do chính quyền Ontario phát sóng, trong đó xuất hiện cựu Tổng thống Ronald Reagan chỉ trích thuế quan. Cùng lúc, ông Trump bất ngờ ân xá Changpeng Zhao, nhà sáng lập Binance, người bị kết án hồi tháng 4/2024 vì tiếp tay rửa tiền trên sàn giao dịch tiền số này.
Động thái này được cho là có liên quan đến một bài báo của Wall Street Journal trước đó, tiết lộ rằng gia đình Trump đang hợp tác với một nền tảng giao dịch có liên hệ với Binance, trong khuôn khổ dự án tiền điện tử riêng của họ.
Intel và “dấu tay” Nhà Trắng trong lợi nhuận doanh nghiệp
Ngay cả kết quả kinh doanh của các tập đoàn lớn cũng đang phản ánh ảnh hưởng trực tiếp từ Washington. Tuần qua, Intel báo lãi vượt kỳ vọng và cổ phiếu tăng gần 8% trong phiên giao dịch ngoài giờ. Tuy nhiên, ít ai bỏ qua được chi tiết: chính phủ Mỹ hiện nắm 10% cổ phần Intel, thương vụ được thực hiện vào tháng 8.
Tổng thống Trump tuyên bố rằng Nhà Trắng đã lãi 30-40 tỷ USD từ khoản đầu tư này. Dù vậy, chính Intel cũng thừa nhận việc Nhà nước trở thành cổ đông lớn đang khiến hệ thống kế toán và lợi nhuận của hãng trở nên phức tạp hơn.
Giới quan sát nhận định việc chính phủ nắm cổ phần trong doanh nghiệp tư nhân là điều hiếm thấy trong nền kinh tế tự do, cho thấy ông Trump đang thử nghiệm một mô hình can thiệp mới, pha trộn giữa quyền lực chính trị và chiến lược kinh tế cá nhân.
Ông Trump đang vẽ ra một “kế hoạch 4 năm” cho kinh tế Mỹ
Những động thái như nắm giữ cổ phần doanh nghiệp, can thiệp vào thương mại hay ân xá nhân vật tài chính đều cho thấy một xu hướng: nền kinh tế Mỹ đang bước vào giai đoạn “định hướng” mạnh mẽ hơn từ chính phủ.
Nhiều nhà phân tích cho rằng đây có thể là một “kế hoạch 4 năm” của ông Trump cho nền kinh tế Mỹ, nơi các quyết định chính trị được gắn chặt với lợi ích thương mại. Mục tiêu của ông có thể không chỉ là tăng trưởng trong ngắn hạn, mà còn là xây dựng quyền lực ảnh hưởng lâu dài lên các ngành mũi nhọn như công nghệ, năng lượng và tài chính.
Nhưng điều này cũng đặt ra một câu hỏi lớn: Mỹ có còn là nền kinh tế “thị trường tự do” đúng nghĩa nếu mọi động thái lớn của doanh nghiệp đều thấp thoáng bóng dáng của Nhà Trắng?
Khi Trung Quốc kêu gọi tự cường công nghệ và tăng tiêu dùng nội địa, còn Mỹ thì thể hiện rõ hơn bàn tay chính trị trong điều hành kinh tế, cán cân thương mại thế giới đang dịch chuyển.
Thị trường chứng khoán Mỹ vẫn giữ đà tăng, với Nasdaq dẫn đầu nhờ cổ phiếu công nghệ, trong khi châu Á cũng khởi sắc. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng nếu Washington tiếp tục can thiệp sâu, tính minh bạch của thị trường Mỹ có thể bị ảnh hưởng - điều vốn là điểm mạnh nhất của nước này trong suốt nhiều thập kỷ.
