Ảnh minh họa
Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc đang gia tăng nhập khẩu dầu thô từ Iran với mức chiết khấu sâu nhằm bù đắp sự sụt giảm nguồn cung từ Venezuela, trong bối cảnh thị trường dầu mỏ toàn cầu tiếp tục bị chi phối bởi các lệnh trừng phạt và căng thẳng địa chính trị.
Theo Reuters, nhóm nhà máy lọc dầu độc lập (teapot) tại Trung Quốc đã tăng mua các loại dầu nặng của Iran như Iran Heavy và Pars. Nguồn hàng chủ yếu đến từ các kho ngoại quan trong nước hoặc từ các lô dầu lưu trữ trên tàu. Giá bán được cho là thấp hơn giá thị trường khoảng 12 USD/thùng, phản ánh khó khăn của Tehran trong việc tìm đầu ra ổn định do các biện pháp trừng phạt của Mỹ.
Sự dịch chuyển này diễn ra trong bối cảnh dòng dầu từ Venezuela sang Trung Quốc giảm đáng kể. Trước đây, Venezuela là nguồn cung quan trọng với khoảng 394.000 thùng/ngày, tương đương gần 4% tổng lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc. Tuy nhiên, các biện pháp hạn chế nhằm vào xuất khẩu năng lượng của Caracas đã khiến hoạt động giao thương trở nên phức tạp hơn, buộc các nhà máy lọc dầu Trung Quốc phải tìm nguồn thay thế có đặc tính tương đồng.
Dầu thô nặng của Iran được xem là phù hợp với cấu hình kỹ thuật của nhiều nhà máy lọc dầu độc lập tại Trung Quốc, vốn tối ưu hóa lợi nhuận nhờ xử lý dầu giá rẻ. Trong bối cảnh biên lợi nhuận lọc dầu chịu áp lực và nhu cầu nội địa phục hồi không đồng đều, các lô dầu chiết khấu trở thành lựa chọn hấp dẫn về mặt kinh tế.
Không chỉ Iran, dầu Urals của Nga cũng đang được giao dịch với mức giảm giá 11–12 USD/thùng do tác động từ các lệnh trừng phạt phương Tây. Trong khi đó, một số lô dầu Venezuela được chào bán với mức chiết khấu khiêm tốn hơn, khoảng 5 USD/thùng, theo nguồn tin thương mại. Chênh lệch giá này phần nào lý giải vì sao các nhà máy lọc dầu Trung Quốc ưu tiên dầu Iran trong ngắn hạn.
Tại Ấn Độ, bức tranh nhập khẩu dầu cũng liên tục thay đổi. Nước này từng là khách hàng lớn của dầu Iran trước khi dừng mua vào năm 2019 do các biện pháp trừng phạt liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran. Sau xung đột Nga–Ukraine năm 2022, New Delhi tăng mạnh nhập khẩu dầu Nga với giá ưu đãi, nhưng đồng thời phải điều chỉnh chiến lược để cân bằng quan hệ thương mại với Mỹ.
Gần đây, các tín hiệu chính trị từ Washington cho thấy khả năng nới lỏng hoặc điều chỉnh cách tiếp cận đối với dòng chảy dầu từ Venezuela, mở ra khả năng các khách hàng châu Á có thể quay lại thị trường này nếu điều kiện cho phép. Tuy nhiên, giới phân tích cho rằng bất kỳ sự thay đổi nào cũng sẽ phụ thuộc lớn vào diễn biến chính sách trừng phạt và môi trường ngoại giao rộng hơn.
Nhìn tổng thể, các động thái mới cho thấy Trung Quốc và Ấn Độ – hai quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất châu Á đang tiếp tục thể hiện sự linh hoạt cao trong chiến lược năng lượng. Việc tận dụng các nguồn dầu bị chiết khấu giúp giảm chi phí nhập khẩu, nhưng đồng thời cũng khiến dòng chảy thương mại dầu mỏ toàn cầu ngày càng gắn chặt với yếu tố địa chính trị.
