Trong bối cảnh giá vàng thế giới tăng vọt hơn 230% kể từ năm 2020, các ngân hàng trung ương đã bước vào một trong những chu kỳ mua vàng mạnh mẽ nhất trong lịch sử hiện đại. Dữ liệu tổng hợp từ Hội đồng Vàng Thế giới cho thấy xu hướng tích lũy vàng đang gia tăng rõ rệt, phản ánh những thay đổi sâu sắc trong chiến lược dự trữ ngoại hối của nhiều quốc gia.
Vàng trở lại vị thế “tài sản chiến lược”
Nếu trước đây vàng chủ yếu đóng vai trò công cụ phòng ngừa rủi ro, thì hiện nay kim loại quý này ngày càng được xem là tài sản dự trữ mang tính chiến lược. Căng thẳng địa chính trị leo thang, biến động tiền tệ, lạm phát kéo dài và xu hướng giảm phụ thuộc vào đồng USD đã thúc đẩy nhiều nền kinh tế đẩy mạnh mua vàng.
Trong giai đoạn 2020–2025, 15 quốc gia mua ròng lớn nhất đã bổ sung tổng cộng gần 2.000 tấn vàng vào kho dự trữ. Quy mô này cho thấy sự dịch chuyển đáng kể trong tư duy quản lý tài sản dự trữ của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu.
Trung Quốc dẫn đầu làn sóng tích lũy
Đứng đầu bảng xếp hạng là Trung Quốc với mức tăng hơn 357 tấn vàng trong 5 năm. Động thái này phù hợp với chiến lược dài hạn của Bắc Kinh nhằm đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, giảm phụ thuộc vào đồng USD và hạn chế rủi ro từ hệ thống tài chính phương Tây. Việc gia tăng nắm giữ vàng cũng giúp củng cố niềm tin đối với đồng Nhân dân tệ trong bối cảnh cạnh tranh tiền tệ toàn cầu.
Xếp thứ hai là Ba Lan với mức mua ròng hơn 314 tấn. Quốc gia Đông Âu này coi vàng là “lá chắn” bảo vệ an ninh tiền tệ trong dài hạn, đặc biệt trong bối cảnh bất ổn khu vực.
Theo sau là Thổ Nhĩ Kỳ (+251,8 tấn) và Ấn Độ (+245,3 tấn). Cả hai nền kinh tế đều chịu áp lực lạm phát cao và biến động tỷ giá, khiến vàng trở thành công cụ phòng vệ hiệu quả trong dự trữ chính thức.
Thị trường mới nổi đẩy mạnh mua vào
Ngoài nhóm dẫn đầu, nhiều thị trường mới nổi cũng tăng tốc tích lũy vàng. Brazil bổ sung hơn 105 tấn, trong khi Azerbaijan tăng thêm 83,6 tấn — phần lớn thông qua quỹ tài sản quốc gia.
Tại châu Á, Nhật Bản (+80,8 tấn) và Thái Lan (+80,6 tấn) cũng mở rộng dự trữ. Ở châu Âu, Hungary ghi nhận mức tăng 78,5 tấn, còn Singapore tăng 77,3 tấn.
Danh sách mua ròng còn có Iraq, Qatar, Séc, Nga và UAE — cho thấy xu hướng tích trữ vàng mang tính toàn cầu, trải dài từ châu Á, Trung Đông đến châu Âu.
Những quốc gia bán ròng vàng
Trái ngược với làn sóng mua vào, một số ngân hàng trung ương lại giảm dự trữ, phản ánh áp lực tài chính trong nước hoặc nhu cầu tái cơ cấu tài sản.
Dẫn đầu chiều bán ra là Philippines với mức giảm hơn 65 tấn. Kazakhstan (-52,4 tấn) và Sri Lanka (-19,1 tấn) cũng cắt giảm mạnh, chủ yếu để hỗ trợ thanh khoản và ổn định kinh tế vĩ mô.
Tại châu Âu, Đức giảm 16,3 tấn, trong khi Phần Lan giảm 5,4 tấn. Một số quốc gia khác như Colombia, Mông Cổ hay Tajikistan cũng ghi nhận mức giảm nhưng quy mô nhỏ hơn.
Xu hướng dự trữ cho tương lai bất định
Dữ liệu cho thấy sự phân hóa rõ rệt trong chiến lược dự trữ vàng toàn cầu. Một bên là các nền kinh tế lớn và mới nổi đẩy mạnh mua vào để phòng ngừa rủi ro địa chính trị và tiền tệ; bên còn lại là những quốc gia buộc phải bán ra nhằm xử lý áp lực tài chính ngắn hạn.
Dù chiến lược khác nhau, điểm chung là vàng đang tái khẳng định vai trò nền tảng trong hệ thống dự trữ toàn cầu. Trong bối cảnh kinh tế và tiền tệ thế giới còn nhiều bất định, kim loại quý này nhiều khả năng sẽ tiếp tục là “neo an toàn” trong chính sách dự trữ của các ngân hàng trung ương những năm tới.
Theo Visual Capitalist
