Quy định này được nêu trong nghị định 90, hợp nhất các nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai vừa được Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.
Theo nghị định này, hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai và các chi nhánh (đặt tại địa bàn phường, xã) sẽ tiếp tục là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp tỉnh (Sở Nông nghiệp và Môi trường). Toàn bộ mạng lưới này do Cục Quản lý đất đai thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý (tức vẫn duy trì theo mô hình hoạt động hiện hành).
Văn phòng đăng ký đất đai sẽ đảm nhiệm vai trò là đầu mối thực hiện các thủ tục liên quan đến nhà, đất như đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận, đo đạc và cập nhật bản đồ địa chính. Đồng thời, đơn vị này quản lý và vận hành hệ thống thông tin đất đai, cung cấp các dịch vụ công phục vụ người dân và doanh nghiệp.
Ngoài việc giải quyết thủ tục hành chính, các đơn vị này còn thực hiện các công việc kỹ thuật như đo đạc, chỉnh lý, trích lục bản đồ địa chính, đính chính hoặc thu hồi giấy chứng nhận và đăng ký các biện pháp bảo đảm theo quy định.
Người dân làm thủ tục tại trung tâm hành chính Đà Nẵng. Ảnh: Nguyễn Đông
Trước đó, theo tờ trình gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Cục Quản lý đất đai đề xuất chỉ duy trì văn phòng đăng ký đất đai trực thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường, đồng thời chuyển hơn 700 chi nhánh văn phòng này về UBND cấp xã nhằm đảm bảo nguyên tắc "một cấp, một đầu mối" trong giải quyết hồ sơ đất đai.
Tuy nhiên, theo đánh giá của một số tổ chức nghiên cứu, trong đó có Viện Kinh tế tài nguyên và Môi trường TP HCM, việc thay đổi mô hình vào thời điểm này có thể phát sinh nhiều vướng mắc.
Viện này cho rằng chính quyền địa phương hai cấp hiện vẫn gặp khó khăn trong quá trình vận hành do cán bộ chưa kịp thích ứng với các quy định mới. Việc chuyển ngay nhiệm vụ đăng ký đất đai về cấp xã là chưa phù hợp, do quá trình số hóa và chuẩn hóa dữ liệu đất đai theo Luật Đất đai 2024 vẫn đang triển khai, hạ tầng công nghệ chưa hoàn thiện và chưa đồng bộ với hệ thống định danh quốc gia.
Trong khi đó, cấp xã còn hạn chế về nhân sự, tài chính và năng lực xử lý hồ sơ, dễ dẫn đến quá tải và ách tắc, đặc biệt tại các địa phương có khối lượng dữ liệu lớn như TP HCM, Hà Nội.
