Mô hình trí tuệ nhân tạo Grok của Elon Musk đang bị các đối thủ sừng sỏ bỏ xa trong cuộc đua tăng trưởng đầy khốc liệt. Đáng chú ý, việc công ty mẹ SpaceX ký thỏa thuận cho Anthropic thuê năng lượng tính toán khổng lồ đang dấy lên những nghi ngại về khả năng bắt kịp của Grok.
Thỏa thuận được ký kết vào đầu tháng 5 này sẽ cho phép nhà sản xuất mô hình AI Claude và chatbot cùng tên quyền khai thác toàn bộ công suất tính toán tại một trong những trung tâm dữ liệu chính của Musk. Trong bối cảnh nhu cầu bùng nổ đang thách thức khả năng vận hành mô hình, cả Anthropic và đối thủ OpenAI đều đang ráo riết thâu tóm mọi nguồn lực tính toán có thể.
Kể từ khi ra mắt cách đây hai năm, Grok đã tiếp cận được hàng triệu người dùng nhờ tích hợp trực tiếp vào mạng xã hội X của Musk, đi kèm với đó là những tính năng gây tranh cãi như "người bạn đồng hành AI" mang hơi hướng sexy hóa. Tuy nhiên, các dữ liệu mới nhất cho thấy đà tăng trưởng của công cụ này dường như đã chạm ngưỡng bão hòa.
Theo đơn vị phân tích AppMagic, số lượt tải xuống của Grok đã rơi xuống mức 8,3 triệu trong tháng 4, sụt giảm mạnh so với mức đỉnh hơn 20 triệu lượt vào tháng 1.
Số liệu từ công ty nghiên cứu Recon Analytics dựa trên khảo sát hơn 260.000 người tiêu dùng và nhân viên sử dụng AI tại Mỹ cũng cho thấy bức tranh tương tự. Tỷ lệ người trả lời có trả phí cho Grok vẫn dậm chân tại chỗ ở mức 0,174% trong quý II năm 2026, so với mức 0,173% của một năm trước đó. Để so sánh, có hơn 6% số người tham gia khảo sát cho biết họ đang chi trả để sử dụng ChatGPT.
"RC Cola" của làng công nghệ
"Nếu OpenAI là Coca-Cola, Anthropic là Pepsi, thì Grok chỉ giống như RC Cola vậy," Ben Pouladian, một kỹ sư kiêm nhà đầu tư công nghệ tại Los Angeles, nhận định. "Tôi chưa bao giờ thực sự thấy mọi người sử dụng nó một cách phổ biến."
Bản thân Pouladian cũng là một người chịu ảnh hưởng từ hệ sinh thái của Musk: ông lái xe Tesla và hoạt động tích cực trên X. Khi Grok ra đời vào cuối năm 2023, ông đã tải về và dùng thử, nhưng chưa bao giờ trở thành một "người dùng trung thành". Ông chia sẻ rằng mình ưu tiên dùng Claude của Anthropic, ChatGPT của OpenAI và đôi khi là Gemini của Google.
Phía Musk và công ty mẹ của Grok là SpaceX không bình luận gì về vấn đề này. Tuy nhiên, trong các tuyên bố công khai, chính Musk cũng mô tả Grok có phần yếu thế hơn trong cuộc đua AI.
Tại phiên tòa liên quan đến vụ kiện OpenAI hồi cuối tháng 4, Musk đã hạ thấp quy mô và tầm quan trọng của xAI – công ty AI mà ông vừa sáp nhập vào SpaceX. Ông mô tả công ty này là "khá nhỏ", "rất nhỏ" và là "công ty AI nhỏ nhất" trong số các tên tuổi lớn.
Chiến lược gây tranh cãi và bài toán doanh nghiệp
Sự ra mắt của ChatGPT vào năm 2022 đã mở đường cho AI tiếp cận người tiêu dùng đại chúng. Đến giữa năm 2025, hơn 3/4 số người tham gia khảo sát của Recon Analytics đã biết đến ChatGPT.
Khi phát hành Grok vào cuối năm 2023, Musk đặt mục tiêu biến nó thành AI phổ biến nhất thế giới với cam kết "tìm kiếm sự thật tối đa" và ít "woke" (cấp tiến thái quá) hơn các đối thủ.
Phần lớn mùa hè năm 2025, Musk dành thời gian tại startup AI của mình để nỗ lực bắt kịp cuộc chạy đua vũ trang công nghệ. Ông trực tiếp giám sát việc thiết kế một chatbot mang phong cách gợi dục. Grok cũng cung cấp các thiết lập cho phép người dùng tạo ra nội dung nhạy cảm và sexy hóa – điều mà các cựu nhân viên cho biết là nhằm thúc đẩy tỷ lệ tương tác.
Đỉnh điểm lượt tải xuống vào tháng 1 diễn ra sau một bản cập nhật cho phép người dùng "cởi đồ" ảo những người trong ảnh. Việc lạm dụng tính năng này lên hình ảnh của trẻ vị thành niên đã vấp phải sự giám sát chặt chẽ từ các nhà quản lý và lập pháp, buộc công ty phải giới hạn quyền truy cập.
Hiện tại, mặt trận cạnh tranh nóng bỏng nhất giữa các phòng thí nghiệm AI lớn là công cụ hỗ trợ lập trình, nơi việc áp dụng trong doanh nghiệp đang thúc đẩy doanh thu tăng trưởng nhanh chóng.
Nhưng ngay cả ở mảng này, Grok vẫn tụt lại phía sau. Erik Bradley, chiến lược gia trưởng tại công ty nghiên cứu thị trường Enterprise Technology Research (ETR), cho biết Grok hầu như không tăng trưởng trong khối doanh nghiệp. Ngược lại, việc sử dụng Claude và Gemini đang tăng vọt.
Khảo sát trên 500 người của ETR vào tháng 3 cho thấy 48% người phản hồi xác nhận công ty của họ đang sử dụng và có kế hoạch tiếp tục dùng Claude (tăng từ mức 21% của năm trước). 40% cho biết đang sử dụng Gemini (tăng từ mức 27%). Trong khi đó, chỉ có 7% cho biết công ty họ đang sử dụng Grok (tăng nhẹ từ mức 4%).
Chuyển hướng sang dịch vụ hạ tầng
Musk đang đối mặt với áp lực phải chứng minh khả năng sinh lời của các công ty trước đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) dự kiến của SpaceX trong năm nay. Các nhà phân tích nhận định thỏa thuận cho Anthropic thuê năng lực tính toán tại trung tâm dữ liệu Colossus 1 gần Memphis có thể mang về cho Musk vài tỷ USD mỗi năm.
Arnal Dayaratna, Phó Chủ tịch phụ trách phát triển phần mềm tại IDC, cho rằng thỏa thuận này cho thấy Musk đang bắt đầu biến Colossus thành một nền tảng điện toán thuê ngoài cho các công ty AI lớn, thay vì chỉ dùng làm cơ sở phát triển mô hình nội bộ.
Dù vậy, Guillermo Rauch, Giám đốc điều hành của Vercel, cảnh báo không nên sớm gạch tên Musk khỏi cuộc đua. Ông lạc quan rằng việc tái cơ cấu đơn vị AI gần đây của Musk sẽ tăng cường khả năng cạnh tranh.
"Một khi Elon tập trung – và đó là những gì đang diễn ra – chúng ta thường thấy ông ấy thể hiện rất tốt," Rauch nói. Ông cũng lưu ý rằng hành vi của khách hàng cho thấy các nhà phát triển thường chuyển đổi giữa các mô hình rất nhanh. Các kỹ sư có thể sẽ đổ xô sang Grok nếu công ty tung ra một mô hình mới với hiệu suất vượt trội.
Việc Musk chấp nhận bắt tay với Anthropic đánh dấu một bước chuyển lớn trong thái độ của ông. Chỉ mới hồi tháng 2, trong một bài đăng trên X, Musk từng mô tả AI của công ty này là "ghét người và độc hại".
Nhà đầu tư Pouladian nhận định cái bắt tay mới này có thể xuất phát từ sự đối đầu của Anthropic với OpenAI – đối thủ mà Musk đang đấu tranh tại tòa án: "Kẻ thù của kẻ thù là bạn, và trong trường hợp này, đó còn là đối tác cung cấp hạ tầng tính toán của bạn nữa."
