Theo số liệu vừa công bố ngày 29/7 của Cục Hàng không Việt Nam, tổng lượng khách thông qua các cảng hàng không Việt Nam đạt hơn 76 triệu lượt, tăng 7% so với cùng kỳ năm 2025.
Phân khúc khách quốc tế trở thành động lực tăng trưởng chính với gần 30 triệu lượt (tăng hơn 11%), trong khi khách nội địa đạt hơn 46 triệu lượt (tăng 4%). Riêng các hãng hàng không trong nước đã vận chuyển gần 35 triệu khách.
Tuy nhiên, đằng sau những con số tăng trưởng về lượng này là một thực trạng đầy thách thức về hiệu quả kinh doanh khi đối mặt với những "cơn gió ngược" thổi bay thành quả gây dựng của các hãng hàng không.
"Cơn gió ngược" giá nhiên liệu bay và tỷ giá
Dù doanh thu tăng lên, biên lợi nhuận của các hãng bay đang bị bào mòn bởi những yếu tố khách quan ngoài tầm kiểm soát. Trong quý II, các hãng hàng không nội địa tiếp tục ghi nhận sự khó khăn do gặp phải những "cơn gió ngược" từ cú sốc giá nhiên liệu bay, tỷ giá và sự thiếu hụt tàu bay.
Đầu tiên là cú sốc giá dầu. Giá nhiên liệu bay bắt đầu tăng vọt gấp ba lên từ đầu tháng 3 khi xung đột Trung Đông nổ ra. Có thời điểm giá nhiên liệu bay Jet A1 nhập từ thị trường Singapore đã tăng lên mức trên 230 USD/thùng trong quý II/2026. Dù đã hạ nhiệt về mức 160-170 USD/thùng, mức giá này vẫn cao hơn nhiều so với dự tính ban đầu của các hãng.
Giá nhiên liệu bay tăng sốc kể từ tháng 3/2026. (Nguồn: IATA, S&P Global).
Cú sốc giá nhiên liệu tăng cao khiến các hãng hàng không trong nước "không kịp trở tay". Mặc dù kết quả kinh doanh quý I tích cực nhưng do những biến cố về giá nhiên liệu bay, trogng quý II, Vietjet ghi nhận doanh thu hợp nhất đạt 30.499 tỷ đồng, tăng 71% so với cùng kỳ năm ngoái song lợi nhuận sau thuế hợp nhất chỉ 349 tỷ đồng, giảm 47%.
Hãng cũng phải điều chỉnh mục tiêu doanh thu hợp nhất 2026 còn 86.774 tỷ đồng, thấp hơn so với con số 101.407 tỷ đồng đưa ra hồi đầu năm. Mục tiêu lợi nhuận trước thuế hợp nhất 2026 cũng được điều chỉnh về còn 2.421 tỷ đồng, thu hẹp so với 3.011 tỷ đồng đặt ra trước khi xảy ra xung đột.
Với Vietnam Airlines, theo báo cáo tài chính hợp nhất quý II vừa công bố, doanh thu của hãng tăng hơn 36%, đạt 38.365 tỷ đồng. Tuy nhiên, giá vốn bán hàng của công ty tăng đến gần 59% lên hơn 36.600 tỷ.
Điều này khiến lợi nhuận gộp của Vietnam Airlines giảm hơn 3.200 tỷ, xuống còn khoảng 1.700 tỷ đồng và lần đầu tiên ghi nhận lợi nhuận hợp nhất sau thuế âm (lỗ 600 tỷ đồng), kể từ đầu năm 2024.
"Chỉ riêng quý II, giá nhiên liệu có thể làm chi phí của Vietnam Airlines tăng lên trên 7.000 tỷ đồng song nhờ lập tức triển khai ngay hàng loạt các biện pháp ứng phó, Vietnam Airlines đã giảm lỗ được khoảng 5.000 tỷ đồng", Trưởng ban Tài chính - Kế toán, Kế toán trưởng Trần Văn Hữu từng thông tin tại ĐHĐCĐ ngày 28/6.
Nửa đầu năm 2026, Vietnam Airlines ghi nhận doanh thu hợp nhất đạt 75.312 tỷ đồng, tăng hơn 28% so với cùng kỳ; lợi nhuận đạt 3.852 tỷ đồng nhưng công ty chỉ đạtgiá nhiên liệu nửa cuối năm khoảng 120 USD/thùng.
Cơn gió ngược thứ hai là tỷ giá. Với đặc thù ngành hàng không có khoảng 60% chi phí (thuê tàu bay, mua phụ tùng, sửa chữa...) thanh toán bằng ngoại tệ, biến động tỷ giá USD/VND đang "triệt tiêu" lợi nhuận. Ước tính, chỉ cần tỷ giá biến động 1%, chi phí của Vietnam Airlines sẽ tăng thêm khoảng 300 tỷ đồng.
Dự báo cả năm 2026, mức ảnh hưởng tỷ giá sẽ rơi vào khoảng 500 tỷ đồng, tương đương với năm 2025 và giảm 35% so với năm 2024. Đối với các hãng khác, 60% chi phí thanh toán bằng ngoại tệ nên cũng bị ảnh hưởng tương ứng.
Thứ ba là khủng hoảng thiếu hụt tàu bay và hệ lụy chuỗi cung ứng. Ngành hàng không toàn cầu nói chung và Việt Nam nói riêng đang đối mặt với tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng tàu bay.
Việc triệu hồi động cơ Pratt & Whitney đã khiến hàng loạt tàu bay phải dừng khai thác. Chủ tịch HĐQT Vietnam Airlines, ông Đỗ Ngọc Hòa, nhận định tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, tình trạng khan hiếm tàu bay còn kéo dài trong một vài năm tới. Thậm chí, nếu đặt hàng mới lúc này, các nhà sản xuất như Boeing hay Airbus chỉ có thể giao hàng vào giai đoạn 2033 - 2034.
Việc thiếu hụt đội tàu không chỉ hạn chế năng lực khai thác mà còn đẩy giá thuê tàu bay lên cao, trực tiếp gây áp lực lên giá vé và sức cạnh tranh của các hãng.
Bamboo Airways và Pacific Airlines rơi vào vòng 'nguy cấp'
Trong khi các "ông lớn" như Vietnam Airlines và Vietjet lao đao, thu hẹp lợi nhuận, nhóm các hãng hàng không quy mô nhỏ hơn đang rơi vào tình thế khó khăn.
Ngoài các cơn gió ngược gặp phải trong nửa đầu năm nay, chủ yếu khó khăn của Bamboo Airways và Pacific Airlines đến từ các khoản nợ, chi phí lãi phạt chậm trả và tiền thuê tàu bay tích luỹ từ các năm trước.
Sau giai đoạn nhà đầu tư mới tái cơ cấu quyết liệt nhưng không thành công, mới đây, Bamboo Airways đã phải giảm đội bay từ 8 chiếc xuống còn 3 chiếc để cắt giảm chi phí, trong khi trước đó hãng còn từng đặt tham vọng trở lại "thời hoàng kim" 30 tàu bay.
Việc cùng lúc trả tới 5 tàu bay kéo theo hàng loạt chuyến bay bị huỷ, đổi giờ bay gây bức xúc với người dùng và ảnh hưởng nghiêm trọng tới uy tín và thị phần của hãng.
Tình trạng nguy cấp tương tự Pacific Airlines. Hãng này từng phải trả toàn bộ đội tàu bay vào tháng 3/2024 để tái cơ cấu nợ, xóa khoản nợ khoảng 220 triệu USD và tạm ngưng bay. Sau đó, hãng đã thuê lại 3 tàu bay từ Vietnam Airlines để cất cánh khai thác trở lại.
Theo tài liệu ĐHĐCĐ thường niên 2026 của Vietnam Airlines, Pacific Airlines đạt hơn 453 tỷ đồng doanh thu trong năm 2025 trong khi chi phí lên tới khoảng 1.018 tỷ đồng, trong đó chi phí liên quan đến vận tải hàng không khoảng 417,5 tỷ đồng, phần còn lại chủ yếu là chi phí lãi phạt chậm trả và tiền thuê tàu bay.
Để duy trì, Pacific Airlines tiếp tục hoạt động trên cơ sở hợp đồng hợp tác khai thác chuyến bay với Vietnam Airlines. Tuy nhiên, Vietnam Airlines cho biết hiện đang xây dựng phương án chuyển nhượng toàn bộ phần vốn góp tại Pacific Airlines. Trước đó, tại báo cáo tài chính của công ty mẹ, Vietnam Airlines đã trích lập dự phòng 100% giá trị khoản đầu tư vào hãng hàng không này, tương ứng 633 tỷ đồng.
Trong danh sách phải thu khách hàng ngắn hạn của Tổng công ty Cảng hàng không ACV, khoản phải thu từ Công ty CP Hàng không Tre Việt, tức Bamboo Airways, là lớn nhất, khoảng 2.659,5 tỷ đồng tại ngày 31/3/2026. ACV đã trích lập dự phòng gần như toàn bộ khoản này, với giá trị dự phòng hơn 2.659,3 tỷ đồng.
Khoản phải thu từ Pacific Airlines đạt hơn 882 tỷ đồng và cũng được trích lập dự phòng gần tương ứng toàn bộ. Ngoài ra, ACV ghi nhận phải thu từ VietJet hơn 1.138 tỷ đồng, Tổng công ty Hàng không Việt Nam - CTCP gần 290 tỷ đồng, Công ty CP Hàng không Lữ Hành Việt Nam hơn 244 tỷ đồng và nhóm đối tượng khác hơn 2.428 tỷ đồng.
