Khai thác giá trị văn hóa từ mô hình du lịch đường sắt

Theo ông Tào Đức Hiệp, Chủ tịch Hội đồng quản trị Công ty Cổ phần Du lịch Dịch vụ Thương mại BHL, sau một năm vận hành, tàu Hà Nội 5 cửa ô đã thực hiện hơn 500 chuyến, với tần suất thông thường hai chuyến mỗi ngày và có những ngày phải tăng cường chuyến. Hành khách có phản hồi tích cực, đặc biệt yêu thích các tiết mục biểu diễn của đội xẩm và đội chèo trên đoàn tàu.

Ông Hiệp cho biết tôn chỉ của tàu Hà Nội 5 cửa ô là bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa. Đoàn tàu không chỉ phục vụ vận chuyển hành khách mà còn kể câu chuyện về Thăng Long trên hành trình về miền Kinh Bắc. Theo định hướng của doanh nghiệp, mô hình này sẽ được nghiên cứu phát triển tại những địa danh khác trên cả nước.

Việc đưa xẩm, chèo và các yếu tố văn hóa truyền thống vào hành trình tạo nên điểm khác biệt so với sản phẩm vận tải thông thường. Giá trị của chuyến đi không chỉ nằm ở việc đưa hành khách đến điểm cuối, mà còn ở trải nghiệm văn hóa được tổ chức ngay trên tàu. Đây là cách tiếp cận có thể giúp đường sắt mở rộng sức hấp dẫn đối với nhóm khách tìm kiếm trải nghiệm, thay vì chỉ lựa chọn phương tiện theo nhu cầu di chuyển.

Tuy nhiên, để phát huy tiềm năng kinh tế của du lịch đường sắt, trải nghiệm trên tàu cần được kết nối với các dịch vụ tại điểm đến. Khi hành trình gắn với điểm tham quan, ẩm thực địa phương, sản phẩm làng nghề và hoạt động nghệ thuật, nhu cầu của du khách có thể mở rộng từ vé tàu sang các dịch vụ khác, tạo thêm cơ hội kinh doanh cho cộng đồng địa phương.

Điều này đòi hỏi sự phối hợp giữa đơn vị vận hành đường sắt, doanh nghiệp du lịch và các cơ sở cung cấp dịch vụ. Nếu các hoạt động còn rời rạc, lượng khách đi tàu chưa chắc chuyển hóa thành nguồn thu đáng kể cho điểm đến. Ngược lại, khi được tổ chức thành một sản phẩm du lịch có lịch trình, trải nghiệm và dịch vụ bổ trợ rõ ràng, hành trình đường sắt có thể tạo thêm giá trị ngoài doanh thu vận tải.

Cùng với khả năng tạo nguồn thu, việc khai thác văn hóa cũng cần gắn với yêu cầu bảo tồn. Các loại hình nghệ thuật truyền thống, làng nghề và ẩm thực không chỉ là nội dung phục vụ du khách mà còn là một phần đời sống của cộng đồng. Việc đưa những giá trị này vào sản phẩm du lịch cần bảo đảm tính xác thực, đồng thời tạo lợi ích thiết thực để khuyến khích duy trì và trao truyền qua các thế hệ.

Định hướng phát triển mô hình Hà Nội 5 cửa ô tại những địa danh khác cho thấy khả năng mở rộng cách tiếp cận này. Tuy nhiên, mỗi tuyến cần dựa trên đặc trưng văn hóa, sức hấp dẫn của điểm đến và nhu cầu thị trường riêng, thay vì áp dụng một khuôn mẫu chung.

Với du lịch đường sắt, bài toán không chỉ là đưa thêm hành khách lên tàu, mà còn là tổ chức hành trình sao cho dòng khách có thể tiếp cận các giá trị văn hóa và tạo ra hoạt động kinh tế tại địa phương. Đây cũng là điều kiện để mô hình phát triển theo hướng bền vững, trong đó khai thác du lịch đi cùng gìn giữ bản sắc.