Tại tọa đàm, đại diện các địa phương khu vực miền Trung và Tây Nguyên đã chỉ ra những khó khăn cốt tử trong công tác định giá đất hiện nay. Nạn “hai giá” và lỗ hổng dữ liệu là rào cản lớn nhất. Trong khi hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về giá đất vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, chưa đáp ứng yêu cầu đồng bộ, tình trạng kê khai giá trên hợp đồng thấp hơn thực tế vẫn phổ biến, khiến dữ liệu đầu vào thiếu tính pháp lý. Việc áp dụng phương pháp thặng dư cho các dự án lớn (du lịch, khu đô thị) vẫn gây nhiều tranh cãi, do phụ thuộc quá nhiều vào các giả định về doanh thu và chi phí tương lai.
Theo ông Cao Thanh Thương, Giám đốc Sở NN-MT Gia Lai, việc thiếu các thửa đất so sánh tương đồng về hạ tầng, diện tích khiến phương pháp so sánh trực tiếp trở nên khó khăn, đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa. Công tác xác định giá đất chịu áp lực rất lớn do hồ sơ pháp lý thường kéo dài qua nhiều thời kỳ, trong khi dữ liệu thị trường biến động liên tục, dẫn đến tâm lý e ngại của các đơn vị tư vấn và cán bộ thực thi nhiệm vụ.
Để giải quyết những vướng mắc trên, các chuyên gia và nhà quản lý đã đề xuất một số nhóm giải pháp trọng tâm.
Đầu tiên là rà soát tính thống nhất giữa Luật Đất đai, Luật Giá và các luật chuyên ngành; quy định cụ thể hơn về phương pháp thặng dư và bộ tiêu chí xác định chi phí phát triển.
Cùng với đó, cần xây dựng "hệ sinh thái" dữ liệu, đẩy nhanh tiến độ xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, tăng cường kết nối giữa cơ quan thuế, công chứng và đăng ký đất đai; nghiên cứu xây dựng bản đồ giá đất điện tử, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn để giảm thiểu các đánh giá chủ quan của con người.
Đồng thời, nâng cao năng lực nhân sự thông qua đào tạo chuyên sâu cho đội ngũ thẩm định viên không chỉ về nghiệp vụ giá mà còn về pháp luật, tài chính, dự án và công nghệ số; thiết lập kênh trao đổi thông tin thường xuyên giữa các địa phương và KTNN để thống nhất cách hiểu và vận dụng quy định pháp luật trong những tình huống dữ liệu đầu vào không đầy đủ.
Tại tọa đàm, Phó Tổng KTNN Bùi Quốc Dũng nhấn mạnh, mục tiêu cao nhất của kiểm toán không chỉ đưa ra các kiến nghị tài chính, mà là góp phần hoàn thiện cơ chế, phòng ngừa tham nhũng và tạo môi trường pháp lý minh bạch để doanh nghiệp, người dân yên tâm thực hiện đúng pháp luật.
KTNN xác định nguyên tắc xuyên suốt là xem xét liệu quá trình định giá có tuân thủ đúng quy định, có đầy đủ căn cứ tài liệu và đảm bảo tính khách quan hay không, chứ không chỉ tìm kiếm một mức giá duy nhất.
