Theo thống kê nhanh của Cục Hải quan (Bộ Tài chính), chỉ tính riêng trong ngày 30/1 tại các cửa khẩu biên giới đường bộ, đường thuỷ hiện ách tắc hơn 1.300 phương tiện (xe, ghe thuyền) chở nông sản tươi sống, thực phẩm chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm để được thông quan hàng hóa.
Cụ thể, tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai), có khoảng 300 xe nông sản tươi sống (rau, củ quả) và hàng bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm để được thông quan hàng hóa.
Tại cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai), 251 xe chở mặt hàng sắn lát, chuối chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm.
Tại một số cửa khẩu khác, số lượng hàng hoá là thực phẩm bị ùn tắc như sau: Lao Bảo (Quảng Trị) 50 xe, Dinh Bà (Đồng Tháp) 100 xe, Vĩnh Xương (An Giang) 200 ghe thuyền, Thường Phước (Đồng Tháp) 200 ghe thuyền, Tịnh Biên 200 xe…
Xe ùn ứ ở cửa khẩu Móng Cái hồi tháng 1/2022 (Ảnh: Quân Đỗ).
Cục Hải quan cho biết, việc chưa thực hiện thông quan được các hàng hoá nêu trên do các đơn vị thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định tại Nghị định số 46/2026 tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm cho các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật.
Mặc dù Nghị định số 46/2026 và Nghị quyết số 66.13/2026 đã quy định nội dung chuyển tiếp đối với việc tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm, cũng như cơ quan kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu, nhưng hiện chưa có quy định chuyển tiếp về trình tự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu.
Điều này khiến cơ quan chức năng thiếu cơ sở để ban hành Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu.
Theo Cục Hải quan, thực phẩm nhập khẩu qua các cửa khẩu, đặc biệt là các cửa khẩu biên giới, chủ yếu là nông sản, hoa quả tươi sống dễ hư hỏng hoặc bánh kẹo, thực phẩm có hạn sử dụng ngắn. Nếu không được thông quan trong ngày, hàng hóa sẽ phát sinh nguy cơ hư hỏng, gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp, kéo theo các chi phí lưu kho, lưu bãi, lưu công và tiền phạt do chậm giao hàng, từ đó làm gia tăng khó khăn và tổn thất cho doanh nghiệp.
Mặt khác, nguy cơ gây ách tắc tại cửa khẩu do không giải phóng hàng hóa, phương tiện cũng tiềm ẩn các nguy cơ gây mất an toàn, an ninh khu vực biên giới đặc biệt là trong đợt cao điểm Tết Nguyên đán sắp đến.
Do vậy, để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, ngày 31/1, Cục Hải quan đã có Công văn hỏa tốc số 8012 kiến nghị Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (với vai trò là cơ quan quản lý an toàn thực phẩm theo lĩnh vực được giao) sớm có hướng dẫn để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trên, hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp, tránh ách tắc hàng hóa gây mất an toàn an ninh tại cửa khẩu.
Đồng thời, đơn vị này chỉ đạo các Chi cục Hải quan khu vực tăng cường ứng trực, kịp thời thực hiện thủ tục thông quan ngay khi các bộ chuyên ngành có biện pháp tháo gỡ các vướng mắc nêu trên.
