Khẩn trương tháo gỡ vướng mắc, ban hành nghị quyết trong ngày 4.2
Chiều 4.2, kết luận phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1.2026, trực tuyến với các địa phương, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ đạo ban hành ngay trong ngày nghị quyết của Chính phủ tháo gỡ vấn đề phát sinh trong triển khai Nghị định 46/2026 quy định chi tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành luật An toàn thực phẩm (ATTP).
Hàng hóa qua cửa khẩu quốc tế Thường Phước, tỉnh Đồng Tháp đã thông suốt
ẢNH: TTXVN PHÁT NGÀY 4.2.2026
Trước đó, tối 3.2, Thủ tướng đã có Công điện yêu cầu tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức triển khai thực hiện Nghị định 46 (ban hành ngày 26.1). Theo đó, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành liên quan phải ban hành ngay các văn bản hướng dẫn thực hiện Nghị định 46 về kiểm tra ATTP hàng hóa xuất nhập khẩu; đồng thời các bộ Y tế, NN-MT và Công thương phải thiết lập ngay đường dây nóng, sẵn sàng tiếp nhận và xử lý vướng mắc phát sinh. Các bộ, ngành phối hợp với các địa phương khẩn trương giải tỏa ách tắc trong việc kiểm tra nhà nước tại một số cửa khẩu.
Ngay sau khi có Công điện của Thủ tướng Chính phủ, ngày 4.2 Cục Hải quan (Bộ Tài chính) đã gửi "hỏa tốc" 3 công văn đến 3 bộ nói trên, Cục Chăn nuôi và thú y (Bộ NN-MT) và công văn chỉ đạo các chi cục hải quan khu vực phối hợp tháo gỡ vướng mắc, thông quan hàng hóa cho doanh nghiệp (DN). Đặc biệt, trong công văn gửi chi cục hải quan khu vực, Cục Hải quan chỉ đạo các đơn vị trực 24/7 để đảm bảo giải quyết thông quan nhanh đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu trong đợt cao điểm sát Tết Nguyên đán, ưu tiên giải quyết thông quan ngay đối với hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu đã đảm bảo hồ sơ theo quy định và hướng dẫn có liên quan của các bộ chuyên ngành.
Ngày 4.2, thực tế việc kiểm dịch, kiểm tra ATTP đối với các lô hàng sản phẩm động vật thủy sản nhập khẩu làm thực phẩm vẫn còn vướng mắc. Cục Hải quan đang trao đổi với Cục Chăn nuôi và thú y về tình trạng các lô hàng đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận kiểm dịch nhưng chưa thể làm thủ tục kiểm tra nhà nước về ATTP để hoàn thành thủ tục hải quan, dẫn đến ách tắc tại cửa khẩu. Do đó, trong thời gian chờ cơ quan có thẩm quyền ban hành hướng dẫn triển khai thực hiện trình tự, thủ tục kiểm tra nhà nước về ATTP theo Nghị định 46, Cục Hải quan đề nghị Cục Chăn nuôi và thú y xem xét, hướng dẫn việc thực hiện kiểm dịch, kiểm tra ATTP đối với các lô hàng sản phẩm động vật trên cạn, sản phẩm thủy sản nhập khẩu làm thực phẩm như đã hướng dẫn trước đây. Quan điểm của Cục Hải quan là làm thế nào để giảm chi phí cho DN và kịp thời giải tỏa ùn tắc tại cửa khẩu.
Cửa khẩu quốc tế Dinh Bà (xã Tân Hộ Cơ, Đồng Tháp) thông thoáng, thông quan hàng hóa thuận lợi
Ảnh: TTXVN phát ngày 4.2.2026
Tương tự, với sản phẩm là bao bì đựng thực phẩm, nồi, xoong, bình đựng nước, vỏ lon nhôm, thủy tinh, vật dụng đựng thực phẩm…, Cục Hải quan cũng cho rằng tuy các sản phẩm này tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, nhưng không phải là thực phẩm và không thuộc nhóm sản phẩm được tiêu dùng trực tiếp. Do đó có thể xem xét đây là nhóm hàng có mức độ rủi ro thấp hơn so với thực phẩm và đề nghị có giải pháp nới lỏng để tháo gỡ.
Theo Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 1 (Chi cục Hải quan khu vực II), cập nhật đến hết tuần qua, lượng container tồn đọng tại cảng do vướng thủ tục liên quan Nghị định 46, hàng tồn do chưa làm kịp thủ tục, hàng vi phạm, khai báo sai… là hơn 1.200 container. Trong 2 ngày qua, đơn vị đã được chỉ đạo trực 24/7, bằng mọi cách có thể tháo gỡ, thông quan những lô hàng cũ cho DN. Lượng hàng tồn có giảm, song do vào mùa cao điểm, hàng nhập vẫn cập cảng liên tiếp, nên số liệu thống kê chưa đầy đủ. Lãnh đạo Hải quan cảng Sài Gòn khu vực 1 khẳng định nhiệm vụ quan trọng lúc này là tập trung nguồn lực, nhân sự, có thể trực xuyên đêm, xuyên tết để thông quan hàng hóa nhanh nhất cho DN với sự phối hợp của các cơ quan quản lý chuyên ngành.
Ùn tắc đã được tháo gỡ từng bước
Chiều qua 4.2, một số DN dịch vụ xuất nhập khẩu hàng hóa tại Hà Nội cho biết nhiều mặt hàng nông sản, trái cây đã được thông quan sau khi bổ sung giấy đăng ký kiểm tra thực phẩm nhập khẩu. Trước đó, nhiều DN như ngồi trên đống lửa vì hàng hóa ùn tắc, các đơn vị kiểm định không nhận hồ sơ. Sau khi có chỉ đạo quyết liệt từ phía lãnh đạo Chính phủ và các bộ, ngành, một số cửa khẩu đã được giải tỏa ùn ứ. Với các lô hàng thực phẩm đông lạnh có khả năng sẽ thông quan kịp trong tuần này.
Bà Trần Thị Thu Hương, DN nhập khẩu hàng thủy hải sản đông lạnh, đang hy vọng sẽ lấy hàng ra sớm trong ngày 5.2. Theo thông báo của cơ quan kiểm tra nhà nước, một số đơn vị đã linh động chuyển phương thức kiểm tra thông thường sang kiểm tra giảm, tức là lấy kết quả 3 lần kiểm tra liên tiếp đạt sẽ được thông quan. Cụ thể, phía hải quan dán thông báo DN có thể cung cấp kết quả xác nhận đạt ATTP 3 lần liên tiếp của mặt hàng (cùng mặt hàng, cùng nhà sản xuất) hoặc giấy chứng nhận đáp ứng các quy định về ATTP có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp. "Đó là giải pháp tạm thời nhưng rất quan trọng để giải tỏa những lô hàng đông lạnh nhập khẩu bị ùn tắc ngay lúc này, vì để thêm một ngày là càng tốn thêm chi phí", bà Thu Hương bộc bạch.
Hàng thực phẩm nhập khẩu vẫn đang tồn đọng nhiều ở cảng
Ảnh: Nguyên Nga
Một DN nhập khẩu thịt trâu đông lạnh tại Hải Phòng cũng cho biết đã lấy được hàng về kho sau khi có thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu của Chi cục Chăn nuôi và thú y vùng 2. Tuy nhiên, thực tế tại nhiều địa phương, các DN vẫn "đứng hình" chưa biết làm cách nào để thông quan hàng hóa một cách nhanh nhất khi chỉ còn 2 tuần nữa là đến tết. Trao đổi nhanh với PV, một DN nhập khẩu thực phẩm tại Đà Nẵng nói đã liên hệ với nhiều đơn vị kiểm nghiệm tại khu vực để đáp ứng hồ sơ nhập khẩu, tuy nhiên vẫn chưa tìm được đơn vị nào tiếp nhận. "Nhiều đơn vị kiểm nghiệm đã được chỉ định nhưng năng lực của họ không kiểm định được hết các chỉ tiêu yêu cầu. Hơn nữa, hiện nay các yêu cầu kiểm định đang quá tải, chưa thể có được kết quả ngay, trong khi mùa kinh doanh tết chỉ còn rất ngắn. Chúng tôi mong muốn có ngay giải pháp chứ kéo dài thêm một ngày thì chi phí càng đội lên", đại diện DN này cho biết.
Bà Nguyễn Thị Thanh Anh, quản lý xuất nhập khẩu một công ty chuyên nhập hàng thực phẩm tại TP.HCM, cho biết 2 lô hàng của công ty có nguy cơ lưu bãi tại cảng đến sau tết mới lấy được vì không làm hồ sơ tự công bố được, cũng không lấy mẫu kiểm tra chuyên ngành vì không có đơn vị nào tiếp nhận. "Hôm nay các trung tâm kiểm nghiệm mới tiếp nhận hồ sơ trở lại, chúng tôi mới bắt đầu đăng ký để lấy mẫu làm hồ sơ tự công bố. Tuy nhiên, do gián đoạn và ùn ứ mấy ngày nay, hệ thống tiếp nhận luôn quá tải. Trước đây các lô hàng nhập về đã có tự công bố, chỉ cần lấy mẫu kiểm tra ATTP về nộp là thông quan. Nay quy trình mới phải mất ít nhất 2 - 4 ngày. Chưa kể các trung tâm kiểm tra chuyên ngành hiện nay dù chạy hết công suất vẫn không thể nhanh hơn được do lượng hàng về tết nhiều và tình trạng ùn ứ hơn tuần nay", bà Thanh Anh lo lắng.
Cùng chung nỗi lo trên, nhiều DN cho rằng nếu thực hiện theo đúng quy định, dù có mang được hàng về kho để bảo quản thì cũng phải đợi kết quả kiểm định mới có thể lưu thông phân phối, mất từ 10 - 12 ngày nữa. Trong khi đó chỉ còn khoảng 2 tuần nữa là đến Tết Nguyên đán, như vậy sẽ lỡ mất cơ hội kinh doanh, trễ hạn hợp đồng với khách hàng đối tác và có nguy cơ hàng hóa bị giảm chất lượng.
Cần gia hạn và lùi thời gian thực hiện
Trước đó, lãnh đạo 15 hội và hiệp hội ngành hàng đã có cuộc họp và đi đến thống nhất gửi công văn kiến nghị lãnh đạo Chính phủ. Bởi hầu hết các thực phẩm, kể cả tươi sống, bao gói sẵn, nguyên liệu và bao bì nhập khẩu để sản xuất, số lượng hàng trăm ngàn tấn, bị kẹt ở các cảng, cửa khẩu biên giới không thể thông quan từ ngày 28.1. Lý do là vì Nghị định 46/2026 thay thế Nghị định 15/2018, đã thay đổi toàn bộ thủ tục kiểm tra nhà nước và đăng ký, công bố sản phẩm nhưng không có hướng dẫn. Thêm vào đó, các thủ tục thực hiện cũng phức tạp hơn, một số yêu cầu không thể thực hiện được trong thực tiễn hoặc phải mất thời gian rất lâu để hoàn thiện, khiến DN, hải quan và các cơ quan quản lý tại địa phương cũng lúng túng. Sự ách tắc thông quan cùng các thủ tục phức tạp gây đình trệ sản xuất kinh doanh trên quy mô lớn, đứt gãy chuỗi cung ứng, đứt gãy dòng tiền, DN tốn kém tiền lưu kho, lưu bãi, mất đi rất nhiều thu nhập, mất đi cơ hội khi không thể thực hiện được hợp đồng với các đối tác trong nước và nước ngoài…
Cần có giải pháp triệt để giải phóng nhanh hàng hóa cho DN khi tết Nguyên đán đang đến gần
ẢNH: QUANG THUẦN
Theo các hiệp hội, để cứu các DN thực phẩm khỏi sự ảnh hưởng lớn trong bối cảnh thời điểm tết đang đến gần, các hiệp hội khẩn thiết kiến nghị Chính phủ xem xét và chỉ đạo tạm dừng thi hành Nghị định 46 trong 6 tháng, đồng thời chỉ đạo các bộ chuyên ngành xem xét kỹ lại tính hợp lý, đánh giá tác động của các quy định mới trong Nghị định 46 và Nghị quyết 66 của Chính phủ, với đầy đủ cơ sở khoa học và thực tiễn, để có các sửa đổi cần thiết nhằm vừa tăng cường ATTP, vừa không ảnh hưởng lớn đến sản xuất kinh doanh, đảm bảo hội nhập quốc tế và phát triển đất nước.
Ông Nguyễn Lý Trường An, chuyên gia thương mại, Phó giám đốc Global SeaAir, nhận định: Trong bối cảnh tình trạng vệ sinh ATTP của VN đáng lo ngại, việc có nghị định siết quản lý vấn đề này luôn được những người làm ăn chân chính, xã hội hoan nghênh, ủng hộ. Tuy nhiên, để giải quyết tình trạng hiện nay, nên lùi thời gian áp dụng Nghị định 46 đến khi sẵn sàng và trước mắt cần cho phép hải quan, các bộ phận chuyên ngành giải phóng nhanh hàng ngàn container hàng tồn tại cảng.
Ông Nguyễn Văn Mười, Phó tổng thư ký Hiệp hội Rau quả VN, cũng khẳng định: Tinh thần Nghị định 46 siết chặt quản lý chất lượng ATTP là đúng đắn và cần thiết, tuy nhiên việc áp dụng ngay lập tức mà không có hướng dẫn cụ thể cũng như chưa chuẩn bị tốt năng lực đáp ứng của các đơn vị kiểm định nhà nước sẽ dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Trước mắt, thiệt hại của DN khi phải gánh thêm chi phí, tổn thất chất lượng sản phẩm, mất cơ hội kinh doanh, trễ hạn hợp đồng… thì ai sẽ chịu trách nhiệm? Do đó, Chính phủ cần xem xét gia hạn thời gian áp dụng và phải có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để tránh gây ra bất lợi cho DN.
Công bố danh sách 24 cơ quan kiểm tra nhà nước về ATTP
Bộ Công thương vừa có Công văn 699 gửi UBND các tỉnh, thành phố liên quan đến kiểm tra nhà nước về ATTP nhập khẩu. Theo đó, Bộ đề nghị UBND các tỉnh, thành phố khẩn trương chỉ đạo các cơ quan chức năng trên địa bàn quản lý tập trung, bố trí nguồn lực để khẩn trương thực hiện thủ tục kiểm tra nhà nước về ATTP đối với thực phẩm nhập khẩu thuộc phạm vi quản lý của ngành công thương theo đúng quy định tại Nghị định 46; hướng dẫn của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đảm bảo việc thông quan hàng hóa của các thương nhân được thông suốt, không gây ùn ứ hàng tại cửa khẩu, gây thiệt hại cho thương nhân.
Ngoài ra, Bộ Công thương cũng công bố danh sách 24 cơ quan kiểm tra nhà nước về ATTP đối với thực phẩm nhập khẩu thuộc trách nhiệm quản lý của Bộ và cơ sở kiểm nghiệm thực phẩm phục vụ quản lý nhà nước về ATTP do Bộ này chỉ định tại trang thông tin điện tử của Bộ Công thương: https://moit.gov.vn.
Trung tâm kiểm định và địa phương vẫn còn lúng túng
Chiều 4.2, Bộ NN-MT đã tổ chức cuộc họp với các đơn vị kiểm định, các địa phương và DN nhập khẩu. Tại cuộc họp, ngay chính các đơn vị kiểm định nhà nước được chỉ định cũng đang lúng túng khi triển khai thực hiện. Ông Nguyễn Văn Tâm, Giám đốc Công ty TNHH Phân tích kiểm nghiệm Việt Tín (TP.HCM), cho biết trung tâm của ông hiện nay chỉ còn kiểm định mặt hàng thuộc Bộ Công thương và Bộ Y tế quản lý, còn kiểm định lĩnh vực nông nghiệp đã hết hạn, có đăng ký gia hạn nhưng vẫn chưa được đánh giá để gia hạn. Khi triển khai thực hiện Nghị định 46, nhiều chỉ tiêu kiểm định chưa được hướng dẫn rõ ràng, một số form mẫu cũng chưa được quy định cụ thể; đồng thời phương thức kiểm định cũng có thể chưa phù hợp với một số sản phẩm của DN. Chính vì vậy đến nay trung tâm kiểm định này vẫn còn băn khoăn, chưa thông suốt.
Một đại diện của tỉnh Quảng Trị cũng cho biết sau khi áp dụng Nghị định 46, hiện tỉnh Quảng Trị đang phát sinh hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận ATTP, tuy nhiên việc ủy quyền cho UBND tỉnh đã hết hiệu lực, địa phương chưa biết phải xử lý thế nào.
Sản phẩm, lĩnh vực do Bộ Y tế quản lý chưa ghi nhận vướng mắc
Chiều 4.2, tại họp báo thường kỳ Chính phủ, Thứ trưởng thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà khẳng định để quản lý từ gốc với vấn đề ATTP, Bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành nghị quyết quy định công bố đăng ký sản phẩm thực phẩm và Nghị định 46 về hướng dẫn tổ chức thi hành luật ATTP, bổ sung nhiều quy định mới.
Cụ thể, khâu sản xuất sẽ nâng cao điều kiện cho các cơ sở sản xuất như dinh dưỡng y học, thực phẩm trong chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm bổ sung để đảm bảo an toàn; siết chặt công bố và kiểm nghiệm trước khi lưu thông ra thị trường; tăng cường hậu kiểm và lấy mẫu giám sát thị trường, thu hồi kịp thời sản phẩm vi phạm; kiểm soát quảng cáo thực phẩm trên môi trường điện tử và không gian mạng.
Với Nghị định 46, ông Hà cho biết ngay sau khi triển khai thi hành, theo phản ánh của địa phương và cơ quan báo chí, một số lô hàng, đặc biệt là lô hàng nông sản, thủy sản, thực phẩm tươi sống do các đơn vị chưa sẵn sàng triển khai kiểm tra nhà nước theo Nghị định 46. Do đó, từ chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Phó thủ tướng Lê Thành Long và các bộ, ngành đã họp, đưa ra các biện pháp kịp thời, tháo gỡ vướng mắc. "Đối với các sản phẩm, lĩnh vực do Bộ Y tế quản lý, chưa ghi nhận phản ánh vướng mắc gì liên quan tới quá trình thực hiện Nghị định 46", ông Hà khẳng định.
Mai Thu
