Hiện trạng trên đất đang canh tác các loại cây ăn trái (xoài, mít, sầu riêng, bơ, mãng cầu...) đã đến tuổi cho thu hoạch ổn định hằng năm. Toàn bộ vườn cây này do các thành viên trong gia đình cùng chung sống trên đất trực tiếp trồng và chăm sóc từ trước đến nay.
Về tình trạng nhân khẩu tại thời điểm lập phương án bồi thường: Vợ chồng bà Oanh (chủ sử dụng đất trên Giấy chứng nhận) hiện đã nghỉ hưu. Các con của bà (01 người sinh năm 1986 và 01 người sinh năm 2000) đều đã lập gia đình, đăng ký cư trú hợp pháp, đang sinh sống và trực tiếp canh tác trên thửa đất này.
Hiện nay, các con bà Oanh đang làm việc tại doanh nghiệp theo hình thức hợp đồng lao động xác định thời hạn 01 năm.
Do chưa có hướng dẫn về trường hợp này nên người dân cũng như địa phương đang rất lúng túng, mâu thuẫn trong áp dụng thực hiện, gây ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi hợp pháp của người dân bị thu hồi đất.
Bà Oanh hỏi, trường hợp này có được xem xét là hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp không? Và việc xem xét hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề trong trường hợp này sẽ được áp dụng cho cả hộ gia đình (gồm vợ, chồng bà, 2 con của bà) hay chỉ xem xét riêng đối với cá nhân vợ chồng bà (người đứng tên trên Giấy chứng nhận)?
Bộ Nông nghiệp và Môi trường trả lời vấn đề này như sau:
Tại điểm a khoản 1, khoản 5 Điều 109 Luật Đất đai năm 2024 quy định:
"Điều 109. Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất
1. Hỗ trợ bằng tiền không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp thu hồi nhưng không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương theo quy định tại Điều 176 của Luật này đối với các đối tượng sau đây:
a) Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp đang sử dụng đất nông nghiệp do được Nhà nước giao, nhận chuyển nhượng, nhận thừa kế, nhận tặng cho, được công nhận quyền sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất không có đất để bồi thường và đã được bồi thường bằng tiền;
… 5. Mức hỗ trợ cụ thể tại khoản 1 Điều này do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định căn cứ điều kiện thực tế của địa phương".
Tại khoản 2, khoản 3, khoản 5 Điều 22 Nghị định số 88/2024/NĐ-CP ngày 15/7/2024 (được bổ sung bởi khoản 5 Điều 2 Nghị định 226/2025/NĐ-CP ngày 15/8/2025) của Chính phủ quy định:
"Điều 22. Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho hộ gia đình, cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất
… 2. Hộ gia đình trực tiếp sản xuất nông nghiệp được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 109 của Luật Đất đai là hộ đang sử dụng đất nông nghiệp có ít nhất một thành viên có thu nhập từ sản xuất nông nghiệp trên đất đó (bao gồm cả thành viên phát sinh sau thời điểm sử dụng đất nông nghiệp) tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và không thuộc các trường hợp quy định tại điểm a, b, c và d khoản 1 Điều này.
3. Mức hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm quy định tại Điều 109 của Luật Đất đai do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương nhưng không quá 05 lần giá đất nông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất của địa phương đối với toàn bộ diện tích đất nông nghiệp thu hồi nhưng không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại địa phương theo quy định tại Điều 176 của Luật Đất đai.
… 5. Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp được hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm quy định tại điểm a khoản 1 Điều 109 Luật Đất đai bao gồm cả trường hợp đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất".
Do nội dung phản ánh của bà là vụ việc cụ thể và không có hồ sơ, tài liệu kèm theo nên Bộ Nông nghiệp và Môi trường không có cơ sở trả lời cụ thể. Đề nghị bà nghiên cứu quy định nêu trên và liên hệ với cơ quan quản lý đất đai tại địa phương để được xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.
