Giếng khoan bỗng dưng "phun trào" giữa vườn nhà dân
Nhiều giếng khoan tại xã Chư Prông, tỉnh Gia Lai bất ngờ phun trào khí và nước lên mặt đất từ năm 2024 đến nay, trong đó có giếng phun cao tới 10 - 15 m. Mới đây, ngày 20.7, trong lúc cải tạo lại giếng cũ để lấy nước tưới cây vì thiếu nước, gia đình ông Đàm Xuân Hòa ở làng Klă, xã Chư Prông, tỉnh Gia Lai bất ngờ chứng kiến cảnh tượng hiếm gặp. Miệng giếng phun lên một cột hỗn hợp khí và nước cao tới 10 - 15 m, kéo dài liên tục trong hơn 20 ngày trước khi tự dừng. Sự việc nhanh chóng thu hút sự chú ý của dư luận và chính quyền địa phương.
Đây không phải trường hợp đầu tiên. Theo thống kê của cơ quan chức năng, từ năm 2024 đến nay, khu vực xã Chư Prông đã ghi nhận ít nhất 4 vị trí khoan giếng xảy ra hiện tượng tương tự. Đó là giếng của gia đình anh Bùi Văn Tự xã Ia Phìn cũ, nay thuộc xã Chư Prông phun trào ngày 9.12.2024; giếng của ông Lê Danh Lăng ở thôn Hưng Tiến phun ngày 21.4.2026. Và mới nhất là hai giếng khoan liền kề của gia đình ông Hòa, trong đó một giếng khoan sâu 186 m đã phun khí nước từ tháng 7.2024 đến nay vẫn chưa dừng hẳn.
Giếng khoan của gia đình ông Đàm Xuân Hòa có khí và nước phun lên cao tới 10 - 15 m, đến nay đã tự dừng
ẢNH: TRẦN HIẾU
Từ ngày 23.7 – 6.8, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Gia Lai phối hợp Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam tổ chức nhiều đoàn khảo sát thực địa. Kết quả bước đầu cho thấy các vị trí phun khí, nước phân bố gần như trên cùng một kinh tuyến, tạo thành một dải kéo dài khoảng 1,2 km, đi qua khu vực làng Klă và một họng núi lửa cổ đã tắt, tiếp tục kéo dài qua khu vực xã Ia Phìn cũ.
Theo thiết đồ lỗ khoan được phục dựng, các giếng phun đều xuyên qua lớp bazan phong hóa dày hàng chục mét trước khi chạm vào một tầng đá bị dập vỡ mạnh (nghi là granit nứt nẻ) ở độ sâu 170 - 186 m, nơi được xác định là tầng chứa nước và khí có áp. Khi mũi khoan xuyên vào tầng này, áp suất bị giải phóng đột ngột khiến nước và khí tự phun lên mặt đất theo đúng cơ chế của một "giếng phun tự nhiên".
Đáng chú ý, kết quả đo gamma mặt đất tại hiện trường cho thấy suất liều bức xạ tại vị trí giếng phun chỉ ở mức phông tự nhiên của khu vực (khoảng 10 µR/h), không ghi nhận dị thường phóng xạ. Điều này giúp loại trừ khả năng hiện tượng liên quan đến yếu tố phóng xạ, củng cố nhận định nguyên nhân chủ yếu đến từ cấu trúc địa chất và áp lực thủy văn.
Một trong những vấn đề người dân quan tâm nhất là mức độ an toàn của loại khí thoát ra cùng nước. Theo ghi nhận tại hiện trường, khí có mùi thoảng nhẹ, đứng gần khu vực miệng giếng khoảng 3 - 5 phút sẽ có cảm giác ngột ngạt, khó chịu. Cơ quan chuyên môn nhận định nhiều khả năng đây là khí carbon dioxide (CO2) tự nhiên, với lưu lượng ước tính 10 - 20 m³/giờ.
Tuy nhiên, nguồn gốc chính xác của khí có thể liên quan đến quá trình thoát khí dọc đứt gãy sâu hoặc phản ứng địa hóa giữa nước và đá (vẫn chưa được xác định đầy đủ do chưa có kết quả phân tích thành phần và đồng vị khí).
Cảnh báo an toàn và đề xuất điều tra chuyên sâu
Trước tình hình trên, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đã có văn bản gửi UBND tỉnh Gia Lai, đề nghị chỉ đạo các địa phương khoanh vùng an toàn bán kính tối thiểu 30 - 50 m quanh các giếng đang phun, cắm biển cảnh báo, không để người dân, đặc biệt trẻ em, người già tụ tập gần miệng giếng vào sáng sớm hoặc ban đêm, thời điểm khí nặng dễ tích tụ do trời lặng gió.
Người dân cũng được khuyến cáo tuyệt đối không tự ý trám lấp, bịt kín miệng giếng, không đốt lửa hay dùng nguồn nhiệt gần khu vực này cho đến khi xác định rõ thành phần khí, đồng thời không sử dụng trực tiếp nguồn nước phun cho ăn uống khi chưa có kết quả kiểm nghiệm chất lượng. Về lâu dài, các giếng khoan mới trong vùng được khuyến nghị không vượt quá độ sâu 150 m để tránh chạm vào tầng chứa nước, khí có áp.
Hiện tượng giếng phun khí và nước khiến nhiều người dân xã Chư Prông lo lắng
ẢNH: TRẦN HIẾU
Để làm rõ bản chất hiện tượng, Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đã đề xuất mở nhiệm vụ điều tra địa chất đột xuất, kéo dài 6 tháng, nhằm xác định cấu trúc địa chất, quy luật phân bố tầng chứa nước có áp và nguồn gốc khí tự nhiên trong khu vực làm cơ sở khoa học phục vụ quản lý, khai thác an toàn nguồn tài nguyên nước dưới lòng đất tại Tây nguyên.
Hiện chính quyền xã Chư Prông và cơ quan chuyên môn vẫn đang tiếp tục theo dõi sát diễn biến tại các giếng khoan, đồng thời chờ kết quả phân tích mẫu nước, khí đã thu thập để có đánh giá đầy đủ hơn về mức độ an toàn cho người dân trong khu vực.
//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } // Lấy phần tử giữa bài để chèn widget: ưu tiên figure, sau đó p không nằm trong figure function tnDetailFindMidElement(rootSelector) { var root = document.querySelector(rootSelector); if (!root) return null; var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function (p) { return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); return elements.length ? elements[Math.floor(elements.length / 2)] : null; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var target = tnDetailFindMidElement('div.detail-cmain'); if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();
