Theo Reuters, diễn biến giá trong hai thập kỷ qua cho thấy những đợt tăng mạnh của vàng thường được nối tiếp bằng các giai đoạn giảm đáng kể, ngay cả khi phần lớn mức tăng trước đó vẫn được duy trì.
Trong chu kỳ tăng từ mức đáy 697,45 USD/ounce vào tháng 10/2008 lên đỉnh 1.884,40 USD/ounce vào tháng 9/2011, giá vàng tăng khoảng 170%. Sau đó, kim loại quý này giảm 37%, xuống mức thấp 1.191,35 USD/ounce vào tháng 8/2018.
Từ vùng đáy đó, vàng tiếp tục tăng 74%, lên 2.072,49 USD/ounce vào tháng 8/2020, trước khi điều chỉnh 22% xuống còn 1.620,20 USD/ounce vào tháng 9/2022.
Đáng chú ý, mức tăng càng mạnh thì đợt điều chỉnh sau đó thường càng sâu. Một đặc điểm khác là các giai đoạn tăng giá thường diễn ra trong thời gian ngắn hơn so với các giai đoạn điều chỉnh.
Kể từ đáy tháng 9/2022, giá vàng đã bước vào một đợt tăng bùng nổ, chạm mức cao nhất mọi thời đại 5.594,82 USD/ounce vào ngày 29/1.
Tính đến hết phiên 4/6, giá vàng đã giảm khoảng 20%, xuống còn 4.473,89 USD/ounce.
Dựa trên mô hình tăng - giảm trong quá khứ, khả năng vàng tiếp tục điều chỉnh mạnh hơn trong những tháng, thậm chí những năm tới trước khi quay lại xu hướng tăng là điều không thể loại trừ.
Tuy nhiên, giả định này chỉ đúng nếu các động lực từng thúc đẩy những chu kỳ tăng giá và tích lũy trước đây vẫn còn nguyên hiệu lực ở thời điểm hiện tại.
Dĩ nhiên, việc cho rằng “lần này sẽ khác” luôn tiềm ẩn rủi ro, bởi lịch sử thị trường đầy rẫy những ví dụ cho thấy kiểu suy nghĩ này cuối cùng đã bị chứng minh là sai lầm.
Dù vậy, đợt tăng giá hiện nay được thúc đẩy bởi sự cộng hưởng của nhiều yếu tố tích cực và khá khác thường khi tất cả cùng vận động theo một hướng trong cùng thời điểm.
Ba động lực nổi bật gồm: hoạt động mua vào gia tăng của các ngân hàng trung ương, nhu cầu tiêu dùng mạnh từ hai thị trường lớn nhất là Trung Quốc và Ấn Độ, cùng dòng vốn đầu tư tìm đến vàng như một tài sản trú ẩn trước rủi ro.
Những lo ngại này bao gồm nguy cơ lạm phát gia tăng, bất ổn địa chính trị và kể từ khi ông Donald Trump trở lại Nhà Trắng, nỗi lo rằng các chính sách của ông có thể làm suy yếu vai trò của đồng USD với tư cách đồng tiền dự trữ toàn cầu, kéo theo sự suy giảm vị thế thống trị kinh tế của Mỹ.
Tuy nhiên, trong những tháng gần đây, cả hoạt động mua vàng của ngân hàng trung ương lẫn nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc và Ấn Độ đều có dấu hiệu chững lại.
Hoạt động mua vàng hạ nhiệt
Báo cáo quý mới nhất của World Gold Council cho thấy các ngân hàng trung ương đã mua 243,7 tấn vàng trong quý I năm nay, tăng 3% so với cùng kỳ năm 2025.
Tuy nhiên, lượng mua đã đi ngang quanh ngưỡng 200 tấn mỗi quý kể từ đầu năm 2025 và thấp hơn đáng kể so với giai đoạn từ giữa năm 2022 đến cuối năm 2024. Trong thời kỳ đó, lượng mua vượt 300 tấn mỗi quý trong 5 quý và chỉ có một lần giảm xuống dưới 200 tấn.
Nhu cầu vàng trang sức tại Trung Quốc đạt 85,2 tấn trong quý I, giảm 31% so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi tại Ấn Độ giảm 19%, xuống còn 66,1 tấn.
Trên phạm vi toàn cầu, nhu cầu vàng trang sức giảm 25%, còn 260,2 tấn trong quý I.
Giá vàng tăng cao đã làm suy yếu sức mua của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, Chính phủ Ấn Độ cũng tăng thuế nhập khẩu vàng nhằm hạn chế nhu cầu và giảm áp lực lên cán cân thanh toán.
Dòng vốn vào các quỹ ETF vàng cũng giảm mạnh. Trong quý I, lượng vốn ròng đổ vào các quỹ này chỉ đạt 62 tấn, thấp hơn 73% so với cùng kỳ năm 2025.
Tổng nhu cầu vàng toàn cầu trong quý I/2026 giảm 9%, xuống còn 1.195,9 tấn, so với 1.315,6 tấn của cùng kỳ năm trước.
Xét trong bối cảnh các yếu tố cơ bản đều suy yếu, việc giá vàng chỉ điều chỉnh tương đối nhẹ kể từ đỉnh tháng 1 có thể được xem là một diễn biến khá tích cực.
Chính sách tiền tệ đang chi phối vàng
Vấn đề đối với các nhà đầu tư vàng là hiện nay giá vàng đang được dẫn dắt chủ yếu bởi kỳ vọng chính sách tiền tệ, thay vì các yếu tố truyền thống.
Mối tương quan nghịch giữa vàng và giá dầu thô trong những tuần gần đây là một ví dụ điển hình.
Khi giá dầu tăng do căng thẳng trong cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran, giá vàng lại suy yếu. Ngược lại, khi giá dầu giảm nhờ kỳ vọng về một thỏa thuận hòa bình, vàng có xu hướng phục hồi.
Diễn biến của dầu thô đang ảnh hưởng trực tiếp đến kỳ vọng lãi suất tại Mỹ. Giá dầu cao làm gia tăng khả năng lãi suất duy trì ở mức cao lâu hơn, đồng thời làm giảm triển vọng cắt giảm lãi suất.
Ngược lại, giá dầu thấp giúp củng cố kỳ vọng nới lỏng tiền tệ. Môi trường lãi suất thấp thường có lợi cho các tài sản không sinh lãi như vàng.
Xét cho cùng, điều này khiến giá vàng hiện nay trở thành “con tin” của những diễn biến liên quan đến cuộc xung đột Iran, không khác nhiều so với các loại tài sản khác trên thị trường.
Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả, chuyên gia bình luận thị trường của Reuters.
