Chiến lược "mua khi giá rẻ"
Tâm lý thị trường hiện tại rất rõ ràng: sợ hãi. Nhà đầu tư nhỏ lẻ và các quỹ ETF (quỹ hoán đổi danh mục, cho phép nhà đầu tư mua bán trên sàn như cổ phiếu) đang đồng loạt rút lui.
Theo dữ liệu từ báo chí tài chính Trung Quốc được công bố ngày 4/6, chỉ riêng tại thị trường nước này, 14 quỹ vàng ETF đã ghi nhận dòng tiền rút ròng hơn 100 tỷ NDT (tương đương khoảng 389 nghìn tỷ đồng) trong vòng một tháng, tính đến đầu tháng 6/2026.
Trong số đó, 8 quỹ ETF vàng dạng hàng hóa (commodity ETF) đã ghi nhận tổng mức rút ròng lên tới 83,62 tỷ NDT chỉ riêng trong tháng 5.
Lực bán tháo này phản ánh tâm lý hoảng loạn điển hình của "đám đông" khi giá vàng liên tục rơi khỏi các mốc.
Trong khi đám đông xô nhau "tháo chạy", Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc lại lặng lẽ làm điều ngược lại. Số liệu mới nhất cho thấy, PBOC đã mua ròng vàng tháng thứ 19 liên tiếp trong tháng 5, bất chấp giá đang ở vùng thấp.
Theo dữ liệu vừa công bố, PBOC đã mua thêm 320.000 ounce vàng trong tháng 5, nâng tổng lượng vàng dự trữ chính thức của nước này lên 74,96 triệu ounce, tương đương khoảng 2.332 tấn.
Ngoài Trung Quốc, các ngân hàng trung ương khác như Ba Lan và Uzbekistan cũng là những tổ chức mua ròng lớn trong quý I/2026, với khối lượng lần lượt là 31 tấn và 25 tấn.
Theo Commerzbank, tổng lượng vàng các ngân hàng trung ương và tổ chức công mua vào trong quý I/2026 đạt gần 245 tấn, cao hơn 3% so với cùng kỳ năm ngoái và vượt nhẹ trên mức trung bình 5 năm.
Điều đáng chú ý không chỉ là việc PBOC mua, mà là cách họ mua. Phân tích cho thấy, PBOC có xu hướng hạn chế mua khi giá vàng tăng nóng và đẩy mạnh tích lũy trong các nhịp điều chỉnh.
Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã tận dụng đợt giá vàng giảm trong tháng 4 để tăng dự trữ, với lượng mua ròng đạt 8,1 tấn, mức cao nhất kể từ tháng 12/2024.
Đây không phải là lần đầu tiên PBOC thể hiện chiến thuật mua hàng thông minh. Trước đó, họ đã tạm dừng mua suốt 6 tháng (từ tháng 5 đến tháng 10/2024) khi giá vàng ở vùng đỉnh, sau đó mới quay lại mua khi giá điều chỉnh về mức hấp dẫn hơn.
Chiến thuật này cho thấy PBOC coi vàng như một tài sản thực sự, chứ không phải thứ để "FOMO" mua đuổi đỉnh.
Hai thế giới, hai "cách chơi" khác nhau
Sự trái ngược trong hành động giữa các nhà đầu tư nhỏ lẻ và các ngân hàng trung ương đang phản ánh hai tư duy hoàn toàn khác biệt.
Về phía nhà đầu tư nhỏ lẻ và các quỹ ETF, họ đang đồng loạt bán tháo và rút ròng. Nguyên nhân đến từ kỳ vọng lãi suất của Fed sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian dài, khiến vàng - vốn là một tài sản không sinh lời - trở nên kém hấp dẫn. Tâm lý hoảng loạn càng khiến làn sóng bán ra thêm mạnh mẽ.
Ngược lại, các ngân hàng trung ương như Trung Quốc (PBOC), Ba Lan hay Uzbekistan lại đang làm điều ngược lại: họ mua ròng và tích trữ vàng.
Động cơ của họ đến từ chiến lược "phi đô la hóa" nền kinh tế, phòng ngừa các rủi ro địa chính trị khó lường và giảm sự lệ thuộc vào đồng USD trong dự trữ ngoại hối quốc gia.
Trong khi nhà đầu tư nhỏ lẻ coi vàng là một kênh đầu tư tài chính ngắn hạn, cần sinh lời ngay bị ảnh hưởng bởi lãi suất thì các ngân hàng trung ương nhìn nhận vàng ở một tầm khác.
Với họ, vàng là tài sản dự trữ chiến lược, là "bảo hiểm" trước nguy cơ các tài sản dự trữ bằng ngoại tệ có thể bị hạn chế tiếp cận trong các tình huống địa chính trị đặc biệt.
Thực tế này gợi nhớ đến một nguyên lý cũ trong đầu tư: "Hãy mua khi người khác sợ hãi". Đó chính xác là những gì các ngân hàng trung ương, đặc biệt PBOC, đang làm.
Trong ngắn hạn, áp lực từ kỳ vọng lãi suất cao của Fed vẫn còn đó. Điều này có thể tiếp tục gây khó khăn cho vàng. Tuy nhiên, dòng tiền thông minh từ các ngân hàng trung ương đang tạo ra một "sàn đỡ" vững chắc cho thị trường vàng dài hạn.
JPMorgan vẫn giữ mục tiêu giá vàng 6.300 USD/ounce trong năm 2026. ING Research dự báo giá vàng trung bình 4.325 USD/ounce trong năm 2026. Còn New York Life Investments nhận định nhu cầu cấu trúc từ các ngân hàng trung ương là một lực đẩy quan trọng cho sự tăng giá của vàng.
Trong khi nhiều nhà đầu tư tập trung vào biến động giá ngắn hạn, các ngân hàng trung ương vẫn kiên trì với chiến lược tích lũy vàng như một phần trong cơ cấu dự trữ dài hạn.
