Tiết kiệm được vài triệu đồng tiền điện mỗi tháng
Các đợt cao điểm nắng nóng năm 2026 bắt đầu xuất hiện và hóa đơn tiền điện tăng sốc lại trở thành nỗi ám ảnh của hàng triệu hộ gia đình. Lý do là vào mùa hè, nhu cầu sử dụng các thiết bị điện làm mát như điều hòa, quạt mát, tủ lạnh... của các hộ gia đình tăng cao.
Thế nhưng, tại gia đình anh Nguyễn Công Toàn ở phường Bắc Giang (Bắc Ninh), chuyện hóa đơn tiền điện cao ngất ngưởng đã được giải quyết triệt để từ cuối năm 2024.
Anh cho biết, trước tháng 10/2024, hóa đơn điện của gia đình anh cũng lên tới tiền triệu mỗi tháng. Thế nên, khi chuyển sang căn nhà mới xây này, anh đã đầu tư 210 triệu đồng để lắp đặt điện mặt trời mái nhà kèm pin lưu trữ. Trong đó, công suất tấm pin mặt trời là 18 kWp, còn bộ lưu trữ (BESS) có công suất 16.1 kWh.
“Kể từ khi lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà, gia đình tôi được sử dụng thoải mái các thiết bị điện mà hóa đơn điện mỗi tháng chỉ trên dưới 300.000 đồng”, anh nói.
Hiện gia đình anh sử dụng 8 điều hoà công suất từ 18.000-24.000 BTU lắp cho phòng khách, phòng bếp và các phòng ngủ. Ngoài ra, nhà anh còn sử dụng 2 tủ lạnh cỡ lớn, thang máy, máy giặt, máy sấy, điện chiếu sáng, quạt điện. Đồ gia dụng nhà bếp như lò nướng, lò vi sóng, máy rửa bát, bếp từ... cũng đều dùng điện.
Với lượng thiết bị điện nhiều như vậy, nếu không có điện mặt trời mái nhà thì hóa đơn tiền của nhà anh vọt lên trên 6 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn. Song, tháng 2 vừa qua, tiền điện của nhà anh chỉ hết chưa đến 300.000 đồng, còn tháng 3 hết hơn 300.000 đồng. Tháng cao điểm mùa hè năm ngoái, tiền điện cũng chưa đến 1 triệu đồng, anh Toàn cho hay.
Ngoài tiết kiệm được một khoản tiền rất lớn, gia đình anh không còn cảnh thấp thỏm lo mùa hè bị sự cố mất điện hay cắt điện luân phiên.
“Tôi đang làm hồ sơ để có thể bán điện dư thừa lên lưới", anh Toàn nói. Với công suất tấm pin mặt trời hiện tại, sau khi gia đình sử dụng, ban ngày vẫn còn dư một lượng điện nhất định.
Tương tự, từ giữa năm 2025 đến nay, hóa đơn điện của gia đình anh Nguyễn Văn Minh ở xã Vĩnh An (Phú Thọ) cũng giảm được một nửa nhờ đầu tư 140 triệu đồng lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà.
Anh Minh cho biết, ngoài điện dùng cho sinh hoạt, gia đình có một xưởng may nhỏ và một trang trại chăn nuôi lợn nên hóa đơn điện mỗi tháng dao động từ 9-10 triệu đồng. Tuy nhiên, từ khi lắp điện mặt trời mái nhà, con số này giảm một nửa.
Quan trọng hơn, kể từ khi có hệ thống điện mặt trời, anh không phải chạy máy phát điện mỗi khi trang trại chăn nuôi lợn bị mất điện. Xưởng may cũng có điện hoạt động liên tục, không còn cảnh công nhân phải nghỉ vì bị cắt điện luân phiên. Ban ngày, nguồn điện mặt trời mái nhà dư thừa, anh còn chia sẻ cho hàng xóm sử dụng.
“Buổi đêm pin lưu trữ không đủ, gia đình vẫn phải dùng điện lưới. Vì vậy, tôi đang tính toán lắp thêm pin lưu trữ để tích đủ điện dùng cả ngày lẫn đêm”, anh nói.
Để tiết kiệm, hiện nay rất nhiều hộ gia đình đầu tư lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu. Có hộ gia đình đầu tư lắp điện mặt trời mái nhà, nguồn dư thừa kết nối bán lên lưới điện quốc gia, thu về số tiền lớn.
Chi phí lắp đặt hệ thống điện mặt trời giảm mạnh
Theo thống kê của Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC – doanh nghiệp quản lý 17 công ty điện lực các tỉnh phía Bắc, trừ Hà Nội), tính đến ngày 31/12/2025, EVNNPC đã tiếp nhận thông báo từ 1.673 khách hàng đăng ký phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ với tổng công suất 438,5 MW. Trong đó, 1.599 khách hàng đã hoàn thành lắp đặt, nghiệm thu và đưa vào vận hành với tổng công suất 323,6 MW; 74 khách hàng đang triển khai, dự kiến bổ sung 114,9 MW trong thời gian tới.
Ngoài ra, đã có 454 MWp công suất điện mặt trời mái nhà do các tổ chức, cá nhân tự đầu tư lắp đặt, kèm theo hệ thống lưu trữ (BESS) khoảng 8.600 kWh. Những con số này cho thấy sự quan tâm lớn của xã hội và người dân đối với nguồn năng lượng sạch này.
Theo ông Nguyễn Văn Tin, Trưởng ban Kinh doanh EVNNPC, một hệ thống điện mặt trời mái nhà công suất 10 kWp cho hộ gia đình có diện tích mái trên 100m2 hiện có chi phí khoảng 70-90 triệu đồng, chưa bao gồm hệ thống pin lưu trữ. Nếu trang bị thêm pin lưu trữ, chi phí có thể tăng thêm khoảng 15-20 triệu đồng tùy dung lượng.
“So với giai đoạn trước 2022, mức đầu tư đã giảm khoảng 30-40%, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân tiếp cận điện mặt trời mái nhà”, ông Tin cho hay.
Dẫn chứng một hộ gia đình tại khu vực đô thị có mức tiêu thụ điện trung bình khoảng 650-750 kWh/tháng, nếu lắp đặt một hệ thống công suất khoảng 7 kWp không có pin lưu trữ, chi phí ban đầu ước khoảng 60 triệu đồng.
Hệ thống này có thể giúp giảm khoảng 40-50% lượng điện mua từ lưới điện vào ban ngày. Thời gian thu hồi vốn ước tính 4-5 năm, tùy theo thói quen sử dụng điện.
Còn phương án có pin lưu trữ, hệ thống có thể tận dụng điện mặt trời cả ban ngày và buổi tối, giảm phụ thuộc vào lưới điện trong giờ cao điểm, đồng thời tăng khả năng dự phòng khi xảy ra sự cố mất điện cục bộ.
Thực tế cho thấy, chi phí lắp đặt giảm và hiệu quả được cải thiện đang giúp điện mặt trời mái nhà tại miền Bắc được các hộ gia đình chú ý hơn. Dù vậy, để đạt được quy mô công suất lắp đặt hàng chục nghìn MW như định hướng tại Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, bài toán không chỉ nằm ở hiệu quả kinh tế của từng dự án riêng lẻ, mà còn rất cần có cơ chế, chính sách, động lực để các tổ chức, cá nhân quan tâm đầu tư.
