Có duyên với Trường Đại học Ngoại thương và niềm vui của thầy giáo
Trao đổi với PV Báo Dân Việt, PGS.TS Phan Trần Trung Dũng, sinh năm 1978, Phó Trưởng khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Ngoại thương (FTU), mở đầu câu chuyện của mình bằng một niềm tự hào: “Tôi sinh ra trong gia đình có truyền thống làm giáo dục và cũng có may mắn được học tập trong những môi trường đào tạo mà ở đó việc học không chỉ là con chữ mà còn là con người”.
Sau khi tốt nghiệp chuyên ngành Kinh tế đối ngoại tại Trường Đại học Ngoại thương, thầy tiếp tục theo học chương trình thạc sĩ Tài chính – Ngân hàng tại Vương quốc Bỉ, trước khi quay trở về Việt Nam hoàn thành chương trình tiến sĩ. Song song với hoạt động giảng dạy và nghiên cứu, PGS Dũng còn tham gia nhiều hoạt động mang tính cộng đồng như xuất bản sách, tham gia các diễn đàn chuyên gia, tư vấn và chia sẻ định hướng nghề nghiệp cho người trẻ.
PGS.TS Phan Trần Trung Dũng, Phó Trưởng khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Ngoại thương tham dự sự kiện về Blockchain và AI tại Đà Nẵng. Ảnh: NVCC
Nhìn lại hành trình gần ba thập kỷ gắn bó với FTU, PGS Dũng cho rằng đó là một “cái duyên” rất tự nhiên. Khi còn học THPT, thấy nhiều bạn bè xung quanh đăng ký vào trường, PGS Dũng khi đó bắt đầu tìm hiểu về môi trường học tập, về các ngành đào tạo. Từ lúc nào không hay, ngôi trường đã trở thành một phần trong cuộc đời thầy. Đến nay, đã gần 30 năm đứng lớp, thầy vẫn thường vui vẻ đùa với sinh viên rằng: “Ngoại thương vẫn chưa cho thầy ra trường đâu”.
Theo PGS Dũng, điều níu giữ thầy ở lại không chỉ là chuyên môn hay danh xưng mà là văn hóa học thuật, tinh thần cởi mở và con người của Ngoại thương. Đó là những giá trị cốt lõi khiến thầy quyết định gắn bó lâu dài và cống hiến cho nhà trường.
“Kỷ niệm với nhà trường và sinh viên thì nhiều lắm nhưng có lẽ vui nhất là khi đi đến bất kỳ nơi đâu, ở Việt Nam hay thậm chí ở nước ngoài, cũng có thể bất chợt nghe thấy một tiếng "Em chào thầy". Hoặc đôi khi chỉ là một cái cúi chào từ xa thôi nhưng cảm giác mang lại là sự ấm áp và trân trọng với giá trị mà nghề nghiệp này đem đến cho mình”, PGS Dũng chia sẻ.
Bên cạnh những khoảnh khắc hạnh phúc ấy, theo thầy, cũng có những “khoảng lắng” rất khó quên. Đó là khi thầy chứng kiến sinh viên của mình mất phương hướng hoặc vấp phải những sai lầm khiến cuộc sống chệch nhịp. Thầy Dũng vẫn nhớ những buổi ngồi tư vấn, lắng nghe tâm sự của sinh viên và trong lòng không khỏi tiếc nuối: “Giá mà các bạn điều chỉnh sớm hơn một chút thôi thì có lẽ mọi thứ đã tốt hơn rất nhiều”.
Trong các buổi trò chuyện với sinh viên, PGS Dũng thường xuyên nhận được những câu hỏi rất đa dạng, từ băn khoăn về ngành học, cơ hội việc làm, áp lực điểm số cho đến nỗi lo bị trí tuệ nhân tạo thay thế. “Có vẻ đây không phải là ngành học tốt nhất?”, “Học ngành này ra trường có làm được nhiều nghề không?”, “Bao nhiêu điểm thì yên tâm tốt nghiệp?”, hay “Thầy có thấy ngành của mình sẽ bị AI thay thế không?” – mỗi câu hỏi là một tâm tư, một nỗi lo rất thật của sinh viên.
Từ trải nghiệm của mình, PGS Dũng thường gửi gắm hai thông điệp cốt lõi tới sinh viên. Thứ nhất, không có sự lựa chọn tốt nhất, chỉ có sự lựa chọn phù hợp nhất. Vì vậy, điều quan trọng là phải hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của bản thân để lựa chọn con đường đúng. Thứ hai, dù ngành nghề có thay đổi ra sao, nếu bạn đủ xuất sắc, quyền lựa chọn cuối cùng vẫn nằm trong tay bạn.
PGS Dũng giảng bài trên lớp. Ảnh: NVCC
Nói về bối cảnh công nghệ hiện nay, PGS Dũng cho rằng ngành Tài chính – Ngân hàng không thể đứng ngoài những biến động lớn. AI, fintech, siêu ứng dụng, an ninh mạng hay xu hướng phát triển liên ngành đều đang tạo ra những thay đổi căn bản. Tuy nhiên, theo thầy, thời đại thay đổi, không ai có thể đứng im và trong mỗi thách thức luôn tiềm ẩn những cơ hội mới.
Trong giảng dạy, thầy thường nhấn mạnh khái niệm “co-opetition” – sự kết hợp giữa cạnh tranh và hợp tác – để mô tả bản chất hai chiều của mối quan hệ trong ngành tài chính – ngân hàng hiện đại. Nếu không thích ứng, người lao động có thể bị đào thải. Nhưng nếu thích ứng tốt, những thay đổi ấy lại mở ra cơ hội mới. “Một nghề cho chín” vẫn là điều cần thiết nhưng trong bối cảnh hiện nay “hiểu thêm chín nghề” cũng đã trở thành một tiêu chuẩn của thời đại mới.
Gia đình luôn là điểm tựa quan trọng nhất
Để có được ngày hôm nay, PGS Dũng cho rằng, con đường nghề nghiệp của mình chịu ảnh hưởng sâu sắc từ truyền thống gia đình. Được biết, gia đình PGS Dũng có ba đời làm nhà giáo: từ ông bà, bố mẹ cho đến các bác trong nhà. Không chỉ bên nội, gia đình bên ngoại của PGS Dũng cũng có truyền thống ngành giáo dục.
Những ký ức tuổi thơ của thầy gắn liền với hình ảnh bố dạy Toán, mẹ dạy tiếng Anh. Không khí lớp học, không khí của một gia đình nhà giáo đã thấm vào thầy một cách lặng lẽ, tự nhiên như vậy.
Tuy nhiên, điều thầy học được nhiều nhất từ bố mẹ không phải là những lời dạy đạo đức hay những bài học khuôn mẫu mà là cách sống. Đó là sự chân thành, bình dị trong cách ứng xử với cuộc sống, với hàng xóm, với người thân và với con cháu. Từ đó, thầy nhận ra rằng sự chân thành chính là một trong những thước đo quan trọng nhất của con người.
PGS Dũng giảng bài về tài chính cho học sinh tại Trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, Hà Nội. Ảnh: NVCC
Theo PGS Dũng, thầy đang tiếp nối truyền thống gia đình theo một cách rất riêng. Mỗi người lựa chọn một con đường chuyên môn khác nhau nhưng điểm chung vẫn là nghề giáo và giá trị của sự chân thành. Đó cũng chính là điều thầy mong muốn truyền lại cho sinh viên, bên cạnh những kiến thức chuyên môn trên giảng đường.
Chia sẻ về ngày Tết, với thầy, đây là ngày luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Gia đình thầy giữ truyền thống sum vầy vào ngày đầu tiên của năm mới – ngày mà trẻ con háo hức nhất vì được nhận lì xì và cũng là ngày các em học cách “mừng tuổi” lại cho người lớn bằng chính số tiền tiết kiệm của mình.
Bên cạnh đó, gia đình nhỏ của PGS Dũng cũng đang dần xây dựng một “truyền thống” mới: trước Tết, cả nhà sẽ cùng nhau đi một chuyến du lịch ngắn ngày, rồi trở về, cùng nhau chuẩn bị đón năm mới. Với thầy, những khoảnh khắc sum vầy ấy không chỉ là nghỉ ngơi mà còn là cách gìn giữ và truyền lại những giá trị gia đình bền vững.
Ở vai trò người thầy hay người cha, PGS Dũng quan điểm rằng, gia đình luôn là điểm tựa quan trọng nhất – nơi nuôi dưỡng sự chân thành để thầy tiếp tục hành trình làm nghề giáo một cách tử tế, bền bỉ và trọn vẹn.
