Một nhà máy lọc dầu ở thành phố Linden (bang New Jersey, Mỹ) ngày 18-3 - Ảnh: AFP
Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch sáng 30-3 (giờ Việt Nam), giá dầu Brent đã tăng vọt hơn 3,71% lên đến 116,75 USD/thùng, hướng tới mức tăng theo tháng kỷ lục kể từ năm 2022. Cùng lúc, giá dầu WTI của Mỹ cũng tăng mạnh 3,4%, đạt 102,96 USD/thùng.
Đà tăng này diễn ra trong bối cảnh xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran đã bước sang tháng thứ 2, với phạm vi tấn công ngày càng mở rộng. Mới nhất, lực lượng Houthi tại Yemen tuyên bố đã phóng tên lửa đạn đạo vào các mục tiêu quân sự của Israel, đánh dấu lần đầu trực tiếp tham chiến để ủng hộ Iran và Hezbollah.
Đồng thời, phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump càng làm gia tăng căng thẳng khi ông được cho là đang cân nhắc việc kiểm soát nguồn dầu của Iran.
Theo đó, trong một cuộc phỏng vấn với báo Financial Times hôm 29-3, ông Trump cho biết phương án ưu tiên với Iran là "chiếm lấy dầu mỏ", tương tự cách Mỹ từng kiểm soát ngành dầu mỏ Venezuela.
Động thái này khiến thị trường lo ngại về khả năng Mỹ can dự sâu hơn, thậm chí tìm cách kiểm soát các cơ sở xuất khẩu chủ chốt của Iran, làm gia tăng lo ngại về rủi ro đối với dòng chảy năng lượng tại Trung Đông.
Ông Ed Yardeni, Chủ tịch Yardeni Research, nhận định thị trường toàn cầu đang phản ánh kịch bản giá dầu và lãi suất duy trì ở mức cao trong thời gian dài nếu xung đột kéo dài.
Đặc biệt, ông cảnh báo nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển dầu quan trọng bậc nhất thế giới - có thể khiến thị trường biến động mạnh hơn và làm gia tăng rủi ro suy thoái kinh tế toàn cầu.
Ông David Roche, chiến lược gia tại Quantum Strategy, cũng bổ sung rằng thị trường đang tính đến khả năng Mỹ có phản ứng cứng rắn hơn, bao gồm triển khai lực lượng trên bộ và kiểm soát đảo Kharg - nơi trung chuyển khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh kịch bản này có thể châm ngòi cho leo thang toàn diện, khi Iran nhiều khả năng sẽ đáp trả bằng cách tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu trong khu vực vùng Vịnh.
Thế giới nguy cơ thiếu 5 triệu thùng dầu/ngày
Không chỉ dừng ở Trung Đông, các tuyến cung ứng dầu toàn cầu cũng đối mặt rủi ro lan rộng. Điểm nghẽn Bab al-Mandeb (nơi lực lượng Houthi hoạt động) và đường ống Đông - Tây của Saudi Arabia đều được xem là các "điểm yếu" dễ bị tổn thương.
Ngay cả khi chuyển hướng vận chuyển qua kênh đào Suez, công suất cũng sẽ bị hạn chế đáng kể, có thể khiến thị trường thiếu hụt từ 4 - 5 triệu thùng dầu mỗi ngày.
Giới phân tích cảnh báo trong bối cảnh bất định còn lớn và xung đột chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục đối mặt với biến động mạnh trong thời gian tới.
