Các ngân hàng áp dụng nhiều hình thức gián tiếp để tạo áp lực đối với khách hàng như: gợi ý giảm lãi suất vay nếu khách hàng tham gia bảo hiểm, ưu tiên xử lý hồ sơ nhanh hơn đối với khách hàng mua bảo hiểm, tư vấn theo hướng việc tham gia bảo hiểm là điều kiện thuận lợi để được phê duyệt khoản vay; các hình thức giới thiệu sản phẩm bảo hiểm kèm theo khoản vay nhằm mục đích hưởng hoa hồng.
Bà Giang đề nghị cơ quan có thẩm quyền tăng cường thanh tra, kiểm tra và chấn chỉnh tình trạng ngân hàng gây sức ép buộc khách hàng vay vốn phải mua bảo hiểm;
Xem xét việc cấm các tổ chức tín dụng thực hiện hoạt động bán bảo hiểm đối với khách hàng vay vốn dưới mọi hình thức, kể cả hình thức giới thiệu sản phẩm và nhận hoa hồng bảo hiểm;
Rà soát các hợp đồng hợp tác, hợp đồng nguyên tắc giữa ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm nhằm ngăn chặn tình trạng lách quy định pháp luật, cạnh tranh không lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Về vấn đề này, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có ý kiến như sau:
Đối với kiến nghị tăng cường thanh tra, kiểm tra và chấn chỉnh tình trạng ngân hàng gây sức ép buộc khách hàng vay vốn phải mua bảo hiểm và kiến nghị rà soát các hợp đồng hợp tác, hợp đồng nguyên tắc giữa ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm nhằm ngăn chặn tình trạng lách các quy định pháp luật, cạnh tranh không lành mạnh và bảo vệ lợi ích người tiêu dùng:
Ngân hàng Nhà nước (Thanh tra Ngân hàng Nhà nước) ghi nhận và tiếp thu kiến nghị của bà về việc thanh tra, kiểm tra và chấn chỉnh tình trạng tổ chức tín dụng gây sức ép buộc khách hàng vay vốn mua bảo hiểm và rà soát các hợp đồng hợp tác, hợp đồng nguyên tắc giữa tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bảo hiểm.
Ngân hàng Nhà nước (Thanh tra Ngân hàng Nhà nước) sẽ nghiên cứu, rà soát, đánh giá sự cần thiết và các điều kiện theo quy định của pháp luật để xem xét đưa nội dung trên vào Kế hoạch thanh tra năm 2027 hoặc kiểm tra đột xuất khi có đầy đủ căn cứ.
Đối với kiến nghị xem xét việc cấm các tổ chức tín dụng thực hiện hoạt động bán bảo hiểm đối với các khách hàng vay vốn dưới mọi hình thức, kể cả hình thức giới thiệu sản phẩm và nhận hoa hồng:
Theo quy định tại khoản 5 Điều 15 Luật Các tổ chức tín dụng 2024 (đã sửa đổi, bổ sung) quy định về các hành vi bị nghiêm cấm: "5. Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, người quản lý, người điều hành, nhân viên của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức".
Điểm c khoản 3 Điều 53 Thông tư số 67/2023/TT-BTC ngày 02/11/2023 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn một số điều của Luật Kinh doanh bảo hiểm quy định: "Tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện hoạt động đại lý bảo hiểm không được tư vấn, giới thiệu, chào bán, thu xếp việc giao kết hợp đồng bảo hiểm liên kết đầu tư cho các khách hàng trong thời hạn 60 ngày trước và 60 ngày sau ngày giải ngân toàn bộ khoản vay".
Điểm d khoản 7 Điều 7 Nghị định số 340/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng:
"Phạt tiền từ 400.000.000 đồng đến 500.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
… d) Vi phạm quy định về gắn việc bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức theo quy định tại Luật Các tổ chức tín dụng".
Và áp dụng biện pháp pháp khắc phục hậu quả theo quy định tại điểm đ khoản 8 Điều 7: "Buộc thực hiện các biện pháp để chấm dứt hợp đồng và chịu toàn bộ chi phí, thiệt hại do chấm dứt hợp đồng cung ứng sản phẩm bảo hiểm trong trường hợp khách hàng có đề nghị chấm dứt hợp đồng đối với hành vi vi phạm quy định tại điểm d khoản 7 Điều này".
Theo đó, pháp luật đã có những quy định và chế tài cụ thể nhằm ngăn chặn tình trạng ép buộc khách hàng tham gia bảo hiểm trái quy định.
Đối với các trường hợp có căn cứ cho rằng tổ chức tín dụng có hành vi nêu trên, đề nghị bà cung cấp thông tin, tài liệu đến Ngân hàng Nhà nước hoặc Cục Quản lý giám sát bảo hiểm - Bộ Tài chính để xem xét, xử lý theo thẩm quyền nhằm bảo vệ quyền và lợi ích của người dân.
Bên cạnh đó, việc cấm tổ chức tín dụng thực hiện hoạt động bán bảo hiểm đối với các khách hàng vay vốn dưới mọi hình thức, kể cả hình thức giới thiệu sản phẩm và nhận hoa hồng có thể ảnh hưởng đến hoạt động phân phối bảo hiểm hợp pháp theo quy định của pháp luật, hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm bảo hiểm của khách hàng có nhu cầu chính đáng, đồng thời tác động đến quyền tự do kinh doanh của các chủ thể có liên quan. Do đó, kiến nghị này chưa đủ cơ sở thực hiện, Ngân hàng Nhà nước (Thanh tra Ngân hàng Nhà nước) sẽ tiếp tục nghiên cứu và đánh giá trong thời gian tới.
Ngân hàng Nhà nước trân trọng cảm ơn những ý kiến đóng góp và kiến nghị của bà Nguyễn Thị Hương Giang.
