Nợ công Mỹ đang tăng với tốc độ khiến cả phố Wall lẫn Washington phải lo ngại. Trong bối cảnh đó, Elon Musk - người giàu nhất thế giới và CEO Tesla - đã đưa ra một cảnh báo gây chấn động: Nước Mỹ “chắc chắn 1.000% sẽ vỡ nợ” nếu không có một bước nhảy vọt công nghệ mang tính cứu sinh.
Phát biểu trên podcast Dwarkesh, Musk không né tránh những con số lạnh lùng của tài khóa Mỹ. Theo ông, vấn đề không còn nằm ở chính trị hay ý chí cải cách, mà là giới hạn toán học: Khi chi phí nợ tăng nhanh hơn tăng trưởng kinh tế, mọi hệ thống đều đi đến điểm gãy.
Elon Musk cảnh báo Mỹ có nguy cơ “phá sản 1.000%” nếu không có can thiệp từ công nghệ (Ảnh: Getty).
Nợ công phình to và chiếc bẫy lãi suất
Theo dữ liệu của Bộ Tài chính Mỹ, nợ quốc gia hiện đã vượt 38.560 tỷ USD, mức cao kỷ lục trong lịch sử. Đáng lo hơn, con số này vẫn tiếp tục leo thang khi chi tiêu liên bang duy trì ở mức cao, trong khi nguồn thu không theo kịp.
Tuy nhiên, điểm mấu chốt trong lập luận của Elon Musk không nằm ở tổng nợ, mà ở chi phí trả lãi. Lần đầu tiên, tiền lãi mà chính phủ Mỹ phải chi mỗi năm đã vượt qua cả ngân sách quốc phòng, vốn đã tiệm cận mốc 1.000 tỷ USD.
Điều này tạo ra một nghịch lý nguy hiểm: Siêu cường quân sự số một thế giới đang phải chi nhiều tiền hơn để trả lãi cho chủ nợ so với việc duy trì sức mạnh quân đội. Theo Musk, đó là dấu hiệu cho thấy Mỹ đã bước vào vòng xoáy nợ - nơi chính phủ buộc phải vay mới để trả lãi cũ, khiến nợ tăng theo cấp số nhân.
“Nếu không có sự bùng nổ năng suất từ AI và robot, không có giải pháp toán học nào có thể xử lý khối nợ này”, Musk khẳng định. “Chúng ta chắc chắn 1.000% sẽ phá sản với tư cách một quốc gia”.
Mỹ sẽ không “vỡ nợ”, nhưng đồng USD sẽ mất giá?
Quan điểm của Musk nhận được sự đồng thuận từ Ray Dalio - nhà sáng lập quỹ đầu cơ Bridgewater Associates. Tuy nhiên, Dalio cho rằng Mỹ sẽ không vỡ nợ theo nghĩa truyền thống, tức là tuyên bố không trả nợ.
Kịch bản thực tế hơn là Cục Dự trữ Liên bang (Fed) sẽ tiếp tục in tiền để mua lại trái phiếu chính phủ, gián tiếp xử lý áp lực nợ. Hệ quả của lựa chọn này là đồng USD bị bào mòn sức mua theo thời gian.
Dalio từng chỉ ra rằng 100 USD ngày nay chỉ còn giá trị tương đương khoảng 12 USD của năm 1970. Đó không phải là cú sập tức thì, mà là sự mất giá âm thầm, khiến người nắm giữ tiền mặt trở thành bên chịu thiệt lớn nhất trong dài hạn.
Canh bạc AI - robot: Lối thoát duy nhất?
Trong bức tranh tài khóa u ám, Elon Musk tin rằng chỉ có một lực lượng đủ sức đảo ngược tình thế: AI và robot.
Theo phân tích của Finbold, việc Musk tham gia sáng lập Ban Hiệu suất Chính phủ (D.O.G.E) không đơn thuần nhằm cắt giảm chi tiêu hành chính. Mục tiêu sâu xa hơn là mua thời gian nhằm làm chậm tốc độ tích tụ nợ để nước Mỹ kịp bước vào kỷ nguyên năng suất mới.
Lập luận của Musk khá rõ ràng: Nếu AI và robot giúp năng suất lao động tăng vọt, GDP có thể tăng nhanh hơn nợ. Một số dự báo lạc quan cho rằng AI có thể đóng góp từ 1.800 đến 15.000 tỷ USD cho kinh tế toàn cầu vào năm 2030.
Tuy nhiên, đây là một canh bạc rủi ro. Các báo cáo tài chính gần đây cho thấy nhiều tập đoàn công nghệ đang chi hàng chục tỷ USD cho AI, trong khi doanh thu và lợi nhuận chưa tăng tương xứng. Nếu làn sóng AI không tạo ra giá trị kinh tế đủ nhanh, hoặc bị chững lại bởi rào cản công nghệ và pháp lý, nước Mỹ có thể không còn đủ thời gian.
Trong lúc đó, US Debt Clock vẫn chạy không ngừng, với nợ công tăng hơn 74.000 USD mỗi giây - một áp lực thời gian khổng lồ đối với nền kinh tế số một thế giới.
Giải pháp của Elon Musk là một canh bạc công nghệ rủi ro cao. Ông cho rằng Mỹ cần kéo dài thời gian trước khi phá sản để chờ AI và robot bùng nổ, tạo ra tăng trưởng vượt trội (Ảnh: Inc.).
Nhà đầu tư nên trú ẩn ở đâu?
Với nhà đầu tư cá nhân, câu hỏi lúc này không phải là liệu Mỹ có “vỡ nợ” hay không, mà là làm sao bảo vệ tài sản trong kịch bản đồng tiền mất giá. Các chuyên gia được Moneywise và Ainvest tổng hợp đều nhấn mạnh vai trò của tài sản thực và tài sản khan hiếm.
Vàng tiếp tục được coi là hầm trú ẩn hàng đầu. Ray Dalio cho rằng phần lớn nhà đầu tư đang nắm giữ quá ít vàng trong danh mục. Khác với tiền pháp định, vàng không thể bị in thêm và không phụ thuộc vào chính sách của bất kỳ quốc gia nào. Trong 12 tháng qua, giá vàng đã tăng hơn 70%. Thậm chí, Jamie Dimon - CEO JPMorgan - nhận định giá vàng có thể tiến tới mốc 10.000 USD/ounce nếu bất ổn tài khóa kéo dài.
Bất động sản tạo dòng tiền là kênh phòng thủ thứ hai. Trong môi trường lạm phát, giá trị tài sản thực thường tăng theo chi phí xây dựng, trong khi tiền thuê có xu hướng điều chỉnh tăng, giúp nhà đầu tư giữ sức mua. Xu hướng mới là đầu tư bất động sản chia nhỏ thông qua nền tảng công nghệ, cho phép nhà đầu tư tham gia với số vốn nhỏ mà vẫn hưởng lợi từ dòng tiền và tăng giá.
Nghệ thuật là loại tài sản thay thế thường bị bỏ quên nhưng có lịch sử giữ giá tốt. Dữ liệu cho thấy từ năm 1995, nghệ thuật đương đại có hiệu suất vượt trội so với chỉ số S&P 500. Với các nền tảng đầu tư hiện đại, việc sở hữu một phần tác phẩm của Picasso hay Banksy để đa dạng hóa danh mục đã trở nên khả thi hơn.
Dù phát ngôn “vỡ nợ 1.000%” của Elon Musk mang màu sắc kịch tính, nhưng thực tế về nợ công và chi phí lãi vay của Mỹ là điều không thể phủ nhận. Với phần còn lại của thế giới, đây không chỉ là câu chuyện của Washington, mà là lời nhắc về rủi ro tiền tệ toàn cầu.
Trong khi chờ xem AI có kịp trở thành “phao cứu sinh” hay không, việc chủ động phòng thủ danh mục bằng vàng, bất động sản tạo dòng tiền và tài sản thay thế vẫn là chiến lược hợp lý nhất. Không giúp làm giàu nhanh, nhưng đó có thể là chiếc áo giáp cần thiết trước những biến động ngày càng khó lường của kinh tế thế giới.
