Đó là nhận định của PGS, TS. Trần Thành Nam - Hiệu trưởng Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội - trước đoạn clip, hình ảnh quảng cáo nước rửa chén của nhãn hàng Sunlight vừa qua.
Nhiều nguy cơ
Ông Nam cho hay, trong cuộc sống thường nhật, trẻ em cũng có thể có những hành vi như lấy tay vét thức ăn hay liếm đĩa, nhưng thường là những hành vi không được người lớn khuyến khích. Nếu việc này được nhãn hàng chủ động dàn dựng, quay cận cảnh và phổ biến hình ảnh ấy như một điểm nhấn quảng cáo đại chúng thì sẽ có nhiều nguy cơ.
Hình ảnh chụp từ màn hình thông tin quảng cáo nước rửa chén của Sunlight.
Quảng cáo với các kỹ thuật truyền thông thúc đẩy hành vi bắt chước mạnh hơn; đặc biệt khi nó gắn với các bối cảnh vui vẻ, nhiều người xem, thương hiệu được người lớn tán thưởng và sử dụng, xem nó như một hành vi đáng yêu thay vì tuân thủ các nguyên tắc vệ sinh và lịch sự trong bữa ăn mà cha mẹ đang muốn hình thành ở con
Những thông điệp trong quảng cáo có thể đang đi ngược với những chuẩn mực ứng xử trên bàn ăn của phần lớn gia đình Việt Nam đang muốn dạy con như phải học cách chờ đợi, chia sẻ, sử dụng bát đũa, tôn trọng thức ăn. Quảng cáo có thể tạo ra những thông điệp nhầm lẫn giữa “ăn hết thức ăn để tôn trọng và tiết kiệm” thay vì “liếm sạch đĩa”. Đó là chưa kể có thể vẫn có những nguy cơ thiếu an toàn.
Quảng cáo nước rửa chén vẫn thuộc nhóm sản phẩm hóa chất gia dụng. Việc đặt miệng trẻ gần bề mặt đồ dùng trong một thông điệp thương mại về chất tẩy rửa có thể gây liên tưởng sai rằng chúng có thể đưa lên miệng sau khi rửa bằng hóa chất một cách an toàn.
Việc sử dụng những đứa trẻ trong quảng cáo với hành vi này có thể gây ra những hiệu ứng xấu cho chính đứa trẻ. Ví dụ, hình ảnh này được lưu lại, chế giễu hoặc đi kèm với những bình luận tiêu cực.
Ông Nam đặt câu hỏi: "Liệu phẩm giá của trẻ có được bảo vệ không, có thể làm trẻ xấu hổ về sau không?"
Nội dung sáng tạo quảng cáo cũng cần nâng tầm
Với thông điệp “giải phóng phụ nữ khỏi việc nhà”, theo ông Nam, với các sản phẩm của Sunlight có thể vô tình củng cố định kiến việc nhà rửa bát, giặt giũ vốn là trách nhiệm của phụ nữ. Sản phẩm chỉ giúp người phụ nữ làm phần việc của mình mà không để cho đàn ông bước vào chia sẻ công việc. Thông điệp có trách nhiệm hơn có thể là Sunlight giúp cả gia đình giảm thời gian làm việc nhà hoặc Sunlight giúp các thành viên trong gia đình có thêm thời gian chăm sóc, nghỉ ngơi và hỗ trợ lẫn nhau.
Thông điệp trên sản phẩm có dấu hiệu gây bất bình đẳng giới.
PGS, TS. Trần Thành Nam khẳng định, trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam, các quảng cáo hướng tới gia đình không nên chỉ là hình ảnh thương mại, khai thác sự chú ý mà cần phải truyền đi một bài học ngầm về hành vi, giới và văn hóa quan hệ gia đình.
Điều này yêu cầu những nhà sáng tạo nội dung quảng cáo cũng cần được nâng tầm để luôn có những thông điệp có ý nghĩa gửi gắm trong những sản phẩm của mình. Đó cũng là ranh giới để phân biệt sáng tạo có trách nhiệm và tư duy phản biện với việc sáng tạo gây chú ý phục vụ mục tiêu thương mại thuần túy.
Trong thư điện tử trả lời Tiền Phong, đại diện Sunlight xem đây như một sự cố đáng tiếc và xin lỗi. Đơn vị này còn thông tin thêm rằng, ghi nhận những ý kiến đóng góp từ dư luận và cầu thị sửa đổi ngay lập tức những hình ảnh, ngôn ngữ chưa phù hợp với thông điệp mà Sunlight mong muốn truyền tải. Vụ việc này là một bài học lớn đối với đội ngũ thực hiện dự án.
