Khi áp lực công việc trở thành trạng thái thường trực, và lo âu trở nên “bình thường hoá” trong cuộc sống hiện đại, đó là lúc người trẻ đang phải trả giá đắt bằng những nguy cơ sức khỏe ngày càng rõ rệt.
Khi căng thẳng trở thành trạng thái sống mặc định
Buổi sáng bắt đầu bằng hàng chục email chưa đọc, giữa ngày là những cuộc họp nối tiếp nhau và đêm xuống vẫn tiếp tục xử lý công việc trên điện thoại. Đó đang là nhịp sống quen thuộc của không ít người trẻ tại các đô thị lớn.
Áp lực công việc chưa bao giờ hiện diện mạnh mẽ như hiện nay. Sự cạnh tranh trong môi trường lao động, nỗi lo tài chính, giá nhà đất tăng cao, áp lực thăng tiến và cảm giác phải luôn kết nối khiến nhiều người gần như không có thời gian thực sự nghỉ ngơi. Trong bối cảnh đó, stress không còn là trạng thái nhất thời mà dần trở thành một phần của cuộc sống thường nhật.
Theo Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (American Heart Association), căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe tim mạch thông qua nhiều cơ chế khác nhau, từ việc làm tăng huyết áp, gia tăng phản ứng viêm trong cơ thể cho đến thúc đẩy các hành vi không lành mạnh như hút thuốc, ăn uống mất kiểm soát và thiếu vận động
Điều đáng lo ngại là nhiều người trẻ vẫn xem những dấu hiệu như mất ngủ, tim đập nhanh, đau tức ngực thoáng qua hay mệt mỏi kéo dài chỉ đơn giản là hậu quả của công việc bận rộn.
Một nghiên cứu tổng hợp đăng trên tạp chí PLOS ONE, phân tích dữ liệu của hơn 47.000 người lao động, cho thấy những người chịu áp lực công việc cao có khả năng hút thuốc nhiều hơn 14%, ít vận động hơn 34%, nguy cơ mắc đái tháo đường cao hơn 29% và nguy cơ béo phì cao hơn 12% so với nhóm còn lại
Những yếu tố này vốn đã được xem là "bộ tứ nguy hiểm" đối với sức khỏe tim mạch. Khi chúng xuất hiện cùng lúc trong một thời gian dài, nguy cơ tổn thương tim và mạch máu tăng lên đáng kể.
Trong khi stress thường gắn với những áp lực cụ thể trong công việc hoặc cuộc sống, rối loạn lo âu lại là một trạng thái tâm lý kéo dài và có phạm vi tác động rộng hơn, ảnh hưởng đến nhiều khía cạnh trong sinh hoạt và sức khỏe của mỗi cá nhân.
Người trẻ ngày nay không chỉ lo về công việc. Họ còn lo về tài chính, các mối quan hệ, tương lai nghề nghiệp, sự ổn định cuộc sống và thậm chí là áp lực phải thành công trước một độ tuổi nhất định. Sự phát triển của mạng xã hội khiến việc so sánh bản thân với người khác diễn ra liên tục, tạo ra cảm giác tụt lại phía sau dù thực tế có thể không phải như vậy.
Lo âu kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc mà còn tác động trực tiếp đến hoạt động sinh lý của cơ thể. Khi con người liên tục ở trong trạng thái cảnh giác và căng thẳng, cơ thể sẽ sản sinh nhiều hormone stress như cortisol và adrenaline. Những hormone này khiến nhịp tim tăng, huyết áp tăng và buộc hệ tim mạch phải hoạt động với cường độ cao hơn bình thường.
Theo một nghiên cứu được American Heart Association công bố, những người trẻ từ 18-34 tuổi có mức độ lo âu hoặc trầm cảm từ trung bình đến nặng thường có sức khỏe tim mạch kém hơn đáng kể so với nhóm không gặp các vấn đề tâm lý. Họ có tỷ lệ hút thuốc cao hơn, ít vận động hơn và dễ thừa cân hơn
Đồng quan điểm, ThS.BS Nguyễn Danh Quý, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch Bệnh viện Đại học Phenikaa cho biết stress không gây nhồi máu cơ tim ngay lập tức, nhưng những tác động sinh học của nó có thể tích tụ theo thời gian.
"Stress kéo dài thúc đẩy quá trình viêm thành mạch, gây rối loạn chức năng nội mạc mạch máu và đẩy nhanh quá trình xơ vữa động mạch. Đây là nền tảng dẫn đến nhiều bệnh lý tim mạch nghiêm trọng như bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim hay đột quỵ," bác sĩ Quý phân tích.
Điều này cho thấy mối liên hệ giữa sức khỏe tinh thần và sức khỏe tim mạch không chỉ mang tính lý thuyết. Những gì diễn ra trong tâm trí có thể để lại những tác động hữu hình đối với sức khỏe thể chất, đặc biệt là hệ tim mạch.
"Kẻ thù thầm lặng" của trái tim
Câu hỏi được đặt ra là: liệu áp lực công việc và lo âu có thực sự dẫn đến bệnh tim?
Các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy câu trả lời là có, nhưng không theo cách nhiều người vẫn nghĩ.
Stress hay lo âu không phải là nguyên nhân trực tiếp khiến một người đột ngột mắc bệnh tim mạch chỉ sau vài ngày hoặc vài tuần. Tuy nhiên, chúng hoạt động như những "kẻ thù thầm lặng", âm thầm làm gia tăng hàng loạt yếu tố nguy cơ trong nhiều năm.
Khi căng thẳng kéo dài, cơ thể luôn ở trong trạng thái "cảnh báo". Huyết áp tăng cao hơn bình thường, tim đập nhanh hơn, giấc ngủ suy giảm, hệ miễn dịch có thể xuất hiện các phản ứng viêm âm ỉ và lâu dài trong cơ thể.
Theo thời gian, những thay đổi này có thể góp phần làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy hình thành mảng xơ vữa và làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.
Những người chịu áp lực công việc kéo dài có nguy cơ mắc bệnh mạch vành cao hơn nhóm ít chịu áp lực. Hay nói cách khác, stress không phải nguyên nhân gây ra bệnh tim ngay lập tức.
Nó giống như việc mỗi ngày âm thầm tạo thêm một vết nứt nhỏ trên thành đập. Ban đầu không có gì xảy ra, nhưng theo thời gian, những tổn thương tích lũy có thể dẫn tới hậu quả nghiêm trọng.
Ở tuổi 20-30, nhiều người tin rằng mình còn quá trẻ để phải lo lắng về các bệnh lý tim mạch. Nhưng khoa học đang cho thấy điều ngược lại. Trái tim không chỉ bị ảnh hưởng bởi tuổi tác mà còn chịu tác động từ cách chúng ta sống, làm việc và đối diện với những áp lực mỗi ngày.
Và đôi khi, những vấn đề tim mạch xuất hiện ở tuổi trung niên không bắt nguồn từ một biến cố bất ngờ nào, mà là kết quả của nhiều năm sống trong căng thẳng, thiếu ngủ và áp lực công việc kéo dài./
