Băn khoăn
Năm 2025, những tổ hợp có môn tiếng Anh và môn Sinh có phổ điểm thấp nhất, vì đây là 2 môn được đánh giá khó trong tất cả các môn thi.
Thầy Nguyễn Thành Công, giáo viên dạy Sinh, Trường THPT Chuyên Đại học Sư phạm Hà Nội, nói rằng, đề thi môn Sinh học năm nay không phải không có chỗ để bàn. Trước hết là gánh nặng đọc hình ảnh trong phòng thi với thời gian 50 phút là không hề nhỏ.
Học sinh dù nắm chắc bản chất sinh học nhưng nếu kĩ năng đọc đồ thị chậm hoàn toàn có thể bị thiệt về mặt thời gian, chưa kể chất lượng in ấn hoặc photo đề ở một số hội đồng thi cũng ảnh hưởng trực tiếp đến việc nhìn nhận dữ liệu, như ở đồ thị II.2 vốn có mật độ dữ liệu khá dày.
Bên cạnh đó, độ phân hóa của đề thi đang bị dồn quá nhiều vào mảng di truyền và kĩ năng tính toán. Điều này vô tình khiến phổ điểm cao phụ thuộc mạnh mẽ vào một mạch nội dung duy nhất, phần nào tạo ra sự thiếu cân bằng nếu mục tiêu hướng tới là đánh giá năng lực sinh học một cách toàn diện.
Tuy nhiên, ở khía cạnh của người làm chuyên môn, thầy Công hoàn toàn hiểu được áp lực của người ra đề khi việc tạo ra các câu hỏi phân loại đỉnh cao ngoài nội dung di truyền là một bài toán rất khó.
Thêm vào đó, dù các ngữ cảnh ứng dụng trong đề được xây dựng khá hay nhưng một số câu vẫn nằm trong vùng quen thuộc của bộ môn Sinh học. Đề thi đã có những nỗ lực biến đổi kiến thức sang tình huống mới lạ như câu chọn lọc giới tính qua màu mỏ hay tiến hóa kháng thuốc, nhưng nhìn chung người học vẫn kì vọng cần có nhiều hơn nữa các dạng câu hỏi mang tính đột phá như vậy.
Từ thực tế của đề thi này, nếu rút ra hàm ý định hướng ôn tập cho các thí sinh thế hệ sau, đặc biệt là lứa học sinh sinh năm 2009 sẽ thi tốt nghiệp THPT năm 2027, thầy Công cho rằng cần phải ưu tiên tập trung vào bốn việc cốt lõi. Đầu tiên là phải rèn luyện kĩ năng đọc đồ thị và sơ đồ như một năng lực độc lập, tuyệt đối không làm bài theo kiểu đoán xu hướng của hình vẽ.
Tiếp theo, cần luyện tập kĩ logic chấm điểm của phần câu hỏi đúng/sai để tránh kịch bản mất điểm dây chuyền đầy đáng tiếc. Việc làm chủ các phép tính toán di truyền cùng quy tắc làm tròn cũng là bắt buộc, bởi đề thi hiện nay nhấn mạnh rất rõ yêu cầu không được làm tròn kết quả trung gian.
Cuối cùng, đừng bao giờ chủ quan bỏ qua các quy trình thực hành như co nguyên sinh, ô tiêu chuẩn, hay lưới và bậc dinh dưỡng, vì cấu trúc đề đang có xu hướng dành điểm thưởng cho những phần nội dung mang tính thực tiễn này.
“Tổng thể, đây vẫn là một đề thi tốt hơn năm trước, đi đúng định hướng đánh giá năng lực và có độ phân hóa rõ rệt, đáp ứng phù hợp vai trò vừa xét tốt nghiệp vừa làm cơ sở tin cậy cho các trường đại học tuyển sinh. Điều quan trọng nhất lúc này là học sinh cần phải làm quen dần với áp lực thời gian 50 phút để giải quyết một khối lượng kiến thức và kĩ năng lớn đến như vậy”, thầy Công nhìn nhận.
Thí sinh dự thi tốt nghiệp THPT 2026. Ảnh: DUY PHẠM
Số lượng thí sinh đăng kí dự thi môn Sinh năm nay tiếp tục giảm. Đây là thách thức không nhỏ đối với những ngành có tuyển sinh môn học này, đặc biệt trong bối cảnh nhiều trường đại học năm nay bổ sung tuyển sinh nhóm ngành sức khỏe.
Nhiều tổ hợp sẽ có phổ điểm tăng
Đề thi tăng tính phân hóa là điểm sáng lớn nhất của kì thi năm nay khi nghệ thuật ra đề được nâng tầm rõ rệt so với các năm trước. Nhìn tổng thể, độ khó của đa số các môn thi vẫn duy trì thế cân bằng so với năm ngoái, nhưng cách thức cài cắm ma trận câu hỏi đã tinh tế hơn rất nhiều.
Các chuyên gia đưa ra nhận định chung đối với nhóm môn cốt lõi gồm Toán, Ngữ văn và tiếng Anh, đề thi được thiết kế dễ thở hơn khi mức độ thử thách trực diện giảm khoảng 20%. Sự điều chỉnh này tạo tâm lí thoải mái, hứng khởi cho cả thí sinh lẫn phụ huynh ngay tại trường thi. Tuy nhiên, đề không hề mất đi độ sắc khi tính phân hóa đậm nét vẫn được lồng ghép khéo léo ở nhóm câu hỏi vận dụng cao.
Ở nhóm môn khoa học xã hội như Lịch sử, Địa lí và Giáo dục công dân, dù đề thi có phần nhỉnh hơn về độ khó, nhưng nhờ năng lực thích ứng và tư duy vận dụng của học sinh đã được nâng cao, phổ điểm thực tế ghi nhận mức tương đương, thậm chí có phần nhỉnh hơn năm trước.
Ở nhóm môn khoa học tự nhiên bao gồm Vật lí, Hóa học và Sinh học có độ khó giữ mức ngang ngửa năm ngoái nhưng biên độ phân hóa giữa các dải điểm được nới rộng một cách khoa học. Sự chuyển biến tổng hòa này là minh chứng cho thấy ban ra đề đã tối ưu hóa công tác xây dựng ma trận kiến thức, giúp đề thi vừa mang tính đại chúng, vừa là thước đo chuẩn xác cho năng lực học sinh.
Về dự báo điểm chuẩn, theo các chuyên gia, thực tế sẽ không tăng đột biến bởi chỉ tiêu các trường tăng lên nên dù phổ điểm có tăng thì điểm chuẩn so với năm trước vẫn giữ ổn định.
Với phổ điểm có xu hướng tịnh tiến về phía dải điểm cao, phổ điểm năm nay dự báo sẽ tăng đồng loạt ở hầu hết các tổ hợp xét tuyển truyền thống. Trong đó, tổ hợp D01 gồm ba môn Toán, Ngữ văn, tiếng Anh và tổ hợp A01 gồm Toán, Vật lí, tiếng Anh được dự báo sẽ tăng mạnh nhất với mức tăng khoảng 2,0 điểm.
Điểm chuẩn đối với tổ hợp C00 xét tuyển bằng các môn Ngữ văn, Lịch sử, Địa lí cũng sẽ ghi nhận mức tăng đáng kể, dao động từ 1,5 đến 2,0 điểm. Tổ hợp A00 gồm Toán, Vật lí, Hóa học, phổ điểm có thể nhích lên khoảng 1,0 điểm. Trong khi đó, tổ hợp B00 gồm Toán, Hóa học, Sinh học dự kiến chỉ tăng nhẹ ở mức khoảng 0,5 điểm.
Do nhóm môn khoa học xã hội tăng nhẹ cả về chất lượng bài làm lẫn độ phân hóa, phổ điểm khối ngành này nhìn chung sẽ tăng khoảng 1,0 điểm. Sự bứt phá mạnh mẽ nhất thuộc về các tổ hợp có sự xuất hiện của bộ ba Toán, Ngữ văn và tiếng Anh nhờ mức độ giảm áp lực đề thi trực diện, mở đường cho những cơn mưa điểm giỏi nhưng vẫn tách biệt rõ ràng nhóm thí sinh có năng lực thực sự xuất sắc.
