Cú hích từ các "siêu dự án"
Sáng 19.12.2025, chuyến bay chở khách đầu tiên của Vietnam Airlines trên tàu bay Boeing 787 Dreamliner mang số hiệu VN1 đã hạ cánh xuống sân bay Long Thành. Là một trong những hành khách đặc biệt trên chuyến bay đầu tiên "xông đất" Long Thành, nụ cười nở trên môi Phó thủ tướng thường trực Nguyễn Hòa Bình. Ngay trước chuyến bay, ông cũng đã cắt băng khánh thành dự án nhà ga T2 mở rộng sân bay Nội Bài.
Nói như ông Vũ Thế Phiệt, Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Cảng hàng không VN (ACV), "mỗi mét đường băng, mỗi nhà ga chứa đựng mồ hôi, công sức và niềm tự hào của biết bao con người". Những chuyến bay đầu tiên tới Long Thành vì thế cũng mang theo khát vọng, niềm tin và ý chí vươn lên sau hành trình dài đầy nỗ lực và thử thách. Chỉ cách đây 3 năm, ít ai hình dung vùng đất bạt ngàn cao su còn tung bụi đỏ mù mịt sẽ có cú chuyển mình lịch sử, trở thành một trong những sân bay hiện đại và quy mô nhất VN.
Cao tốc được thi công xuyên đêm
ẢNH: HỒNG LIÊN
Nhà máy Intel tại Khu công nghệ cao TP.HCM
ẢNH: KHƯƠNG NHA
Ở phía bắc, "tiếp sức" cho sân bay Nội Bài, sân bay quốc tế Gia Bình cũng đang được triển khai nhanh chóng. Dự án được kỳ vọng sẽ trở thành sân bay quốc tế "xanh, thông minh" 5 sao đầu tiên, thuộc nhóm 10 sân bay 5 sao hàng đầu thế giới. Để kết nối với thủ đô Hà Nội, tuyến đường từ sân bay Gia Bình về Hà Nội dài 41,3 km với tổng mức đầu tư lên đến khoảng 83.000 tỉ đồng, cũng đã được khởi công để kịp về đích khai thác cùng sân bay vào năm 2027.
Với hàng trăm người dân thức dậy từ sáng sớm để chờ đón thời khắc thông xe dự án cao tốc Cần Thơ - Cà Mau, không chỉ là niềm vui sau nhiều năm chờ đợi cao tốc về miền Tây, mà còn mở ra tương lai phát triển mới khi giao thương về TP.HCM thuận lợi hơn rất nhiều. Và hàng triệu người dân trên mọi miền cả nước có lẽ đều có chung niềm phấn khởi và tự hào trước sự đổi thay nhanh chóng của hạ tầng đất nước.
Hạ tầng đột phá là một trong những điểm sáng nổi bật của nhiệm kỳ 2021 - 2025, đặc biệt là hoàn thành vượt chỉ tiêu 3.000 km cao tốc mà Nghị quyết của Đại hội Đảng XIII đã đặt ra. Chia sẻ với cán bộ ngành xây dựng, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính kể rằng đầu nhiệm kỳ, ông Nguyễn Văn Thể (Bộ trưởng GTVT thời kỳ đó) đã nói: "Rất khó khăn, tiền chưa nhìn thấy đâu, 20 năm trước đó mới thực hiện được 900 km cao tốc". Thế nhưng chỉ trong 5 năm chúng ta đã làm được 2.000 km cao tốc, tức là gấp 2 lần công việc của 20 năm trước. "Tết này có điều kiện nên đi từ Cao Bằng đến Cà Mau bằng xe ô tô, thưởng thức thành quả chúng ta làm được. Đây là ước mơ từ bao lâu của tôi, có một đường cao tốc thông suốt từ Cao Bằng đến Cà Mau", Thủ tướng chia sẻ.
Chỉ riêng năm 2025, cả nước đã hoàn thành 1.491 km đường cao tốc, 456 km quốc lộ và 251 km đường ven biển. Ngành giao thông cũng tiếp tục triển khai các tuyến cao tốc Cà Mau - Cái Nước, các tuyến trục ngang như Tân Phú - Bảo Lộc, Quy Nhơn - Pleiku và tuyến giao thông Đất Mũi - Cảng Hòn Khoai.
Ông Phạm Văn Khôi, Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty Phương Thành - doanh nghiệp từng tham gia 4 dự án cao tốc Bắc - Nam, cho hay có những thời điểm bị bủa vây bởi hàng loạt khó khăn. Lớn nhất là khó khăn địa hình, địa chất, đặc biệt là thiếu vật liệu cát đắp tại gói thầu 25 km thuộc dự án Vũng Áng - Bùng. Để kịp tiến độ, nhà thầu buộc phải chuyển phương án từ sử dụng giếng cát sang sử dụng đất, chấp nhận phát sinh 40 tỉ đồng chi phí chênh lệch. Nhờ đó, gói thầu hoàn thành sớm tiến độ 6 tháng.
"Ăn, ngủ" với các dự án, ông Lê Quyết Tiến, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây dựng), chia sẻ từng "nằm" ở công trường cả tháng trời. Các phó cục trưởng, chuyên viên cũng thường xuyên bám sát công trường, ăn nghỉ cùng anh em công nhân. "Có những đêm, Ban Quản lý dự án Mỹ Thuận phải huy động đoàn thanh niên, hội phụ nữ đi phát bánh mì cho anh em công nhân. Mọi người chia sẻ từng chiếc bánh mì, gói xôi trong lúc chờ đổ bê tông nhựa. Có người nằm ngay vệ đường, tranh thủ chợp mắt. Có những công nhân lái máy quanh năm suốt tháng ở công trường, tết lễ không về, làn da cháy sạm", ông Tiến kể lại. Tinh thần "vượt nắng, thắng mưa" đã giúp những dự án cao tốc lần lượt vượt khó, về đích đúng tiến độ, thậm chí sớm hơn 3 - 6 tháng.
Theo PGS-TS Trần Chủng, Chủ tịch Hiệp hội Các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (VARSI), hệ thống giao thông huyết mạch, xuyên suốt cả nước với hàng nghìn ki lô mét đường bộ cao tốc được hoàn thiện đang tạo ra động lực rất quan trọng cho phát triển kinh tế của cả nước, tạo luồng hàng hóa lưu thông, kết nối các vùng miền. Từ đó, kích hoạt tiềm năng phát triển kinh tế của các địa phương, nhất là ở miền núi như Cao Bằng đến vùng sâu, vùng xa như Cà Mau hay các tỉnh Tây nguyên.
Những công trình với tầm nhìn vượt thời đại
5 năm qua, đầu tư công dồn tới 80% nguồn lực vào hạ tầng - đây là nguồn "vốn mồi" cần thiết để có những đột phá quan trọng, hoàn thành nhiều dự án mang tính chiến lược, nhất là trục "xương sống" cao tốc Bắc - Nam. Giai đoạn tới, áp lực cho nguồn vốn công sẽ giảm dần nhờ sự tham gia của nhiều nhà đầu tư tư nhân lớn. Tính riêng 564 dự án, công trình khởi công, khánh thành trong năm 2025 với tổng mức đầu tư trên 5,14 triệu tỉ đồng, thì nguồn vốn tư nhân đã chiếm tới 3,84 triệu tỉ (74,6%) và nguồn vốn nhà nước 1,3 triệu tỉ, chiếm 25,4%.
Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, 5 năm tới hàng loạt dự án sẽ tiếp tục được triển khai như phấn đấu mục tiêu 5.000 km đường bộ cao tốc và hoàn thành tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng vào năm 2030; phát triển các cảng biển, cảng hàng không lớn, tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đường sắt đô thị ở Hà Nội, TP.HCM, các tuyến đường sắt địa phương và các cảng biển trung chuyển quốc tế; xây dựng nhà máy điện khí, điện gió, điện hạt nhân với quy mô phù hợp, công nghệ tiên tiến an toàn…
Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh
ẢNH: HỒNG LIÊN
Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh
ẢNH: HỒNG LIÊN
Đặc biệt, các dự án đã đặt những viên gạch đầu tiên trong tương lai gần, với tầm nhìn vượt thời đại, như siêu dự án sân bay Gia Bình; các công trình "vươn ra biển lớn" như cảng Hòn Khoai, khu đô thị Cần Giờ. Hay các dự án đường sắt đô thị, kết nối quốc tế, chuẩn bị xây dựng đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; triển khai các dự án tầm nhìn thế kỷ như Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, Làng thể thao Olympic; nhà máy sản xuất ray đường sắt và thép đặc biệt, các dự án phục vụ APEC năm 2027 tại Phú Quốc…
Đây không chỉ là các công trình hạ tầng đơn thuần, mà còn đi trước một bước, mở đường cho dòng chảy đầu tư, thương mại và đổi mới sáng tạo, biến Việt Nam thành trung tâm tài chính, thương mại hàng đầu khu vực trong tương lai.
"Hạ tầng cứng" và "hạ tầng mềm"
Nếu kết cấu hạ tầng là "hạ tầng cứng" thì hạ tầng số là "hạ tầng mềm" để tạo đột phá quan trọng cho kinh tế Việt Nam bước vào kỷ nguyên mới. Theo Thủ tướng Phạm Minh Chính, thực tiễn đã chứng minh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh rất phù hợp với phẩm chất, năng lực của con người Việt Nam - thông minh, có tư duy đổi mới sáng tạo, cần cù, ham học hỏi và có khả năng trưởng thành, lớn mạnh với "tinh thần Thánh Gióng".
Hạ tầng số đã có bước tiến cả về năng lực, công nghệ và chất lượng: các nhà mạng đã lắp đặt gần 24.000 trạm 5G, phủ sóng hầu hết các đô thị, đạt tỷ lệ 58,9% dân số cả nước. Tốc độ internet di động tăng 50 bậc, năm 2025 lọt vào top 20 thế giới, vượt qua nhiều quốc gia phát triển. Đến nay, chúng ta đã đưa vào khai thác 3 tuyến cáp quang biển và trên đất liền, tăng năng lực kết nối quốc tế lên gấp hơn 2 lần so với cuối năm 2020…
Kinh tế số cũng phát triển mạnh mẽ, ngày càng khẳng định vai trò là một động lực tăng trưởng mới quan trọng, đóng góp khoảng 17% GDP cả nước. Số lượng doanh nghiệp công nghệ số tăng nhanh từ 58.000 doanh nghiệp năm 2020 lên 80.000 vào năm 2025. Thương mại điện tử bứt phá ngoạn mục, ước đạt 36 tỉ USD năm 2025, tăng 3 lần so với năm 2020, tăng trưởng 22 - 25%/năm, cao nhất khu vực.
Công nhân sản xuất linh kiện điện tử tại KCN Thăng Long (Hà Nội)
ẢNH: GIA HÂN
Các đại dự án hạ tầng từ đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, sân bay Long Thành giai đoạn 2, sân bay Gia Bình…, tạo đà cho hạ tầng tiếp tục bứt tốc trong nhiệm kỳ tới
ẢNH: PHÁT TIẾN TẠO BẰNG AI, ACV, VGP
Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định phát triển KH-CN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những khâu đột phá quan trọng nhằm tạo bước chuyển mạnh mẽ về năng suất, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế số. Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị cũng tiếp tục nhấn mạnh phát triển hạ tầng công nghệ số hiện đại, làm chủ công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, internet vạn vật, dữ liệu lớn, bán dẫn…
Đơn cử như lĩnh vực bán dẫn, Việt Nam đang đứng trước cơ hội vàng để không chỉ là điểm đến hấp dẫn mà còn tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị ngành công nghiệp bán dẫn quốc tế. Trong những năm gần đây, Việt Nam đã liên tục hoàn thiện khung chính sách, từ Nghị quyết 57 đến luật KH-CN và đổi mới sáng tạo, luật Công nghiệp công nghệ số, hướng tới mục tiêu trở thành trung tâm nhân lực bán dẫn toàn cầu vào năm 2030.
Trên thực tế, những lợi thế tự nhiên và sự cởi mở về chính sách đã khiến các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như NVIDIA, Qualcomm… quyết định chọn Việt Nam là cứ điểm chiến lược để nghiên cứu, phát triển chip bán dẫn, xây dựng nhà máy và mở rộng chuỗi cung ứng. Riêng tập đoàn Intel của Mỹ đến nay đã đầu tư hơn 4 tỉ USD vào Khu công nghệ cao TP.HCM để sản xuất bộ phận xử lý diễn toán trung khu (CPU) của máy tính. Hiện tại Intel chiếm tới 70% thị phần thế giới về ngành này và khoảng 50% sản lượng của Intel được lắp ráp, đóng gói, kiểm thử tại Việt Nam.
Báo cáo về tương lai bán dẫn của Việt Nam phát hành năm 2025, Ngân hàng Thế giới (WB) cho rằng Việt Nam đang ở vị trí trung tâm của cụm bán dẫn toàn cầu, song cần gấp rút đào tạo nhân lực bán dẫn nếu không muốn đánh mất cơ hội. Tình trạng thiếu hụt nhân lực bán dẫn toàn cầu, ước tính lên đến hàng chục hoặc hàng trăm nghìn người vào năm 2030, cho thấy chỉ xây dựng nhà máy hoặc ưu đãi thuế là chưa đủ. Để không "lỡ đà" trong cuộc chạy đua này, Việt Nam đang triển khai chương trình đào tạo 50.000 nhân lực trình độ đại học trở lên cho ngành bán dẫn tới năm 2030.
FPT, Viettel và nhiều doanh nghiệp công nghệ đã tham gia đường đua đào tạo nhân lực bán dẫn. Viettel đã phối hợp với Trường ĐH Khoa học tự nhiên (ĐHQG Hà Nội) đào tạo kỹ sư chế tạo chip bán dẫn - chuẩn bị nguồn lực vận hành nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam. Chia sẻ với các sinh viên, ông Nguyễn Vũ Hà, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Viettel, cho biết việc xây dựng nhà máy bán dẫn đầu tiên không chỉ là một dự án công nghệ mà còn là khát vọng của quốc gia trong hành trình làm chủ công nghệ lõi. Đề án nhà máy bán dẫn đầu tiên này được kỳ vọng sẽ giúp Việt Nam thu hẹp khoảng cách từ phòng thí nghiệm đến thực tế, biến nghiên cứu thành đóng góp hữu hình cho đất nước. WB lưu ý việc hành động quyết đoán ngay bây giờ sẽ quyết định liệu Việt Nam có tham gia định hình - hay chỉ đứng ngoài quan sát tương lai của ngành công nghiệp công nghệ cao này.
Theo các chuyên gia, Việt Nam đã từng vượt qua nhiều "cơn gió ngược" của kinh tế thế giới để vươn lên, duy trì đà tăng trưởng cao. Từ một "ngôi sao đang lên của châu Á", thế giới đang nhìn vào Việt Nam như ví dụ điển hình về thành công trong đổi mới và cải cách. Chọn đúng hướng đi, quyết tâm vượt khó, đột phá cả "hạ tầng cứng" và "hạ tầng mềm" là con đường ngắn nhất để Việt Nam thực sự vươn mình thành con rồng của châu Á trong tương lai gần.
