Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. (Ảnh: Nguyễn Ngọc).
Tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số sáng ngày 25/6 tại Hà Nội, bà Đỗ Thị Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam cho biết trong những tháng đầu năm, các doanh nghiệp sản xuất máy tính, máy chủ, linh kiện điện tử, bảng mạch PCB và mô-đun điện tử ghi nhận mức tăng đơn hàng từ 15-30% so với cùng kỳ năm trước.
Nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng đến quý III và một phần quý IV. Các đơn hàng liên quan đến AI server, Data Center, AI PC và thiết bị mạng tăng trưởng mạnh. Doanh nghiệp tham gia vào chuỗi cung ứng của các hãng công nghệ lớn như Samsung, Apple, LG tiếp tục duy trì công suất sản xuất cao.
Theo bà Hương, những diễn biến này phản ánh xu hướng mở rộng đầu tư và sản xuất của ngành điện tử. Ngành tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, đặc biệt ở các lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao như máy chủ AI, thiết bị trung tâm dữ liệu, linh kiện điện tử hiệu năng cao, thiết bị điện tử thông minh và công nghệ bán dẫn.
“Đây được xem là nền tảng quan trọng để ngành điện tử tiếp tục đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số của Việt Nam trong năm 2026”, bà Hương nêu rõ.
Về triển vọng, Hiệp hội nhận định nhu cầu thị trường thế giới sẽ tiếp tục cải thiện nhờ nhu cầu mua sắm cuối năm tại Mỹ và châu Âu, làn sóng đầu tư vào AI, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu trên toàn cầu, cùng xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng theo chiến lược "China Plus One".
Trong bối cảnh đó, Việt Nam tiếp tục được đánh giá là điểm đến phù hợp cho các hoạt động dịch chuyển sản xuất.
“Xuất khẩu điện thoại và linh kiện cả năm 2026 có thể đạt từ 68,7-72 tỷ USD; xuất khẩu máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tiếp tục tăng trưởng khoảng 25%; đồng thời tổng kim ngạch xuất khẩu điện tử cả năm được kỳ vọng tăng từ 15-20% so với năm 2025”, bà Hương dự báo.
Chi phí sản xuất tăng chi phí
Mặc dù triển vọng tăng trưởng của ngành điện tử được đánh giá tích cực, theo bà Hương, cộng đồng doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Cụ thể, nguồn nguyên liệu hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc, Hàn Quốc và Đài Loan. Tỷ lệ nội địa hóa ở nhiều phân ngành còn thấp, nhất là đối với linh kiện điện tử công nghệ cao và vật liệu bán dẫn.
Áp lực chi phí cũng gia tăng khi giá nhiều loại linh kiện tiếp tục tăng mạnh do nhu cầu AI toàn cầu bùng nổ. Các sản phẩm như chip, DRAM, NAND Flash và nhiều linh kiện công nghệ cao khác đều tăng giá, ảnh hưởng đến nguồn cung và làm tăng chi phí sản xuất.
Cạnh tranh thu hút đầu tư trong khu vực ngày càng gay gắt. Việt Nam phải cạnh tranh với Ấn Độ, Indonesia, Malaysia và Mexico - những quốc gia có quy mô lao động lớn, chuỗi cung ứng phát triển và đang áp dụng nhiều chính sách ưu đãi cho ngành điện tử, bán dẫn. Điều này tạo sức ép đáng kể trong thu hút các dự án công nghệ cao.
Một điểm nghẽn khác là tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao. Nhiều doanh nghiệp đang thiếu kỹ sư trong các lĩnh vực thiết kế điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và tự động hóa sản xuất thông minh. Chi phí logistics và hạ tầng công nghiệp tiếp tục tăng. Giá cước vận tải biển biến động mạnh khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong kiểm soát chi phí, trong khi khả năng đàm phán còn hạn chế.
“Chi phí vận tải biển tăng rất cao và gần như chúng tôi không có cơ hội đàm phán”, bà Hương nêu rõ.
Bà Đỗ Thị Hương, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp Điện tử Việt Nam. (Ảnh: Nguyễn Ngọc).
Về kiến nghị, theo bà Hương đề xuất hỗ trợ doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng nhà máy thông minh và ứng dụng AI vào sản xuất; tăng cường xúc tiến thương mại, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và giảm phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống.
Cùng với đó là thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ lớn như Samsung, Apple, Intel, Nvidia và Foxconn.
Về dài hạn, Hiệp hội kiến nghị sớm ban hành Chiến lược phát triển ngành công nghiệp điện tử Việt Nam giai đoạn 2026-2035; hoàn thiện các cơ chế ưu đãi cho lĩnh vực điện tử, bán dẫn, AI và trung tâm dữ liệu; đẩy nhanh Chương trình phát triển công nghiệp bán dẫn quốc gia. Đồng thời, có chính sách ưu đãi về tín dụng và thuế cho doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ và R&D.
Đối với Bộ Công Thương, Hiệp hội đề xuất tiếp tục đẩy mạnh xúc tiến thương mại tại các thị trường trọng điểm. Cùng với đó là hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các FTA thế hệ mới. Bộ cũng cần tăng cường cung cấp thông tin cảnh báo sớm về phòng vệ thương mại và hàng rào kỹ thuật và xây dựng cơ sở dữ liệu kết nối doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước.
"Đối với các bộ, ngành liên quan, Hiệp hội kiến nghị tăng cường đào tạo nhân lực cho lĩnh vực điện tử, bán dẫn và AI. Cần hỗ trợ hình thành các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và chứng nhận sản phẩm điện tử đạt chuẩn quốc tế", bà Hương nêu rõ.
