Chi phí vốn bào mòn sức chống chịu
Khi lãi suất huy động tăng cao khiến lãi suất cho vay tiếp tục duy trì ở mức cao, tạo thêm áp lực lên hoạt động của DN. Hiện nay, lãi suất vay ngân hàng dao động từ 5,5 - 23%/năm tùy theo hình thức. Trong đó, lãi suất vay thế chấp tại các ngân hàng lớn phổ biến 7-9,5%/năm, một số ngân hàng thương mại cổ phần áp dụng mức 10-12%/năm. Với các khoản vay trung và dài hạn, lãi suất thường ở mức 8,5-11%/năm, còn vay tín chấp phổ biến từ 8,5-24%/năm.
Lãi suất vay vẫn neo cao khiến nhiều DN chưa dám mạnh dạn mở rộng sản xuất, kinh doanh
Tại buổi đối thoại giữa DN với chính quyền TPHCM về lĩnh vực ngân hàng vừa qua tại TPHCM , ông Nguyễn Văn Hùng - đại diện Công ty CP Hasa Bio Foods - cho biết, DN được thành lập từ tháng 5/2025, liên kết với nông hộ sản xuất lúa hữu cơ để chế biến bún, phở, bánh tráng. Hiện khoảng 70% sản lượng được xuất khẩu, 30% tiêu thụ trong nước. Năm 2025, doanh thu đạt gần 2 triệu USD và dự kiến tăng gấp đôi trong năm 2026 khi mở rộng sản xuất.
Dù hoạt động có lãi và triển vọng tăng trưởng tích cực, Hasa Bio Foods vẫn gặp khó khi tiếp cận tín dụng. Theo ông Hùng, ngân hàng yêu cầu báo cáo tài chính ba năm trong khi DN mới hoạt động được một năm, buộc phải sử dụng nguồn vốn lưu động ngắn hạn với mức lãi suất khá cao. “Chúng tôi mong muốn được tiếp cận các chương trình tín dụng ưu đãi dành cho DN xuất khẩu và DN xanh”, ông Hùng nói.
Không chỉ Hasa Bio Foods, nhiều DN cũng chịu áp lực lớn từ chi phí vốn. Giám đốc một công ty may mặc ở xã Hưng Long cho biết, đơn vị đang vay khoảng 20 tỷ đồng để đầu tư máy móc, sửa chữa nhà xưởng với lãi suất 10,4%/năm. Tuy nhiên, đến kỳ tái cấp vốn, lãi suất tăng lên 15%/năm khiến DN phải tính toán lại quy mô hoạt động nhằm hạn chế rủi ro tài chính .
Để tiếp cận vốn ngân hàng, DN vẫn cần có tài sản thế chấp.
Đại diện Công ty CP Đầu tư Xây dựng Bcons cũng cho biết, đang vay vốn với lãi suất 14-15%/năm. Chi phí tài chính tăng cao không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả sản xuất, kinh doanh mà còn hạn chế khả năng triển khai các dự án mới.
Theo ông Trương Chí Thiện - Tổng Giám đốc Công ty CP Thực phẩm Vĩnh Thành Đạt - mặt bằng lãi suất cho vay năm 2026 đã tăng đáng kể so với năm trước, trong khi nhiều ngân hàng gần chạm hạn mức tăng trưởng tín dụng khiến việc tiếp cận vốn của DN càng khó hơn. Nguồn vốn bị thu hẹp ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như kế hoạch đầu tư mở rộng trong bối cảnh nhu cầu thị trường đang từng bước phục hồi.
Ông Nguyễn Ngọc Hòa - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TPHCM - nhìn nhận, một trong những rào cản lớn nhất của DN nhỏ và vừa hiện nay vẫn là khả năng tiếp cận vốn. Trong khi thị trường vốn chưa phát triển tương xứng để trở thành kênh huy động hiệu quả, phần lớn DN vẫn phải phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng.
Nỗ lực khơi thông dòng vốn
Trước những khó khăn của cộng đồng DN, ngành ngân hàng đang triển khai nhiều giải pháp nhằm mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng.
Trao đổi với PV Tiền Phong , ông Nguyễn Đức Lệnh - Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2 (phụ trách TPHCM và Đồng Nai) - cho biết, trong nửa đầu năm nay, dòng vốn tín dụng tiếp tục tập trung mạnh mẽ vào khu vực sản xuất kinh doanh , đặc biệt là nhóm ba động lực tăng trưởng chính của nền kinh tế bao gồm xuất khẩu, đầu tư và tiêu dùng.
Ngành ngân hàng có nhiều gói tín dụng ưu đãi dành cho các lĩnh vực trọng điểm.
Đối với phân khúc DN nhỏ và vừa, dư nợ cho vay đã đạt 156.000 tỷ đồng, tăng 4,5% so với cuối năm 2025. Sự tăng trưởng này phản ánh khả năng tiếp cận vốn rất thuận lợi của các DN nhỏ và vừa cùng các hộ kinh doanh trên địa bàn.
“Hộ kinh doanh và DN nhỏ thuộc năm nhóm lĩnh vực ưu tiên đang được vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam với lãi suất trần không quá 4%/năm. Bên cạnh đó, các ngân hàng hỗ trợ DN ứng dụng phần mềm quản lý doanh thu, thực hiện kê khai thuế và chế độ kế toán nhằm minh bạch dòng tiền. Đây là cơ sở quan trọng để các tổ chức tín dụng nâng cao chất lượng thẩm định, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận vốn cho khách hàng” - ông Lệnh cho biết.
Hiện ngành ngân hàng cũng triển khai nhiều gói tín dụng ưu đãi dành cho các lĩnh vực trọng điểm. Trong đó có gói 185.000 tỷ đồng dành cho lâm nghiệp và thủy sản với lãi suất thấp hơn thông thường từ 1-2%/năm; gói 145.000 tỷ đồng hỗ trợ phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân và cải tạo chung cư cũ; gói 500.000 tỷ đồng phục vụ đầu tư hạ tầng và chuyển đổi số với lãi suất ưu đãi thấp hơn từ 1-1,5%/năm. TPHCM cũng tiếp tục triển khai chương trình bình ổn thị trường nhằm tạo điều kiện để DN sản xuất, kinh doanh lương thực, thực phẩm thiết yếu tiếp cận nguồn vốn ưu đãi .
Theo lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 2, với các khoản vay tín chấp, DN vẫn phải chứng minh phương án sản xuất, kinh doanh khả thi, dòng tiền ổn định và năng lực tài chính đáp ứng yêu cầu. Việc không có tài sản bảo đảm không đồng nghĩa các điều kiện vay được nới lỏng, bởi hiệu quả dự án và tính minh bạch của thông tin tài chính vẫn là căn cứ quan trọng để ngân hàng xem xét giải ngân.
Theo Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Thanh Hà, trong sáu tháng cuối năm, khi nhu cầu tín dụng được dự báo tiếp tục gia tăng, Ngân hàng Nhà nước sẽ theo dõi sát diễn biến thị trường để điều hành dòng vốn đúng mục đích, bảo đảm chất lượng tăng trưởng tín dụng, duy trì mặt bằng lãi suất ở mức hợp lý, góp phần hỗ trợ DN và ổn định kinh tế vĩ mô.
