Trong nhiều thập kỷ, than đá giữ vai trò chủ đạo trong hệ thống điện Trung Quốc, cung cấp năng lượng cho các nhà máy, đô thị và ngành công nghiệp nặng. Tuy nhiên, cán cân này đang thay đổi khi năng lượng mặt trời được dự báo sẽ vươn lên dẫn đầu.
Trung Quốc đang tiến gần tới một dấu mốc chưa từng có khi lần đầu tiên lắp đặt công suất điện mặt trời vượt qua điện than ngay trong năm nay, đánh dấu bước ngoặt quan trọng đối với quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn nhất thế giới và quá trình chuyển đổi nhanh chóng sang năng lượng tái tạo.
Theo dự báo của Hội đồng Điện lực Trung Quốc (China Electricity Council), công suất điện mặt trời được đưa vào vận hành trong năm nay nhiều khả năng sẽ vượt tổng công suất của hệ thống nhà máy nhiệt điện than hiện hữu.
Không riêng gì điện mặt trời, tổng công suất điện gió và điện mặt trời cộng lại được dự báo sẽ chiếm khoảng 50% tổng công suất phát điện của Trung Quốc vào cuối năm 2026. Đây là mức tăng trưởng mang tính đột phá đối với các công nghệ từng chỉ được xem là nguồn bổ trợ cho hệ thống điện quốc gia.
Quy mô mở rộng công suất cho thấy tham vọng rất lớn của Bắc Kinh. Riêng trong năm 2026, Trung Quốc được dự báo sẽ bổ sung hơn 400 gigawatt công suất phát điện mới, trong đó hơn 300 gigawatt đến từ các nguồn năng lượng mới, chủ yếu là điện gió và điện mặt trời. Lượng công suất bổ sung trong một năm như vậy thậm chí có thể vượt tổng công suất lắp đặt hiện nay của nhiều quốc gia phát triển.
Đến cuối năm 2026, tổng công suất nguồn điện lắp đặt của Trung Quốc dự kiến đạt khoảng 4,3 tỷ kilowatt. Trong số này, khoảng 2,7 tỷ kilowatt, tương đương 63%, sẽ đến từ các nguồn không hóa thạch như điện mặt trời, điện gió, thủy điện và điện hạt nhân. Ngược lại, tỷ trọng điện than được dự báo giảm xuống còn khoảng 31% và tiếp tục xu hướng suy giảm trong các năm tiếp theo.
Động lực chính cho sự chuyển dịch này gắn liền với mục tiêu “carbon kép” của Trung Quốc, bao gồm cam kết đạt đỉnh phát thải carbon trước năm 2030 và đạt trung hòa carbon vào năm 2060. Các khoản đầu tư quy mô lớn vào phát triển năng lượng sạch, nâng cấp hạ tầng lưới điện và xây dựng các dự án điện mặt trời, điện gió quy mô lớn đã góp phần kéo giảm chi phí và đẩy nhanh tốc độ triển khai trên phạm vi toàn quốc.
Trung Quốc hiện đã thống trị chuỗi cung ứng năng lượng mặt trời toàn cầu, sản xuất phần lớn các tấm pin và pin lưu trữ trên thế giới. Giờ đây, quốc gia này dường như đã sẵn sàng dẫn đầu không chỉ về năng lực sản xuất thiết bị mà còn về sản lượng điện sạch thực tế.
Nếu các dự báo trở thành hiện thực, thời điểm điện mặt trời vượt qua than đá sẽ mang ý nghĩa vượt xa những con số thống kê. Điều này phản ánh thực tế, ngay cả quốc gia tiêu thụ than đá lớn nhất thế giới cũng có thể nhanh chóng chuyển sang năng lượng sạch hơn khi chính sách, kinh tế và công nghệ cùng hướng đến mục tiêu chung.
(Theo Wonderful Engineering)
