Tại một hội thảo do Hiệp hội Công nghiệp Quang điện Trung Quốc (CPIA) mới đây, cố vấn danh dự Vương Bột Hoa đã trình bày báo cáo đánh giá lại chu kỳ "Kế hoạch 5 năm lần thứ 14" (2021-2025) và phác thảo những kỳ vọng cho giai đoạn 2026-2030.
Hướng tới giai đoạn 2026–2030, ông Vương Bột Hoa dự báo công suất lắp đặt điện mặt trời toàn cầu trung bình hằng năm sẽ đạt từ 725–870 GW, trong khi tại Trung Quốc dao động từ 238–287 GW.
Tuy nhiên, chu kỳ phát triển tới sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố: khả năng kiềm chế cạnh tranh giá “ác tính”; việc đẩy nhanh lộ trình công nghệ sử dụng ít bạc hoặc không dùng bạc; quá trình công nghiệp hóa pin mặt trời cấu trúc tandem perovskite. Đồng thời, ngành cũng cần thúc đẩy sản xuất theo hướng thông minh hơn, xanh hơn và tích hợp sâu hơn.
Ông cũng lưu ý rằng, Trung Quốc sẽ chấm dứt hoàn thuế xuất khẩu cho các sản phẩm PV từ ngày 1/4/2026, một động thái được ông nhận định là nhằm gia tăng sức ép chuyển dịch từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng về chất lượng và giá trị.
Chuỗi sản xuất điện quang của Trung Quốc đã mở rộng nhanh chóng trong giai đoạn 2021-2025, với sản lượng hàng năm vượt quá 1.000 tỷ Nhân dân tệ (144,1 tỷ USD). Ông cũng dẫn chứng tổng công suất PV tích lũy của Trung Quốc đã vượt ngưỡng 1,2 TW, công suất lắp đặt mới hàng năm vượt 300 GW. Bên cạnh đó, kim ngạch xuất khẩu đạt hơn 180 tỷ USD trong giai đoạn 5 năm này, với các tấm pin mặt trời được xuất khẩu tới hơn 200 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Bên cạnh đó, báo cáo cũng phác họa lộ trình phát triển của ngành trong giai đoạn 2021–2025. Cụ thể, năm 2021 ghi nhận sự thúc đẩy mạnh mẽ từ chính sách cùng tốc độ tăng trưởng nhanh của điện mặt trời áp mái. Sang năm 2022, thị trường bước vào làn sóng chạy đua công suất.
Đến năm 2023, ngành thiết lập kỷ lục về xuất khẩu, song đồng thời bắt đầu xuất hiện tình trạng mất cân đối cung - cầu. Năm 2024, trọng tâm chuyển sang việc ứng dụng công nghệ n-type và mở rộng sản xuất ra nước ngoài.
Bước sang năm 2025, ngành rơi vào giai đoạn thua lỗ trên diện rộng khi tốc độ tăng trưởng công suất và sản lượng chậm lại, trong khi giá bán giảm xuống dưới mức chi phí ở hầu hết các phân khúc chủ chốt.
Về phía cung, theo ông Vương Bột Hoa, công suất thiết kế vào cuối năm 2025 cao gấp khoảng 3-6 lần so với thời điểm kết thúc kế hoạch 5 năm trước đó, đạt hơn 3,5 triệu tấn polysilicon, 1.500 GW tấm silicon (wafer), 1.400 GW tế bào quang điện và 1.100 GW module. Mức độ tập trung cũng thay đổi, với 5 nhà sản xuất hàng đầu nắm giữ khoảng 60% công suất polysilicon và wafer, khoảng 45% đối với cell và 50% đối với module.
Ông Vương cũng nhấn mạnh mức sụt giảm giá mạnh mẽ trong giai đoạn 2021-2025, bao gồm polysilicon giảm từ 271 CNY/kg xuống còn 43,8 CNY/kg, wafer từ 7,44 CNY/miếng xuống còn 1,282 CNY/miếng, cell từ 0,999 CNY/W xuống còn 0,289 CNY/W và pin từ 1,802 CNY/W xuống còn 0,683 CNY/W.
Trái ngược với sự bùng nổ công suất điện mặt trời nội địa cùng kim ngạch xuất khẩu lên tới 180 tỷ USD trong 5 năm qua, các doanh nghiệp trong ngành năng lượng mặt trời Trung Quốc vẫn lao đao vì thua lỗ kỷ lục.
Đơn cử, trong năm tài chính 2025, Tongwei dự kiến sẽ ghi nhận mức lỗ ròng từ 9 tỷ Nhân dân tệ (1,29 tỷ USD) đến 10 tỷ Nhân dân tệ. Trong khi Longi dự báo khoản lỗ ròng thuộc về cổ đông từ 6-6,5 tỷ Nhân dân tệ.
Tương tự, JA Solar ước lỗ ròng cả năm 2025 thuộc về cổ đông ở mức 4,5-4,8 tỷ Nhân dân tệ (tương đương 619-660 triệu USD), lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu âm từ 1,37-1,46 Nhân dân tệ. Còn TCL Zhonghuan dự kiến lỗ ròng khoảng 8,2-9,6 tỷ Nhân dân tệ (1,13-1,32 tỷ USD).
Doanh nghiệp này cho rằng khoản lỗ chủ yếu xuất phát từ tình trạng mất cân bằng cung - cầu do công suất được mở rộng mạnh trên toàn chuỗi giá trị quang điện (PV). Cùng với xu hướng gia tăng chủ nghĩa bảo hộ thương mại, điều này đã kéo giảm giá bán trung bình (ASP) và gây áp lực lớn lên biên lợi nhuận của các mô-đun.
Theo PV
