Hình ảnh mô phỏng sân bay Bishoftu.
Ethiopia đang đẩy nhanh tiến độ xây dựng sân bay quốc tế Bishoftu trị giá 12,5 tỷ USD (330.000 tỷ đồng), dự án được kỳ vọng trở thành sân bay lớn nhất châu Phi khi hoàn thành vào năm 2030.
Tuy nhiên, phía sau công trình quy mô này là chiến dịch giải phóng mặt bằng với hàng nghìn hộ dân phải di dời và hàng nghìn hecta đất nông nghiệp bị thu hồi.
Theo Ethiopian Airlines, sân bay mới được xây dựng tại khu vực Abusera, gần thị trấn Bishoftu, cách thủ đô Addis Ababa khoảng 40-45 km về phía đông nam.
Dự án được thiết kế với 4 đường băng, khu đỗ có sức chứa 270 máy bay và công suất lên tới 110 triệu lượt hành khách mỗi năm, cao gấp hơn 4 lần sân bay quốc tế Bole, cửa ngõ hàng không lớn nhất Ethiopia hiện nay.
Thủ tướng Ethiopia Abiy Ahmed gọi đây là "dự án hạ tầng hàng không lớn nhất trong lịch sử châu Phi", được xây dựng nhằm giải quyết tình trạng quá tải của sân bay Bole, vốn được dự báo sẽ đạt giới hạn khai thác trong vài năm tới.
Để có quỹ đất triển khai dự án, Ethiopia phải thu hồi khoảng 3.979 ha đất, trong đó hơn 2.518 ha là đất nông nghiệp, gần 273 ha đất ở và khoảng 163 ha đồng cỏ chăn nuôi. Phần lớn khu vực bị thu hồi nằm tại 8 đơn vị hành chính địa phương quanh Bishoftu.
Theo báo cáo đánh giá tác động môi trường và xã hội (ESIA), việc giải phóng mặt bằng ảnh hưởng trực tiếp tới 2.731 hộ gia đình, tương đương khoảng 15.320 người.
Phần lớn cư dân nơi đây sống dựa vào trồng trọt và chăn nuôi nên việc mất đất đồng nghĩa với mất nguồn thu nhập chính.
Báo cáo cũng cho thấy hơn 91% số hộ bị ảnh hưởng phụ thuộc vào nông nghiệp. Ngoài đất canh tác, dự án còn tác động tới khoảng 31.400 con gia súc, gần 7.800 dê và cừu, hơn 2.100 ngựa, lừa, trên 63.000 gia cầm cùng hơn 1.200 đàn ong - những nguồn sinh kế quan trọng của người dân địa phương.
Để giảm tác động xã hội, Ethiopian Airlines cho biết đã dành khoảng 350 triệu USD cho chương trình tái định cư và phục hồi sinh kế.
Khoản kinh phí này được sử dụng để xây dựng khoảng 1.400 căn nhà mới, đồng thời đầu tư hệ thống điện, nước sạch, trường học, cơ sở y tế và hạ tầng thiết yếu tại các khu tái định cư.
Song song với đó là các chương trình hỗ trợ khôi phục sinh kế, đào tạo nghề, kết nối việc làm và hỗ trợ tiền mặt trong giai đoạn chuyển tiếp.
Theo báo cáo ESIA, người dân bị thu hồi đất sẽ được lựa chọn giữa phương án đền bù bằng đất có giá trị tương đương hoặc nhận tiền theo giá thay thế đầy đủ.
Chính quyền địa phương cùng Ethiopian Airlines chịu trách nhiệm thực hiện công tác bồi thường, tái định cư và giải quyết khiếu nại.
Tuy nhiên, một số tổ chức theo dõi quyền về đất đai cho biết quá trình triển khai cũng ghi nhận các ý kiến lo ngại liên quan đến mức bồi thường, sinh kế lâu dài và việc cưỡng chế di dời tại một số khu vực.
Về nguồn vốn, Ethiopian Airlines sẽ tự thu xếp khoảng 30% tổng mức đầu tư, phần còn lại được huy động từ các tổ chức tài chính quốc tế. Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) đã cam kết cho vay 500 triệu USD và dẫn đầu nỗ lực huy động thêm hàng tỷ USD từ các nhà tài trợ ở Trung Đông, châu Âu, Trung Quốc và Mỹ.
Riêng công tác san lấp và chuẩn bị mặt bằng đã được bố trí 610 triệu USD, dự kiến hoàn thành trong khoảng một năm trước khi các hạng mục xây dựng chính được đẩy mạnh.
Theo kế hoạch, sân bay Bishoftu sẽ hoàn thành vào năm 2030, trở thành trung tâm trung chuyển hàng không lớn nhất châu Phi.
Theo Reuters
