Mọi chuyện bắt đầu vào tháng 6/2025 tại Tuần lễ Thời trang Milan. Prada trình làng bộ sưu tập Xuân Hè 2026 với những đôi sandal có thiết kế gần như y hệt Kolhapuri chappals - loại dép da thủ công có từ thế kỷ XII của Ấn Độ. Vấn đề nằm ở chỗ Prada không hề nhắc đến nguồn gốc xuất xứ hay ghi nhận công lao của các nghệ nhân bản địa.
Theo Luxury Tribune, phản ứng dữ dội lập tức nổ ra. Cộng đồng mạng và giới doanh nhân Ấn Độ phẫn nộ trước việc một di sản văn hóa bị "sao chép cẩu thả".
Doanh nhân Harsh Goenka khi đó đã viết trên mạng xã hội X với giọng điệu gay gắt: "Prada đang bán những sản phẩm trông giống hệt dép Kolhapuri với giá hơn 100.000 rupee (khoảng 1.108 USD). Trong khi nghệ nhân của chúng tôi làm thủ công hoàn toàn chỉ với giá 400 rupee (khoảng 4,7 USD). Họ thua thiệt, còn thương hiệu toàn cầu thì kiếm tiền trên văn hóa của chúng tôi".
Kolhapuri chappals nổi bật với chiếc khoen đặc trưng ở ngón chân là loại dép thủ công truyền thống của Ấn Độ, được chế tác bằng tay từ thế kỷ XIII (Ảnh: Nikki).
Trước nguy cơ khủng hoảng thương hiệu tại thị trường tỷ dân, Prada đã có nước đi nhanh nhạy. Theo Nikkei Asia, chỉ vài ngày sau show diễn, Lorenzo Bertelli, người thừa kế đế chế Prada và là Giám đốc phụ trách trách nhiệm xã hội, đã gửi thư thừa nhận sai lầm. Quan trọng hơn, một đội ngũ của hãng đã bay sang Ấn Độ, không phải để xử lý truyền thông, mà để học hỏi kỹ thuật.
Kết quả của chuyến đi là một biên bản ghi nhớ (MOU) được ký kết vào tháng 12 vừa qua giữa Prada và 2 tập đoàn nhà nước LIDCOM (bang Maharashtra) và LIDKAR (bang Karnataka). Thay vì "đạo nhái", Prada giờ đây chính thức hợp tác sản xuất dòng dép Kolhapuri phiên bản giới hạn mang tên "Prada Made in India".
Bài toán định giá: Khoảng cách từ 5 USD đến 1.000 USD
Thương vụ này mở ra một lát cắt thú vị về định giá trong ngành công nghiệp xa xỉ. Kolhapuri chappals vốn là sản phẩm bình dân, được Chính phủ Ấn Độ cấp chỉ dẫn địa lý (GI) năm 2019. Tại quê nhà, chúng được bán la liệt với mức giá rẻ bèo.
Ông Ashok Grover, chủ một cửa hàng giày da lâu đời tại New Delhi, chia sẻ với Nikkei Asia: "Chúng tôi bán với giá khoảng 1.250 rupee (khoảng 15 USD) một đôi. Ngay cả khi dùng loại da tốt nhất, giá tại Ấn Độ cũng không nên vượt quá 2.000-3.000 rupee".
Tuy nhiên, khi gắn mác Prada, câu chuyện hoàn toàn khác. Reuters dẫn báo cáo cho biết hãng dự kiến bán mỗi đôi dép "hợp tác" này với giá khoảng 930 USD, thậm chí lên tới hơn 1.100 USD tùy phiên bản. Mức chênh lệch giá lên tới hàng chục, thậm chí hàng trăm lần chủ yếu đến từ giá trị thương hiệu và tính chất "phiên bản giới hạn".
Dự kiến, bộ sưu tập này sẽ lên kệ vào tháng 2 tới tại 40 cửa hàng Prada trên toàn cầu. Ông Lorenzo Bertelli khẳng định đây là "cuộc trao đổi văn hóa ý nghĩa", cam kết hỗ trợ đào tạo nghệ nhân Ấn Độ.
Dưới góc độ vĩ mô, giới chức Ấn Độ nhìn thấy "mỏ vàng" từ sự hợp tác này. Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ Piyush Goyal kỳ vọng Kolhapuri chappals có tiềm năng mang lại kim ngạch xuất khẩu 1 tỷ USD. "Tôi từng tự hỏi vì sao sản phẩm tinh xảo này không thể trở thành thương hiệu toàn cầu. Tôi rất vui vì Prada đã nhận ra điều đó", ông Goyal phát biểu.
Không chỉ là dép, đó là chiến lược "thương mại hóa văn hóa"
Prada dường như đang muốn chứng minh sự nghiêm túc trong việc khai thác chất liệu văn hóa Ấn Độ, chứ không chỉ dừng lại ở việc xoa dịu dư luận vụ đôi dép.
Theo Gulf News, mới đây nhất, nhà mốt này tiếp tục tung ra dòng nước hoa Infusion de Santal Chai với giá 190 USD (khoảng 4,6 triệu đồng) cho chai 100ml. Lấy cảm hứng từ trà chai (trà sữa gia vị) - thức uống quốc dân của Ấn Độ, mùi hương này kết hợp gỗ đàn hương, bạch đậu khấu và xạ hương.
Động thái trên nằm trong xu hướng "kết duyên" giữa thời trang xa xỉ và ẩm thực (như túi xách hình gói khoai tây chiên của Balenciaga hay phụ kiện cà chua của Kate Spade). Nhưng với Prada, đây là bước đi tiếp theo để củng cố hình ảnh tại thị trường Nam Á sau bê bối năm ngoái.
Nhà mốt xa xỉ Italy Prada tiếp tục gây chú ý với sáng tạo lấy cảm hứng từ Ấn Độ: sau tranh cãi về dép Kolhapuri, thương hiệu chuyển sang trà chai - biểu tượng văn hóa quen thuộc của xứ sở này (Ảnh: Republic World).
Dù được giới chức hoan nghênh, phản ứng từ thị trường nội địa vẫn có sự chia rẽ. Với những người bán lẻ truyền thống như ông Harish ở New Delhi, thông tin Prada bán dép giá hơn 100.000 rupee là một cú sốc, nhưng ông cũng hy vọng: "Việc này có thể giúp Kolhapuri chappals trở nên phổ biến hơn".
Tuy nhiên, giới quan sát nhận định rằng ngành xa xỉ phương Tây cần thận trọng. Luxury Tribune so sánh trường hợp của Prada với Louis Vuitton. Louis Vuitton từng ghi điểm tuyệt đối khi mời nhạc sĩ A.R. Rahman và kiến trúc sư Bijoy Jain tham gia show diễn, ghi nhận công khai và trân trọng đóng góp của họ. Đó là sự "bao trùm văn hóa" thực chất.
Ngược lại, cú vấp ban đầu của Prada là lời cảnh tỉnh về việc ranh giới giữa "tôn vinh" và "chiếm dụng" rất mong manh. Việc ký kết hợp tác và chia sẻ lợi nhuận với nghệ nhân địa phương là bước đi đúng đắn để hợp pháp hóa chuỗi giá trị.
